1η Ενότητα Διεθνούς Διημερίδας, 19-20 Ιουνίου 2006
19 Ιουνίου 2006
1η Ενότητα: Παρουσίαση από την Ειδική Διακομματική Επιτροπή της Έκθεσης για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τα Άτομα με Αναπηρία:
Συντονιστής: Άρης Πορτοσάλτε, Δημοσιογράφος (ΣΚΑΪ)
Συντονιστής, Άρης Πορτοσάλτε, Δημοσιογράφος
Νομίζω μπορούμε να αρχίσουμε τον πρώτο κύκλο της διημερίδας μετά τα όσα πολύ σοβαρά και πολύ ενδιαφέροντα ακούσαμε ως παρατηρήσεις στους χαιρετισμούς των προλαλησάντων.
Ως εκπρόσωπος Μέσου Ενημέρωσης που βασίζεται στο λόγο, θέλω να σημειώσω προλογικά δύο τρία πράγματα: Τις τελευταίες ημέρες έτυχε να παρακολουθήσω μια ταινία. Ο τίτλος της: «Η ψυχή ενός ηγέτη». Είναι μια ταινία που περιγράφει τη ζωή του Ρούσβελτ από τη στιγμή που χτυπημένος από την πολιομυελίτιδα προσπαθεί να στηριχθεί. Kατ' αρχήν να κρατηθεί ο ίδιος στη ζωή και στη συνέχεια να κάνει την πορεία του προς την εξουσία. Περνά από διάφορα στάδια. Aξίζει τον κόπο να τη δείτε, έχει πολύ ενδιαφέρον και είναι και πολύ καλός ο πρωταγωνιστής.
Μας τον περιγράφει η ταινία ως έναν άνθρωπο ο οποίος καταφέρνει τελικά με το καροτσάκι ή και χωρίς το καροτσάκι, γιατί κάνει κάποια βήματα, εν πάση περιπτώσει, βοηθούμενος από επιστήμονες, να πάει στο βήμα και ως γνωστό να διεκδικήσει την εξουσία και να τα καταφέρει για τρεις θητείες.
Διερωτόμουν καθώς παρακολουθούσα αυτή την ταινία, πώς θα αντιμετώπιζα εγώ έναν ηγέτη μελλοντικό, καθισμένο σε ένα καροτσάκι. Δεν ξέρω πώς θα αντιδράσω, δεν ήξερα. Αλλά τούτη εδώ η συνεύρεση και τα όσα ακούστηκαν προηγουμένως, δίνουν την ελπίδα ότι κάποια στιγμή, ίσως, μέσα απ' αυτό το ονομαζόμενο Αναπηρικό Κίνημα, να προκύψει ένας μελλοντικός ηγέτης, άντρας ή γυναίκα, που να μας παρασύρει όλους προς κάτι καλύτερο.
Ως χειριστής του μικροφώνου λόγω του επαγγέλματός μου, κάνω πολλά λάθη. Είναι αυτά τα στερεοτυπικά με τα οποία μεγαλώσαμε και δυστυχώς δεν τα έχω αποβάλλει ούτε εγώ. Θα χρησιμοποιήσω τρεις εκφράσεις, θα σας επαναλάβω μάλλον τρεις εκφράσεις τις οποίες χρησιμοποιούμε και δυστυχώς διατυπώνονται και στην έντυπη δημοσιογραφία πέρα από τα ηλεκτρονικά Μέσα Ενημέρωσης.
Λέμε «εκεί πήγε κι η κουτσή Μαρία», ή απευθυνόμενος στο διπλανό μου λέω «τι κάνεις εδώ ρε; Είσαι στραβός;» Και το άλλο, το «κουτσοί, στραβοί στον Άγιο Παντελεήμονα», που βέβαια έχει μια έννοια ότι πάμε προς ίαση στον άγιο, αλλά το παραφράζουμε και το τοποθετούμε και αυτό στο καθημερινό μας λεξιλόγιο. Θέλω να πω μ' αυτό ότι οι εκπρόσωποι ή οι χειριστές του μικροφώνου ή της εικόνας ή οι συνάδελφοι που γράφουν σε εφημερίδες και περιοδικά, οφείλουν, οφείλουμε να εκπαιδευθούμε ή εν πάση περιπτώσει, να ξεφυλλίσουμε λίγο καλύτερα και να διαβάσουμε αυτό το τεύχος της Έκθεσης που συνέταξε η Διακομματική Επιτροπή για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τους ανθρώπους με αναπηρία. Πόσο δε μάλλον να αλλάξουμε αυτό το οποίο πρώτοι κάνουμε ως λάθος λέγοντας, ότι, έχουμε να κάνουμε με άτομα με ειδικές ανάγκες.
Λοιπόν, έχουμε κολλήσει σε κάποιες στερεοτυπικές εκφράσεις. Καλό θα ήταν να τις αντιμετωπίσουμε πρώτα εμείς στην προσπάθειά μας να ενημερώσουμε την κοινή γνώμη. Προφανώς όλα όσα ελέχθησαν προηγουμένως αφορούν στη βελτίωση του κοινωνικού μας πολιτισμού, του πολιτισμού της καθημερινότητάς μας. Από το γεγονός ότι σταθμεύουμε, δυστυχώς, το αυτοκίνητό μας στη ράμπα στο σημείο εκείνο, όπου πρέπει να περάσει ο συμπατριώτης μας ή ο συμπολίτης μας ο ανάπηρος, μέχρι τα όσα πράττουμε στην καθημερινότητά μας.
Κλείνω λέγοντας ότι το πεζοδρόμιο στο οποίο περπατούμε ανήκει σε όλους μας. Προσπαθώ, έτσι, να πω ότι δεν διαχωρίζουμε τον αρτιμελή από τον ανάπηρο συμπολίτη συμπατριώτη, αλλά ότι όλοι μαζί ζούμε σε μια κοινωνία και σε μια πόλη, ειδικά εδώ στην Αθήνα, η οποία είναι πάρα πολύ δύσκολη για την καθημερινή μας διαβίωση.
Φεύγοντας από την καθημερινότητα ας έρθουμε στα πιο σύνθετα. Κα Μπερνιδάκη έχετε το λόγο.
Ε. Μπερνιδάκη-Αλντους
Κυρίες και κύριοι, φίλες πραγματικά και φίλοι μέχρι τώρα, πρέπει να γίνουμε όλοι φίλοι ως το τέλος, θα ήθελα να πω ότι απ' ό,τι είδατε οι εισηγητές από τη Διακομματική Επιτροπή είναι σε θέματα όπως η απασχόληση και άλλα, που δεν έχουν τον τίτλο «Ενημέρωση» ή «ΜΜΕ».
Εμείς στην Επιτροπή είδαμε ότι και όταν ακροαστήκαμε εκπροσώπους της κυβέρνησης ή διαφόρων δημοσίων Αρχών και φορέων και εκπροσώπους από τις Οργανώσεις των αναπήρων και τα συμπεράσματα στα οποία καταλήξαμε συζητώντας, είδαμε ότι σε κάθε ενότητα από τις 6 που έχει η Έκθεση που κρατάτε, δηλαδή και στην ενότητα της εκπαίδευσης και στην ενότητα της απασχόλησης και στην ενότητα που αφορά στην υγεία και στην ενότητα που αφορά την προσβασιμότητα στο δομημένο περιβάλλον και στην ενότητα που μιλούσαμε για την έλλειψη συντονισμού ή την ανάγκη καλύτερου συντονισμού των διαφόρων δράσεων και πολιτικών, σε όλα αυτά υπήρχε ένας κοινός παρανομαστής, ο σπουδαιότερος: Ήταν η ενημέρωση η σωστή από την πολιτεία και την κοινωνία προς τους αναπήρους και για την κατάσταση της αναπηρίας απέναντι στην κοινωνία.
Αυτή λοιπόν η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης πιστεύουμε ότι είναι, αν διαλέγαμε ένα πράγμα, το σημαντικότερο. Δηλώνω ευαίσθητος δε σημαίνει κατ' ανάγκη ότι είμαι ευαίσθητος, αλλά κι αν ακόμα το λέμε σοβαρά και με ειλικρίνεια, δεν είναι αρκετό. Να είμαστε ευαίσθητοι, αλλά η ευαισθητοποίηση με επίγνωση, αυτό είναι που θα βοηθήσει τη βελτίωση της ποιότητας της ζωής των συμπολιτών μας ή των ατόμων που κατοικούν στη χώρα μας και δεν είναι ακόμα Έλληνες πολίτες.
Έχω τη μεγάλη χαρά με την ιδιότητα της Προέδρου της Διακομματικής Επιτροπής της Βουλής για τα αναπηρικά θέματα, να σας παρουσιάσω σήμερα για πρώτη φορά την έκθεση με επίσημο τρόπο αλλά, τονίζω, σίγουρα πολύ περιληπτικά και ελπίζω εσείς να τη διαβάσετε και βεβαίως να πω ότι αποκλείεται να είναι τέλεια και σίγουρα δεν είναι ολοκληρωμένη δουλειά με την έννοια ότι μια μόνιμη Επιτροπή στη Βουλή γι αυτά τα θέματα θα συνεχίσει και πρέπει να συνεχίσει το έργο της παρακολούθησης των θεμάτων, που απασχολούν τα άτομα με αναπηρία στη χώρα μας.
Επιτρέψτε μου να υπογραμμίσω την αξία αυτής της Έκθεσης που ελπίζω όλοι να έχετε πάρει και να τη μελετήσετε, το λέω και το ξαναλέω, για διάφορους λόγους που εν συντομία θα αναφέρω.
Η συγκεκριμένη Έκθεση δεν περιορίζεται σε ευχολόγια, δεν αναμοχλεύει τα προβλήματα με αυτοσκοπό την καταγραφή των προβλημάτων άνευ ανάλυσης και προοπτικής. Περιέχει συγκεκριμένες προτάσεις. Προτάσεις που στόχο έχουν να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής των πολιτών με αναπηρία.
Αυτή η δουλειά είναι ιδιαίτερα σημαντική και για έναν ακόμα λόγο. Είναι, όπως ακούσατε και πριν, η πρώτη ολοκληρωμένη προσπάθεια καταγραφής από τη Βουλή των Ελλήνων, των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία. Μια προσπάθεια που έγινε πραγματικότητα με τη συνεργασία όλων των κομμάτων.
Αγαπητοί φίλοι, ένα είναι σίγουρο: Η συγκεκριμένη προσπάθεια δεν αποτελεί μια έκθεση ιδεών, αποτελεί προϊόν συστηματικής δουλειάς δύο χρόνων. Σ' αυτά τα δυο χρόνια συζητήσαμε με τους πιο σημαντικούς αναπηρικούς φορείς οι οποίοι μας εξέθεσαν τα προβλήματά τους. Και βέβαια αυτό δε σημαίνει ότι δεν υπήρχαν και άλλες αναπηρίες αλλά και άλλες Οργανώσεις που θα έπρεπε να είχαν παρουσιαστεί στην Επιτροπή της Βουλής, αλλά οι συνεδριάσεις μας ήταν απολύτως περιορισμένες.
Δεν αρκεστήκαμε όμως στο να ακούσουμε μόνο κάποια προβλήματα. Καλέσαμε και ακούσαμε σχεδόν όλους τους αρμόδιους Υπουργούς οι οποίοι μας παρουσίασαν τις απόψεις τους, αλλά και τις δράσεις τους σχετικά με τα αναπηρικά προβλήματα και τα σχέδιά τους. Εάν συγκροτηθεί στη Βουλή των Ελλήνων, όπως εμείς ζητάμε ως κύρια πρότασή μας, ειδική μόνιμη Επιτροπή γι αυτά τα θέματα, εμείς θα παρακολουθήσουμε και την εξέλιξη στην προσπάθεια της επίλυσης αυτών των πολλών προβλημάτων.
Μέσα απ' αυτή τη δουλειά καταλήξαμε σε πολλά βέβαια, αλλά εγώ θα αναφέρω τώρα τρία βασικά συμπεράσματα: Πρώτο συμπέρασμα: Τα θέματα της αναπηρίας δε γίνεται να είναι αντικείμενο ενός μόνο Υπουργείου, ούτως ή άλλως δεν είναι. Αγγίζουν αρμοδιότητες όλων των Υπουργείων και έτσι πρέπει να τα αντιμετωπίζουμε. Στόχος μας πρέπει να είναι η διάσταση της αναπηρίας, να περιλαμβάνεται σε όλες τις πολιτικές. Εδώ βέβαια προτείνουμε τη σύσταση Γενικής Γραμματείας Ισότητας. Πιστεύω ότι μόνο αν δοθεί τέτοια προτεραιότητα σ' αυτά τα θέματα θα αρχίσουν να επιλύονται.
Και βεβαίως μπορεί να βοηθήσει το Εθνικό Παρατηρητήριο για θέματα αναπηρίας και η κωδικοποίηση των νομοθετικών διατάξεων που αφορούν τους αναπήρους, όλα βοηθούν στο συντονισμό. Αλλά ο συντονισμός είναι ένα πολύ σημαντικό κομμάτι. Εν πάση περιπτώσει πρέπει να προχωρήσουμε με γοργούς ρυθμούς.
Το δεύτερο βασικό συμπέρασμα είναι ότι χωρίς το συντονισμό και τη στενή συνεργασία όλων των εμπλεκομένων φορέων, όπως παρατήρησε και ο κύριος Βαρδακαστάνης, Πρόεδρος της ΕΣΑΕΑ, δε μπορούν να λυθούν τα αναπηρικά προβλήματα. Η κυβέρνηση, οι κοινωνικοί εταίροι αλλά και οι ίδιοι οι πολίτες με αναπηρία πρέπει να βρίσκονται σε συνεχή συνεργασία για να μπορέσουν να πετύχουν ουσιαστικά αποτελέσματα.
Το τρίτο συμπέρασμα είναι το εξής: Δεν είναι δυνατό να λύσει κανείς τα προβλήματα των αναπήρων χωρίς τη δική τους συμμετοχή. Οι ανάπηροι γνωρίζουν σίγουρα καλύτερα από οποιονδήποτε άλλο τις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Γι αυτό έχουμε υποχρέωση να διευκολύνουμε την ενεργή συμμετοχή στους στην πολιτική και στα κέντρα λήψης αποφάσεων με κάθε τρόπο.
Τα θέματα αναπηρίας δε μπορεί και δεν πρέπει να χρησιμοποιούνται για μικροκομματικές πολιτικές, δηλαδή να γίνεται μπαλάκι από κόμμα σε κόμμα το ποιος φταίει που δε λύθηκαν και πότε θα λυθούν.
Δεν πρέπει επίσης να γίνονται παιχνίδι ούτε σε εσωκομματικά μαχαιρώματα οποιουδήποτε κόμματος και σίγουρα δεν πρέπει να γίνονται πηγή για εκμετάλλευση ακόμα και ανάμεσα στους δυναμικούς εκπροσώπους του Αναπηρικού Κινήματος, όλων εμάς, που μπορεί να έχουμε θεμιτές φιλοδοξίες, αλλά που πρέπει πάνω απ' όλα να θέσουμε την επίλυση αυτών των προβλημάτων και την καθοδήγηση και από μας της ελληνικής κοινωνίας για μια καινούργια εποχή.
Δεν πρέπει όμως να τρέφουμε αυταπάτες. Τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία είναι πολλά και σίγουρα δε λύνονται με μια Έκθεση. Είναι γεγονός ότι υπάρχουν αρκετά εμπόδια στην ελληνική κοινωνία που δεν επιτρέπουν στους πολίτες με αναπηρία να ασκούν ισότιμα τα δικαιώματά τους. Σίγουρα πρέπει να γίνει αρκετή δουλειά ακόμα για να μιλάμε για την ισότιμη πρόσβαση των αναπήρων στην εκπαίδευση, στην απασχόληση, στο δομημένο περιβάλλον, στις μεταφορές και βέβαια στα ΜΜΕ.
Επιτρέψτε μου να αναφερθώ με συντομία ή να κάνω ορισμένες παρατηρήσεις που απορρέουν από την Έκθεση της Επιτροπής μας παραπέμποντάς σας όμως στη σύνοψη των προτάσεων της Έκθεσης για πραγματική κατανόηση του θέματος. Σχετικά με την απασχόληση των ατόμων με αναπηρία θέλω να επισημάνω, κυρίως όσον αφορά το ζήτημα των αρνητικών διακρίσεων, μερικά πράγματα.
Θέλω να επισημάνω κυρίως τις αρνητικές διακρίσεις που είναι αποτέλεσμα άγνοιας και προκαταλήψεων. Είναι γνωστό ότι η εφαρμογή της αρχής της ίσης μεταχείρισης στους χώρους εργασίας αναγνωρίζεται τόσο από το Σύνταγμά μας όσο και από την Ευρωπαϊκή Σύμβαση για την Προστασία των Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων.
Η ψήφιση του Ν. 3304/2005 έθεσε το γενικότερο πλαίσιο για την εφαρμογή της ίσης μεταχείρισης στους χώρους εργασίας στη χώρα μας για διαφόρων μορφών μειονότητες, συμπεριλαμβανομένων και των αναπήρων. Το νομοθετικό πλαίσιο υπάρχει, όμως οι προκαταλήψεις, οι φοβίες, η έλλειψη ευαισθησίας και η τάση αποκλεισμού από την εργασία για τους αναπήρους, παραμένουν. Για παράδειγμα: Ο Ν. 2643/98 έχει σκοπό την προώθηση στην απασχόληση των ατόμων με αναπηρία μέσω αναγκαστικών προσλήψεων στον δημόσιο και ιδιωτικό τομέα. Στην πράξη όμως, οι ιδιωτικές επιχειρήσεις αλλά και ο ευρύτερος δημόσιος τομέας, ενώ υποχρεούνται να προσλαμβάνουν ποσοστό αναπήρων εργαζομένων, δεν το κάνουν.
Το οδυνηρό αποτέλεσμα αυτής της κατάστασης είναι ότι 8 στους 10 αναπήρους συμπολίτες μας παραμένουν στην ανεργία. Και εδώ, επειδή βέβαια μιλάω επιγραμματικά, μπορεί να μένουν πολλά κενά. Θέλω να πω εδώ το εξής: Ξέρω από την πείρα μου ότι είτε το λέμε, είτε δεν το λέμε, όταν βλέπεις έναν ανάπηρο ειδικά με βαριές αναπηρίες όπως τυφλότητα, κώφωση, κινητική βαριά αναπηρία, σκέφτεσαι ότι πρώτα απ' όλα αυτός είναι ξοφλημένος, είναι άχρηστος και δεύτερον τα έξοδα που θα έχει να αντιμετωπίσει μια ιδιωτική επιχείρηση ή ακόμα και ένας δημόσιος φορέας - εργοδότης προκειμένου να κάνει προσβάσιμο τον εργασιακό χώρο γι αυτό το άτομο.
Αυτό είναι πραγματικότητα. Παρά την αναπηρία, οι περισσότεροι άνθρωποι με αναπηρία μπορούν να κάνουν πάρα πολλές δουλειές, για να το πω απλά. Ας θυμηθούμε ότι η Έλεν Κέλλερ ήταν και τυφλή και κωφή και χωρίς δυνατότητα ομιλίας και ξέρετε πολύ καλά ότι ήταν από τις σπουδαιότερες συγγραφείς και επηρέασε την πανανθρώπινη κοινωνία. Ο Χόκινς, τον έχετε υπόψη, κάνει πράγματα που κανείς δε μπορεί να φανταστεί ότι μπορεί να κάνει ο άνθρωπος όταν στερείται βασικές αισθήσεις και λειτουργίες που δε μπορούν να χωρέσουν στο μυαλό του ανθρώπου, ούτε σ' εμάς τους ίδιους από μια άλλη αναπηρία, είναι αντιληπτό το πόσα πολλά μπορεί να κάνει ένα άλλο άτομο με άλλη αναπηρία.
Εν πάση περιπτώσει σε ένα τέτοιο καθεστώς άγνοιας είναι φυσικό να μην εργοδοτούνται οι ανάπηροι και γι αυτό το ζήτημα της εργασίας είναι σημαντικό όχι μόνο γιατί είναι και βιοποριστικό το θέμα, αλλά γιατί αναδεικνύει, μάλλον είναι το κορύφωμα του αποτελέσματος αυτής της άγνοιας που δημιουργεί τις αρνητικές διακρίσεις εις βάρος των αναπήρων. Και σαφώς πολλές φορές οι ανάπηροι δεν είναι και σωστά εκπαιδευμένοι και δεν υπάρχει επαγγελματικός προσανατολισμός και πολλές φορές όντως δεν είναι ικανοί να κάνουν μια συγκεκριμένη δουλειά. Αλλά όχι επειδή έχουν αυτή την αναπηρία, αλλά γιατί δεν είχαν τις ευκαιρίες ή εν πάση περιπτώσει υπάρχουν και κατηγορίες εργασίας που μπορεί να κάνει κάποιος ανάπηρος που δε μπορεί να τις κάνει κάποιος άλλος, αυτά θα εξεταστούν κατά περίπτωση.
Όμως το να μπουν όλοι σε ένα γενικό τσουβάλι και ο ανάπηρος να θεωρείται ανίκανος για κάθε εργασία, αυτό πρέπει να σταματήσει. Πιστεύω ότι αυτή η κατάσταση οφείλεται κυρίως στις προκαταλήψεις και την έλλειψη πληροφόρησης για τις ικανότητες των αναπήρων που παραμένουν παρά την αναπηρία τους. Εγώ εδώ θέλω να τονίσω ότι οι ανάπηροι δεν έχουν ειδικές ικανότητες, εγώ έχω την ικανότητα να μιλάω αυτή τη στιγμή όπως την έχει κι η φίλη μου η Κατερίνα στο ακροατήριο. Δεν είναι ειδική ικανότητα το να μιλάς, απλώς είναι μια ικανότητα που δεν την έχασα τότε που τυφλώθηκα.
Ως άτομο με αναπηρία λοιπόν η ίδια, θέλω να τονίσω ότι μπορεί η αναπηρία να συνεπάγεται και ιδιαίτερες ανάγκες και βεβαίως συνεπάγεται ορισμένες ιδιαίτερες ανάγκες, και εγώ αυτή τη στιγμή διαβάζω από τη γραφή Μπρέιγ, αλλά η πληροφορία που έρχεται στον εγκέφαλό μου είναι ίδια με τον κύριο Πορτοσάλτε, αν διάβαζε το ίδιο κείμενο με τα μάτια του. Έτσι λοιπόν, η αναπηρία συνεπάγεται και ιδιαίτερες ανάγκες, αλλά οι ανάπηροι διαθέτουν ακόμα πολλά ταλέντα και ικανότητες τα οποία αναμφισβήτητα μπορούν και πρέπει να αξιοποιηθούν προς όφελος όχι μόνο του ατόμου με αναπηρία, αλλά κα της κοινωνίας γενικότερα.
Για να επιτευχθεί ο στόχος των ίσων ευκαιριών όμως, ο εργοδότης πρέπει να λάβει τα ενδεδειγμένα μέτρα για να εξασφαλίσει κατάλληλο εργασιακό περιβάλλον με τις απαιτούμενες εύλογες προσαρμογές. Οι εργοδότες συχνά επικαλούνται τη δικαιολογία της δυσανάλογης επιβάρυνσης ως πρόβλημα, για να απαλλαγούν από την υποχρέωση να λάβουν τα ενδεδειγμένα κατά περίπτωση μέτρα για να μπορεί ο εργαζόμενος με αναπηρία να κάνει τη δουλειά του.
Η άρνηση αυτή πέρα από τις αντιρρήσεις για πιθανή οικονομική επιβάρυνση του εργοδότη, υποκρύπτει κυρίως προκαταλήψεις που πηγάζουν από άγνοια για την πραγματική κατάσταση της αναπηρίας, διότι ο εργοδότης συχνά αντιλαμβάνεται τη λέξη «ανάπηρος» ως συνώνυμο του «ανίκανος για κάθε εργασία» και η νομοθεσία δυστυχώς στη χώρα μας όπως είπα τόσες φορές, αυτό το πράγμα το διαιωνίζει. Παρόλες τις αντιρρήσεις των εργοδοτών όμως, η κατοχύρωση της θετικής δράσης με μέτρα όπως ποσοστώσεις και εύλογες προσαρμογές του Ν.3304/2005, είναι προς τη σωστή κατεύθυνση για την επίτευξη του στόχου των ίσων ευκαιριών στην απασχόληση.
Αυτό εν πάση περιπτώσει απορρέει και από τη σύγχρονη νομοθεσία και στις ΗΠΑ και είναι σύμφωνο και με τις οδηγίες που μας έρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως προανέφερε και ο συνάδελφος κύριος Βαρδακαστάνης. Ο Ν.3304 πρέπει να αποτελέσει το θεμέλιο λίθο για την άρση των διακρίσεων πέρα από τον τομέα της εργασίας και σε όλο το φάσμα της κοινωνικής ζωής των ατόμων που υφίστανται αθέμιτες διακρίσεις.
Πραγματικά, άμα βλέπεις έναν ανάπηρο δίπλα σου στην εργασία, στο σχολείο, στη γειτονιά, στο γλέντι, στην καφετέρια, και όπου αλλού, παύεις σιγά-σιγά να τον βλέπεις σαν αυτός να είναι ο άλλος, το ούφο, ο διαφορετικός. Αρχίζει να γίνεται κομμάτι της ζωής σου κι έτσι όπως και στις οικογένειες που έχουν άτομα με αναπηρία δεν κάθονται να σκέφτονται κάθε μέρα ότι η μαμά μου είναι τυφλή. Η κόρη μου λέει «η μαμά μου δε με αφήνει να βγω έξω απόψε».
Ένα άλλο μεγάλο θέμα είναι η σύσταση μόνιμης Επιτροπής στη Βουλή για τα αναπηρικά θέματα. Σε αυτό το θέμα επανέρχομαι, γιατί όσους επαίνους και να λάβαμε οι συνάδελφοί μου κι εγώ που δουλέψαμε σ' αυτή την Επιτροπή, δε θα σταματήσουμε την προσπάθεια να συγκροτηθεί μια ειδική μόνιμη Επιτροπή γι αυτά τα θέματα, επειδή πιστεύουμε ότι αυτά τα θέματα δεν πρόκειται να εξαφανιστούν πολύ γρήγορα και όσο υπάρχει η ελληνική κοινωνία, η κοινωνία γενικά, θα υπάρχουν και κάποιοι άνθρωποι με αναπηρία.
Στη Βουλή, λοιπόν, των Ελλήνων αυτή τη στιγμή δε λειτουργεί μόνιμη Επιτροπή με αντικείμενο τα προβλήματα των πολιτών με αναπηρία. Εμάς η Επιτροπής μας ήταν ad hoc θα λέγαμε, είχε ένα έργο το οποίο με τη Σύνοδο αυτή τελείωσε, με την κατάθεση της Έκθεσης, με αποτέλεσμα η διάσταση της αναπηρίας να αντιμετωπίζεται αποσπασματικά στο πλαίσιο των κοινοβουλευτικών εργασιών. Η σύσταση μόνιμης Επιτροπής στη Βουλή για τα αναπηρικά θέματα κρίνεται απαραίτητη στην προσπάθεια εκσυγχρονισμού της ελληνικής νομοθεσίας σχετικά με τα θέματα της αναπηρίας αλλά και στην εναρμόνισή της με τις διεθνείς και ευρωπαϊκές απαιτήσεις.
Πιστεύουμε επίσης, για να προχωρήσω και σε άλλα θέματα, ότι χρειάζεται η κωδικοποίηση της υφιστάμενης νομοθεσίας που αφορά τα άτομα με αναπηρία. Η κωδικοποίηση των κειμένων διατάξεων που αφορούν στην απόκτηση της ιδιότητας του αναπήρου και τα συνακόλουθα πλεονεκτήματα, είναι λίγο οξύμωρο, αλλά υπάρχουν ορισμένα ευεργετήματα που είναι για τους αναπήρους. Βέβαια πιστεύω ότι ο καθένας από σας θα προτιμούσε να μην είναι ανάπηρος και να μην έχει αυτά τα ευεργετήματα, αλλά σ' εμάς που μας χρειάζονται, θα θέλαμε να γνωρίζουμε ποια είναι.
Ο συντονισμός αυτών των νομοθετημάτων και των κανόνων κρίνεται απαραίτητος. Το ισχύον κανονιστικό πλαίσιο προστασίας των ατόμων με αναπηρία είναι ευρύτατο και ιδιαίτερα πολύπλοκο, καθώς περιλαμβάνει διατάξεις διάσπαρτες σε νομοθετήματα ποικίλου ενδιαφέροντος και περιεχομένου.Οι διατάξεις για την αναπηρία όταν έρχονται καινούργια νομοσχέδια διαχέονται από Υπουργείο σε Υπουργείο, συνήθως έχουμε νομοσχέδιο για τις συγκοινωνίες και κάποιες λοιπές διατάξεις εκεί μέσα που θα πουν κάτι για την αναπηρία. Το ίδιο με όλα τα Υπουργεία.
Μια λοιπόν τέτοια Ειδική μόνιμη Επιτροπή θα μπορούσε να έχει μια γνώμη για κάθε νομοσχέδιο και διάταξη που αφορά στους αναπήρους. Θα μπορούσε επίσης όπως επισημάναμε και πριν, να υπάρχει μια σωστή συνεργασία ανάμεσα στους κοινωνικούς εταίρους, τη Βουλή των Ελλήνων και τους φορείς των αναπήρων σε συνεργασία και με την πολιτική ηγεσία για να προχωρήσουμε επιτέλους με γοργότερα βήματα από την εποχή των διακρίσεων στην εποχή της εφαρμογής της ισοπολιτείας και ισονομίας. Έτσι λοιπόν, το υφιστάμενο πλαίσιο καθίσταται δυσλειτουργικό για τη Διοίκηση και οι ίδιοι οι πολίτες με αναπηρία αντιμετωπίζουν έλλειμμα πληροφόρησης ως προς τα δικαιώματά τους.
Αγαπητές φίλες και φίλοι η έκθεση περιέχει συγκεκριμένες προτάσεις και για τη βελτίωση της εκπαίδευσης. Όλοι γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η εκπαίδευση των παιδιών με αναπηρία είναι ένα πολύ ευαίσθητο θέμα το οποίο χρειάζεται εξειδικευμένες γνώσεις και χειρισμούς. Γι αυτό το λόγο προτείνουμε την ίδρυση Γενικής Γραμματείας Ειδικής Αγωγής στο Υπουργείο Παιδείας και Θρησκευμάτων για να δοθεί η δέουσα προσοχή σε αυτή την ειδική κατηγορία μαθητών.
Επίσης ένα μεγάλο πρόβλημα είναι η ακαταλληλότητα των περισσοτέρων κτιρίων στα οποία εκπαιδεύονται σήμερα αυτά τα παιδιά. Πρότασή μας είναι η σύσταση ενός ειδικού φορέα ελέγχου των προδιαγραφών προσβασιμότητας και λειτουργικότητας των σχολείων ειδικής αγωγής, αλλά και των αιθουσών και σχολείων στα οποία συνεκπαιδεύονται άτομα με αναπηρία ή με μαθησιακές δυσκολίες στα κοινά σχολεία.
Ανάλογα προβλήματα βέβαια αντιμετωπίζουν και οι φοιτητές με αναπηρία. Δε νομίζω ότι είναι τόσο δύσκολο στο κάθε Πανεπιστήμιο, εν πάση περιπτώσει ΑΕΙ και ΤΕΙ, το κάθε ένα απ' αυτά, να διατηρεί ένα ειδικό γραφείο που θα ασχολείται αποκλειστικά με την επίλυση των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι φοιτητές με αναπηρία. Αυτό γίνεται παντού στις προηγμένες χώρες και είναι αυτονόητο και όχι πολυέξοδο. Απλά χρειάζεται μεγαλύτερη ευαισθησία. Χρειάζεται δηλαδή να καταλάβουμε ότι οι ανάπηροι είναι εδώ για να μείνουν και εφ' όσον υπάρχουν, κανένας δε θα τους ξαναβάλει πια να κάθονται, θα έλεγα την έκφραση «στο ντουλάπι», αλλά εν πάση περιπτώσει, να τους επιβάλλει να παραμένουν στα σπίτια τους.
Κατά τις εργασίες της Επιτροπής διαπιστώσαμε με μεγάλη μας έκπληξη ότι σήμερα στην Ελλάδα οι πολίτες με αναπηρία δεν είναι επισήμως καταγεγραμμένοι. Κανείς δε μπορεί με βεβαιότητα να πει πόσοι είναι, πού βρίσκονται και τι αναπηρία έχουν. Φαντάζομαι δε χρειάζεται να σχολιάσω πώς σχεδιάζονται πολιτικές και ξοδεύονται χρήματα γι αυτούς τους ανθρώπους τη στιγμή που δεν υπάρχουν επίσημα στοιχεία γι αυτούς.
Για να σταματήσει αυτή η παγκόσμια πρωτοτυπία που σίγουρα δυσφημεί τη χώρα μας, προτείνουμε τη δημιουργία ενός Εθνικού Μητρώου Αναπήρων και μια άλλη πρότασή μας που ήδη βρίσκεται στο δρόμο της υλοποίησης από την κυβέρνηση είναι η καθιέρωση της κάρτας αναπηρίας. Προτεραιότητα της πολιτείας πρέπει να είναι ο περιορισμός της γραφειοκρατίας και η ταχύτερη εξυπηρέτηση των πολιτών στις συναλλαγές τους με τις Υπηρεσίες.
Η κάρτα αναπηρίας είναι μια σωστή λύση προς αυτή τη κατεύθυνση και σίγουρα θα μειώσει την ταλαιπωρία και τις άσκοπες μετακινήσεις των συμπολιτών μας με αναπηρία. Αυτό που έχουμε πει όλοι πια είναι, ότι δεν έχει νόημα άτομα με μόνιμη μη ανατρέψιμη αναπηρία, να εξετάζονται κάθε φορά που χρειάζονται ένα χαρτί να αποδείξουν την αναπηρία τους. Επιτρέψτε μου να αναφερθώ και στο μεγάλο πρόβλημα των κινητικά αναπήρων, την προσβασιμότητα στο δομημένο περιβάλλον. Πιστεύουμε ότι όλοι οι διαγωνισμοί κατασκευής των δημοσίων έργων πρέπει να περιέχουν και το κριτήριο της προσβασιμότητας για τους ανθρώπους που αντιμετωπίζουν κινητικά προβλήματα. Τα δημόσια έργα πρέπει να κατασκευάζονται για όλους τους πολίτες, όχι μόνο για τους αρτιμελείς. Είναι τόσο μεγάλο κι αυτό το ζήτημα που σαφέστατα δε θα το εξαντλήσουμε, απλώς θίγουμε λίγο να αγγίξουμε μερικές από τις πτυχές των συμπερασμάτων μας.
Κυρίες και κύριοι, τι να τις κάνεις όμως τις υποδομές έστω για τους κινητικά αναπήρους, εάν αυτές αφενός είναι ακατάλληλες και ουσιαστικά δεν εξυπηρετούν κανέναν και αφετέρου, αν οι προκαταλήψεις είναι τέτοιες δεν δημιουργείται κίνητρο για τα άτομα με κινητική αναπηρία ή με άλλη αναπηρία να βγουν στους δρόμους, να πάνε στο σχολειό, να πάνε στη δουλειά τους; Όσον αφορά όμως το δομημένο περιβάλλον θέλω να συμπληρώσω εδώ ότι η πρότασή μας είναι η εισαγωγή υποχρεωτικού μαθήματος στις αρχιτεκτονικές σχολές με αντικείμενο την προσβασιμότητα των κινητικά αναπήρων στο δομημένο περιβάλλον. Επίσης και στην Ειδική Αγωγή προτείνουμε την εισαγωγή μαθήματος για την ενημέρωση των παιδιών από πολύ νεαρή ηλικία, από το νηπιαγωγείο ακόμα, για το τι σημαίνει να έχουν συμμαθητές με αναπηρία και πώς να τους φέρονται.
Πιστεύουμε δηλαδή ότι πρέπει πολύ γρήγορα ν' αλλάξει από τη ρίζα του το κακό και οι νέοι είναι πολύ πιο ανοιχτόμυαλοι και πολύ πιο εύκολα θα αφομοιώσουν και θα ξεφορτωθούν τις προκαταλήψεις τους. Επειδή οι προτάσεις της Επιτροπής είναι πολλές και ο χρόνος περιορισμένος δε θα σας κουράσω άλλο. Ελπίζω όμως να τις διαβάσετε. Προτείνουμε εύκολα και αυτονόητα πράγματα. Δε ζητάμε την ειδική μεταχείριση των πολιτών με αναπηρία. Πολλές φορές πραγματικά έχουμε συναντήσει ανθρώπους να δυσανασχετούν, όταν έχουν προτεραιότητα στην ουρά της Τράπεζας -ας μην πω λεπτομέρειες. Πάντως κάποια φορά εγώ είχα πει σε κάποια νέα κοπέλα που έσπρωχνε και μου έλεγε γιατί είμαι μπροστά, της είπα «παιδάκι μου άμα θέλεις να δεις γιατί είμαι μπροστά, πήγαινε πιο πέρα, αποφάσισε αν θέλεις να τυφλωθείς και μετά έλα να σου δώσω τη σειρά μου».
Ζητάμε λοιπόν απλά τα απολύτως απαραίτητα που δικαιούνται ως ισότιμοι πολίτες αυτής της χώρας και οι ανάπηροι συμπολίτες μας. Φιλοδοξία μας είναι αυτή η δουλειά να μην καταλήξει σε κάποιο συρτάρι. Η έκθεση με τις προτάσεις που περιέχει μπορεί να αποτελέσει την αφορμή για έναν δημόσιο διάλογο γύρω από τα αναπηρικά προβλήματα. Πιστεύουμε ότι η προσπάθειά μας μπορεί να ενεργοποιήσει όχι μόνο την ελληνική κοινωνία, αλλά και τους εμπλεκομένους κρατικούς φορείς να ασχοληθούν με μεγαλύτερη ευαισθησία με τα αναπηρικά προβλήματα.
Για να γίνουν όμως οι ελπίδες μας πραγματικότητα χρειαζόμαστε τη βοήθεια των ΜΜΕ. Πιστεύω ότι όλοι σας θα στηρίξετε και θα προβάλετε αυτή τη δουλειά που ξεκίνησε στη Βουλή των Ελλήνων όχι με αυτοσκοπό την ανάδειξη του έργου αυτού, αλλά με στόχο την έναρξη ενός διαλόγου για την ενημέρωση της ελληνικής κοινωνίας όσον αφορά την πραγματική κατάσταση της αναπηρίας.
Μόνο με την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης μπορούμε να προσδοκούμε ένα καλύτερο μέλλον για τους αναπήρους στη χώρα μας. Ένα μέλλον χωρίς διακρίσεις και αποκλεισμούς. Σας ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Προφανώς δεν είμαστε στην εποχή που η αναπηρία κρύβεται πίσω από τους τέσσερις τοίχους ή στο υπόγειο του σπιτιού, αν και υπάρχουν και αυτά, αλλά εν πάση περιπτώσει έχουν μειωθεί. Όμως η κα Ελευθερία Μπερνιδάκη Άλντους που προήδρευσε της Ειδικής Επιτροπής την οποία ζητούν και καλά κάνουν, να γίνει μόνιμη για να εξετάζει όλα αυτά τα θέματα -δεν ξέρω κατά πόσον η πολιτική ηγεσία ή οι ηγεσίες των Υπουργείων θα ήθελαν μια τέτοια μόνιμη Επιτροπή στα πόδια τους αλλά αυτό θα φανεί από τη συνέχεια- μας είπε πολύ απλά πράγματα καθημερινά, τα οποία συγκροτούν αυτό που λέμε και θα το επαναλάβω, τον καθημερινό μας πολιτισμό ή την διαβίωσή μας στις μεγάλες πόλεις ή τις μικρότερες.
Θα τηρήσουμε την κοινοβουλευτική τάξη. Η κα Χρυσή Καρύδη, βουλευτής Επικρατείας, θα καλύψει το σκέλος που αφορά την «ευαισθητοποίηση και ενημέρωση της κοινής γνώμης».
Χ. Καρύδη
Κυρίες και κύριοι, οι δυτικές κοινωνίες στο πέρασμα των χρόνων έχουν αντιμετωπίσει το θέμα των αναπήρων με τρεις τρόπους: Με την ιατρική προσέγγιση σύμφωνα με την οποία το πρόβλημα της αναπηρίας είναι μόνο ιατρικό, την προνοιακή με έντονο το φιλανθρωπικό χαρακτήρα σύμφωνα με την οποία ο ανάπηρος είναι παθητικός δέκτης της βοήθειας που του παρέχει η πολιτεία και την προσέγγιση της κοινωνικής ένταξης κατά την οποία η κοινωνία προσαρμόζεται στις ανάγκες του αναπήρου για να τον καταστήσει κατά το δυνατόν αυτοδύναμο.
Σήμερα η προσέγγιση στην αναπηρία βασίζεται στα ανθρώπινα δικαιώματα και την ανεμπόδιστη άσκησή τους. Το άτομο με αναπηρία βρίσκεται στο επίκεντρο του κοινωνικού ενδιαφέροντος ως κάτοχος και φορέας δικαιωμάτων και αίρονται η ιατρική και προνοιακή αντιμετώπιση με τον πατερναλισμό που αυτές συνεπάγονται. Η σύγχρονη αντίληψη θέτει ως κεντρικό της στόχο την ισότιμη συμμετοχή των αναπήρων στην οικονομία και στην κοινωνία και δίνει έμφαση στον εντοπισμό και στην εξάλειψη των εμποδίων που υπάρχουν, όσον αφορά την πλήρη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία σε όλους τους τομείς της κοινωνικής ζωής.
Η διεκδίκηση των δικαιωμάτων των ανθρώπων με αναπηρία οδήγησε στη θέσπιση ειδικών νομοθετικών διατάξεων. Εδώ και μερικά χρόνια, ολοκληρωμένα νομοθετήματα για την καταπολέμηση των διακρίσεων έχουν υιοθετηθεί από τα Ηνωμένα Έθνη και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Η χώρα μας δεν υστερεί σε επίπεδο νομοθετικών ρυθμίσεων. Είναι αλήθεια ότι τα τελευταία χρόνια έχει σημειωθεί σημαντική πρόοδος σε πολλούς τομείς που αφορούν τη ζωή των συμπολιτών μας με αναπηρία. Η διοργάνωση των Παραολυμπιακών Αγώνων του 2004 επιτάχυνε τους ρυθμούς σύγκλισης μεταξύ Ελλάδας και Ευρωπαϊκής Ένωσης και παρόλο που πρέπει ακόμα να γίνουν πολλά, το θέμα βρίσκεται σε καλό δρόμο.
Ωστόσο, η καλή πρόθεση του νομοθέτη και η νομική αναγνώριση από μόνη της δεν επαρκεί για την ενσωμάτωση των αναπήρων στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Χρειάζεται να καταβληθεί μεγαλύτερη προσπάθεια με στόχο την ενημέρωση και την ευαισθητοποίηση της ελληνικής κοινωνίας σχετικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία.
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να κάνω μια επισήμανση: ο μέσος άνθρωπος, στο άκουσμα του όρου «άτομα με αναπηρία» βλέπει μόνο τους κινητικά αναπήρους ή τους ανθρώπους με αναπηρία αισθητηρίων οργάνων. Υπάρχουν όμως και συνάνθρωποί μας με αναπηρίες λιγότερο πρόδηλες, με αόρατες, αλλά εξίσου επιβαρυντικές αναπηρίες. Ας μην το ξεχνάμε.
Πρέπει λοιπόν οι πολίτες να συνειδητοποιήσουν τις υποχρεώσεις που έχουν απέναντι σ' αυτή την ομάδα των σωματικά ή πνευματικά αδύνατων συμπολιτών τους, να κατανοήσουν ότι καμία ευνομούμενη πολιτεία δε μπορεί να διαχωρίζει τους πολίτες της σύμφωνα με τη σωματική ή πνευματική τους ικανότητα και κατάσταση.
Πρέπει να γίνει αντιληπτό ότι ο πολιτισμός βασίζεται στο σεβασμό της διαφορετικότητας, την αλληλεγγύη, τον αλτρουισμό και την αλληλοβοήθεια και ότι η αξία του ανθρώπου είναι απόλυτη και δεν αυξομειώνεται ανάλογα με τις ικανότητές του. Για να μπορέσουν τα άτομα με αναπηρία να ενσωματωθούν πλήρως στην κοινωνική και οικονομική ζωή της χώρας πρέπει να αλλάξει ριζικά η στάση των πολιτών απέναντί τους, να αρθούν οι προκαταλήψεις και τα κοινωνικά στερεότυπα. Πρέπει να γίνει συνείδηση σε όλους μας ότι τα άτομα με αναπηρία είναι άτομα με ίσα δικαιώματα, είναι εργαζόμενοι, καταναλωτές, φορολογούμενοι, γείτονες, συγγενείς και φίλοι μας, που δεν έχουν όμως ανάλογη μεταχείριση.
Πρέπει η αναπηρία να γίνει αντιληπτή ως διαφορά συνθηκών και όρων ζωής και όχι ως προσωπική δυστυχία του αναπήρου και της οικογενείας του. Η συμβολή των ΜΜΕ στην ευαισθητοποίηση της κοινωνίας σχετικά με τα θέματα των ατόμων με αναπηρία, μπορεί να είναι καθοριστικής σημασίας. Είναι κοινή διαπίστωση ότι τα ΜΜΕ και περισσότερο βεβαίως η τηλεόραση, έχουν τη δύναμη να επηρεάζουν και να διαμορφώνουν την αισθητική, τη γνώμη, τις συνήθειες και τον τρόπο ζωής της κοινωνίας. Το κατά πόσο αυτό είναι κακό, καλό, επικίνδυνο ή αναπόφευκτο, δεν είναι της στιγμής να το συζητήσουμε. Το βέβαιο είναι ότι ο ρόλος της τηλεόρασης πέρα από ενημερωτικός και ψυχαγωγικός, έχει έστω και ερήμην της γίνει παρεμβατικός και με κάποια έννοια εκπαιδευτικός. Με αυτό σα δεδομένο, θα μπορούσε η τηλεόραση μέσω της επιρροής που ασκεί, να ευαισθητοποιήσει την κοινωνία γύρω από τα προβλήματα και τις ανάγκες των ανθρώπων με αναπηρία.
Έχω τη γνώμη ότι η παρέμβαση των ΜΜΕ στο ζήτημα της βελτίωσης της ζωής των αναπήρων θα πρέπει να ξεκινήσει από την προβολή και την εμπέδωση μιας άλλης αντιμετώπισης της αναπηρίας, από την καλλιέργεια της αποδοχής της ιδιαιτερότητας του άλλου, από την κατάκτηση της ισότιμης μεταχείρισης και του σεβασμού των αναγκών του αναπήρου.
Τα ΜΜΕ θα πρέπει να μεταδώσουν το μήνυμα ότι οι περιορισμοί που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία δεν είναι μόνο συνέπεια των δικών τους λειτουργικών αδυναμιών, αλλά και συνέπεια της δικής μας αδυναμίας να λάβουμε υπόψη τις ανάγκες τους. Προς την κατεύθυνση αυτή τα άτομα με αναπηρία πρέπει να μιλούν για τον εαυτό τους, να τους δίνεται η δυνατότητα να παρουσιάζουν τα προβλήματά τους, τα επιτεύγματά τους, να μιλούν οι ίδιοι γι' αυτά που τους προβληματίζουν, γι' αυτά που τους φοβίζουν, γι' αυτά που απαιτούν.
Η παρουσίαση ατόμων με αναπηρία που διαπρέπουν στον επιχειρηματικό, τον καλλιτεχνικό, τον επιστημονικό ή τον πολιτικό τομέα, είναι παραδείγματα που δεν εξωραΐζουν την πραγματικότητα, αλλά με ρεαλισμό καταδεικνύουν ότι η αναπηρία δε σημαίνει και ανικανότητα. Και τα παραδείγματα αυτά θα ενθαρρύνουν τα άτομα με αναπηρία στις προσπάθειές τους και θα συμβάλλουν στην εξάλειψη του κοινωνικού στίγματος που τόσο συχνά συνοδεύει την αναπηρία.
Στη χώρα μας δυστυχώς οι πολίτες με αναπηρία αντιμετωπίζονται ακόμα ως ασθενείς που χρειάζονται οίκτο και ελεημοσύνη. Βασική αιτία δημιουργίας στερεοτύπων και αρνητικών προκαταλήψεων στις περισσότερες περιπτώσεις είναι η εσφαλμένη ενημέρωση του πολίτη σχετικά με τα αναπηρικά θέματα. Και πώς θα μπορούσε να είναι διαφορετικά, αφού συνήθως τα ΜΜΕ στην Ελλάδα προσεγγίζουν την αναπηρία επικεντρώνοντας στο έλλειμμα, την αδυναμία, το μειονέκτημα, την απόγνωση του αναπήρου και της οικογενείας του.
Συνήθως ο ανθρώπινος πόνος φέρνει υψηλά νούμερα τηλεθέασης γιατί δείχνει στον τηλεθεατή ότι υπάρχουν πολύ χειρότερα προβλήματα από τα δικά του και αυτό τον ανακουφίζει. Με τον τρόπο αυτό διαμορφώνεται η «κίτρινη τηλεόραση», αντίστοιχα με τον «κίτρινο Τύπο».
Η ενημέρωση μέσω ειδικών εκπομπών σχετικά με τις διευκολύνσεις και τα μέσα που προσφέρονται στους αναπήρους, νέοι νόμοι που τους αφορούν, παροχές που τους δίνονται, βοηθήματα που κυκλοφορούν και η προβολή των παροχών και των δυνατοτήτων εκπαίδευσης, μεταφοράς και απασχόλησης που η πολιτεία προσφέρει στους αναπήρους, όχι απλά θα πληροφορεί τους αναπήρους και θα τους ενθαρρύνει στις διεκδικήσεις τους, αλλά παράλληλα θα λειτουργεί αφυπνιστικά και θα υπενθυμίζει σε όλους τις ανάγκες ορισμένων ανθρώπων και τις υποχρεώσεις μας απέναντί τους.
Κυρίες και κύριοι, η αναπηρία είναι οικουμενική ανθρώπινη εμπειρία που αφορά τον καθέναν από μας, αφού όλοι μας είναι πιθανό να βρεθούμε σ' αυτή τη θέση. Τη στιγμή που ανακοινώνεται μια μορφή αναπηρίας, είτε πρόκειται για κινητική αναπηρία, αναπηρία αισθητηρίων οργάνων, ψυχική ασθένεια ή άλλη ανίατη ασθένεια, η ζωή του ανθρώπου ανατρέπεται. Η διάγνωση μιας αμετάκλητης αναπηρίας ελκύει αισθήματα απόγνωσης, άγχους, θυμού και ενοχής.
Η κατάλληλη ψυχοεκπαιδευτική υποστήριξη είναι απαραίτητη για την αντιμετώπιση αυτών των αισθημάτων και καθοριστικής σημασίας για την περαιτέρω πορεία της ζωής του αναπήρου. Αλλά και η οικογένεια με την κατάλληλη υποστήριξη, εκπαίδευση και ενημέρωση θα αποφύγει τις γνωστές σε όλους μας συμπεριφορές της επίμονης άρνησης της πραγματικότητας, της υπέρμετρης παραχωρητικότητας, της χειραγώγησης και του υπερπροστατευτισμού, συμπεριφορές που δυσχεραίνουν την προσαρμογή του ατόμου με αναπηρία στη νέα κατάσταση, αλλά και συντελούν στην περιθωριοποίησή του.
Η οργάνωση σχετικών τηλεοπτικών εκπομπών με τη συμμετοχή ειδικών θα ήταν εξαιρετικά χρήσιμη στην προσπάθεια απενοχοποίησης της αναπηρίας και τον προσδιορισμό της ως διαφορετικού τρόπου ζωής. Εξίσου απαραίτητη και ιδιαίτερα χρήσιμη είναι η οργάνωση συζητήσεων σχετικά με τη σημασία της έγκαιρης διάγνωσης της αναπηρίας.
Στο πλαίσιο της ενημέρωσης της Επιτροπής μας από φορείς, ο εκπρόσωπος του Συλλόγου Κωφών, μας είπε ότι συχνά η δυσκολία των γονέων να αποδεχθούν την κώφωση των παιδιών τους έχει σαν αποτέλεσμα την καθυστέρηση της ειδικής εκπαίδευσης και την απομόνωση των παιδιών. Το ίδιο συμβαίνει στη διάγνωση του οργανικού σακχαρώδους διαβήτη, που η δυσκολία αποδοχής του στίγματος και η έλλειψη έγκαιρης θεραπευτικής εκπαίδευσης, οδηγεί σε σοβαρές επιπλοκές και παρενέργειες.
Είναι φανερό ότι η συστηματική ενημέρωση των πολιτών σχετικά με την καθοριστική σημασία που έχει η έγκαιρη διάγνωση και η αποδοχή της αναπηρίας στην περαιτέρω πορεία της ζωής του αναπήρου, θα ενισχύσει την ευαισθητοποίηση της κοινωνίας γύρω από το θέμα και θα συντελέσει στην καταπολέμηση των διακρίσεων.
Τα ΜΜΕ μπορούν να βοηθήσουν στην άρση των διακρίσεων κατά των αναπήρων αν αποβάλλουν τα αρνητικά στερεότυπα που συχνά προβάλλουν και καταδείξουν ότι η αναπηρία είναι κοινωνικό και όχι προσωπικό πρόβλημα. Το μεγάλο στοίχημα που καλούμεθα να κερδίσουμε είναι η άρση του αποκλεισμού και η ισότιμη συμμετοχή όλων των πολιτών στο κοινωνικό γίγνεσθαι. Είναι η δημιουργία μιας κοινωνίας που ανήκει σε όλους, διαμορφώνεται από όλους και απευθύνεται σε όλους. Η ελληνική κοινωνία έχει έμπρακτα αποδείξει την αλληλεγγύη και την ευαισθησία της όποτε ενημερώθηκε ότι έπρεπε να κινητοποιηθεί (βλέπετε περίπτωση με το τσουνάμι στην ανατολική Ασία, περιπτώσεις ιατρικών προβλημάτων απόρων και αλλού). Είναι συνεπώς φανερό ότι η προβολή των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν οι συμπολίτες μας με αναπηρία θα ενεργοποιήσει την ανάλογη κοινωνική συμπεριφορά.
Κυρίες και κύριοι, με δεδομένο ότι οι μόνιμες αναπηρίες δεν επιδέχονται θεραπεία, στόχος όλων μας πρέπει να είναι η βελτίωση του επιπέδου ζωής των ατόμων με αναπηρία. Ο στόχος αυτός θα επιτευχθεί μόνον όταν, παράλληλα με τη βελτίωση των υποδομών και των κοινωνικών παροχών, καταφέρουμε να καλλιεργήσουμε μια πιο θετική συλλογική στάση απέναντί τους. Σας ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Στα θετικά προφανώς της εργασίας που έκαναν οι συμμετέχοντες στην Ειδική Επιτροπή, είναι το γεγονός ότι δεν αρκέστηκαν στο να θέσουν θεωρητικά ζητήματα αλλά κυρίως στο να επιμείνουν στην πρακτική τους αντιμετώπιση. Κι αν σταθεί κανείς στο ό,τι έχει ειπωθεί, έχει ληφθεί προηγουμένως πως έξι Υπουργοί ασχολούνται με τα θέματα των αναπήρων, αυτό σημαίνει ότι η πολιτική ηγεσία έχει δουλειά μπροστά της, σε συνεργασία πάντα με την Επιτροπή και επιμένω στο ότι θα πρέπει κάποια στιγμή να αντιμετωπισθεί και ως μόνιμη.
Για την ισότιμη συμπεριφορά προς τα πολιτικά κόμματα, να συμπληρώσουμε ότι απουσιάζει η εκπρόσωπος του ΚΚΕ αλλά στο έντυπο που κυκλοφορεί από τη Βουλή των Ελλήνων, στην Έκθεση δηλαδή, θα βρείτε θέσεις του ΚΚΕ καταγεγραμμένες ξεχωριστά όπως τις έχουν παραδώσει.
Σειρά έχει ο κύριος Έκτωρ Νασιώκας, Βουλευτής ΠΑΣΟΚ με θέμα «Υγεία-Ιατρική-Περίθαλψη».
Ε. Νασιώκας
Ευχαριστώ πολύ κύριε Πρόεδρε. Κυρίες και κύριοι σύνεδροι, με την παρουσίαση της έκθεσης της Διακομματικής Επιτροπής θέτουμε στη δημόσια διαβούλευση ένα κείμενο.
Το θέτουμε και υπόψη της Κυβέρνησης, γιατί η εκάστοτε Κυβέρνηση μπορεί να παρέμβει, μπορεί να κάνει έργο. Το θέτουμε στη Διοίκηση και γενικότερα στους κοινωνικούς φορείς. Αυτή η έκθεση δεν είναι ένα τεχνοκρατικό πόνημα, παρότι είναι μία αρτίως τεκμηριωμένη δουλειά. Μπορεί κάποιος να παρατηρήσει και αδυναμίες ή και προτάσεις που δεν τον βρίσκουν σύμφωνο κι είναι μια δουλειά που έγινε κάτω από την Προεδρία της κυρίας Μπερνιδάκη, που έχει και ιδιαίτερο ρόλο στη λειτουργία της Επιτροπής και στη σύνταξη της έκθεσης. Χρειάστηκαν πολυάριθμες ώρες, ατέλειωτες εργατοώρες επενδύθηκαν και είχαμε ακρόαση και συζήτηση, διάλογο με όλους τους εμπλεκόμενους φορείς συλλογικούς, διοικητικούς, κυβερνητικούς.
Η έκθεση λοιπόν δεν είναι τεχνοκρατικό πόνημα, η Επιτροπή δεν είναι τεχνοκρατική. Είναι μια πολιτική Επιτροπή, το κείμενο είναι πολιτικό, έχει έντονο το στοιχείο της σύνθεσης, έντονα τα στοιχεία της ευρύτατης αποδοχής, απεικονίζει την κοινή προσπάθεια και δίνει και τη διάσταση του θέματος των ατόμων με αναπηρία, την εθνική διάσταση. Η Επιτροπή δεν μπορεί να αποτελέσει άλλοθι για καμία Κυβέρνηση, για καμία καθυστέρηση, για καμία Διοίκηση, για καμία κοινωνική τάξη και για κανέναν φορέα.
Συνήθως λέμε, κάναμε μια Επιτροπή κι αφού το επεξεργάζεται η Επιτροπή εντάξει, ασχολείται κάποιος. Και φυσικά δεν παρεμβαίνει και φυσικά δεν υποκαθιστά την Ελληνική Συνομοσπονδία Ατόμων με Αναπηρία ούτε δραστηριότητες που ανήκουν στο αναπηρικό κίνημα και στο ρόλο του αναπηρικού κινήματος που είναι καθοριστικός όλα αυτά τα χρόνια που κίνησε, κινεί και θα κινεί προοδευτικά και δυναμικά μπροστά το θέμα των ατόμων με αναπηρία. Είναι κοινή απαίτηση η Επιτροπή να γίνει μόνιμη και είναι στη διακριτική ευχέρεια της κυρίας Προέδρου της Βουλής και της Κυβέρνησης.
Το 10% λοιπόν των πολιτών μας είναι άτομα με αναπηρία, είτε αυτό φαίνεται εύκολα είτε όχι. Και πιστεύουμε σήμερα όλοι ότι προχωράει η κοινωνία μας, στην ισότιμη συμμετοχή στην κοινωνική και οικονομική ζωή. Ισότιμη συμμετοχή παντού, στην εκπαίδευση, στην απασχόληση, στην επαγγελματική αποκατάσταση. Προσβασιμότητα παντού, στην ενημέρωση, στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, το θέμα που είναι σχετικό με τη διημερίδα, στη Δημόσια Διοίκηση, στην υγεία, στην περίθαλψη, ίσες ευκαιρίες για όλους.
Αν κάνουμε μια ιστορική διαδρομή θα δούμε στον τόπο μας ότι τις τελευταίες δεκαετίες έγινε ένα τεράστιο έργο, υπήρχε πράγματι ένα τεράστιο κενό, κοιτάζοντας προς τα πίσω. Κοιτάζοντας μπροστά βλέπουμε ότι είμαστε πολύ μακριά από εκεί που έπρεπε ή μπορούσαμε να είμαστε ή εκεί που είναι οι άλλοι Ευρωπαίοι εταίροι μας.
Το νομοθετικό πλαίσιο είναι σύγχρονο, είναι επαρκές, ταυτίζεται με τις θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης και του ΟΗΕ. Αναφέρω δύο παραδείγματα κατά την άποψή μου πολύ σημαντικά: το νόμο 2430/1996, πρότυποι κανόνες του ΟΗΕ για εξίσωση των ΑμεΑ ίσες ευκαιρίες για όλους ή τη συνταγματική διάταξη στην αναθεώρηση του 2001 άρθρο 21 παράγραφος 6 άρση των διακρίσεων είτε στους πολίτες με αναπηρία.
Υπάρχει πρακτική εφαρμογή, δημιουργούνται δομές, υπάρχουν υποδομές, λειτουργούν; Είναι μακράν είπαμε το νομοθετικό κείμενο, το νομοθετικό πλαίσιο από την πραγματικότητα, από την ευαισθησία της κοινωνίας. Κι εδώ δεν είμαστε για να πούμε τι έγινε, κυρίως είμαστε για να πούμε τι θα γίνει. Ευαισθητοποίηση λοιπόν της κοινωνίας, μια άλλη διαφορετική αντίληψη, μακρύς ο δρόμος, χρειάζεται πολιτική απόφαση, ιεράρχηση προτεραιότητα στήριξη και ανάληψη ευθυνών από όλους μας είτε είμαστε στην κεντρική πολιτική σκηνή Κυβέρνηση, είτε στην Αυτοδιοίκηση, είτε στα μέσα ενημέρωσης στην τέταρτη ισχυρή εξουσία, είτε στους πολίτες.
Υγεία. Τα άτομα με αναπηρία είναι απλά κι αυτοί ασθενείς θεωρητικά, όπως ο καθένας από μας. Έχουν βεβαίως και μία αναπηρία. Στη χώρα μας υπάρχει εκείνο το εξειδικευμένο σε επίπεδο δομών αλλά και εξοπλισμού και σε επιστημονική κατάρτιση καθεστώς, το οποίο μπορεί να κάνει έγκαιρη και σωστή διάγνωση και προπαντός να βοηθήσει τα άτομα με αναπηρία στην αποκατάστασή τους ή τη στήριξη;
Αρχίζω με κάτι που είναι και βιωματικό. Εγώ είμαι γιατρός και όλη τη ζωή μου δούλευα στο δημόσιο σύστημα υγείας και αντιμετώπισα φυσικά ασθενείς, κι επειδή είμαι και ογκολόγος, πολύ βαριά ασθενείς, όμως ήξερα είχα τις ειδικές γνώσεις πως θα πλησίαζα το κάθε άτομο στη δική του περίπτωση.
Είναι ένα από τα αιτήματα της Επιτροπής να εισαχθεί κατ΄ επιλογήν ένα μάθημα στις ιατρικές σχολές για τους γιατρούς που πρέπει να σπουδάζουν πώς να αντιμετωπίζουν έναν άνθρωπο με διαφορετικότητα, με ιδιαίτερη ανάγκη, με αναπηρία. Και όχι μόνο στους γιατρούς, αλλά στο όλο σύστημα και τις υπηρεσίες υγείας που πρέπει να προσεγγίζει ένα άτομο με αναπηρία.
Υπάρχει η γενική αίσθηση ότι, ενώ η διάγνωση έστω και με δυσκολίες στον τόπο μας και με καθυστερήσεις πολλές φορές γίνεται στο μεγαλύτερο ποσοστό συγκροτημένα, η αποκατάσταση και η υποστήριξη γίνεται συχνά σπασμωδικά και ασυντόνιστα. Υπάρχει έλλειψη λοιπόν επάρκειας ειδικών κέντρων, υπάρχει έλλειψη συγκεκριμένων ειδικοτήτων και εξοπλισμού ανά τη χώρα. Υπάρχει, όπως θα δούμε παρακάτω ένα τεράστιο δίκτυο υποδομών πρόνοιας, το λεγόμενο ΚΕΚΑΜΕΑ-ΚΑΦΚΑ και λοιπά, η λειτουργία τους όμως υπολείπεται του επιθυμητού και κυρίως στη χώρα μας έχουμε ένα έλλειμμα μονάδων αποκατάστασης.
Θα σας πω μόνο ένα παράδειγμα: πριν δέκα χρόνια περίπου πέντε χιλιάδες συμπολίτες μας προσέφευγαν στο εξωτερικό για να βρουν την υγεία τους, τώρα αν τα στοιχεία που έχω είναι πραγματικά, κύριε Υπουργέ, είναι πολύ κάτω των χιλίων, αλλά είναι πολύ μεγάλο το ποσοστό αυτών που πάνε για αποκατάσταση και τεράστιο το κόστος. Δεν είναι αριθμητικό το πρόβλημα, δηλαδή δεν είναι ο αριθμός των ασθενών, δεν είναι ο αριθμός των αναπήρων, είναι το τεράστιο κόστος στην κάθε περίπτωση.
Στην αξιολόγηση της αναπηρίας, σίγουρα πρέπει να πάμε σε ένα άλλο σύστημα και κυρίως πρέπει να σταθούμε πολύ περισσότερο στο θέμα της λειτουργικότητας του κάθε ατόμου με αναπηρία και όταν αξιολογείται αυτή, είναι αναγκαίο να συνδυαστεί με το περιβάλλον στο οποίο ζει και κινείται αυτό το άτομο.
Ένα λειτουργικό περιβάλλον, και συνδέω αυτό με όσα είπε η κυρία Πρόεδρος και η κυρία Καρύδη πριν, υποβοηθάει και βελτιώνει τη λειτουργικότητα ενός ατόμου, ενώ ένα μη λειτουργικό περιβάλλον την αναιρεί και την περιορίζει. Η λειτουργικότητα λοιπόν του περιβάλλοντος αποτελεί προϋπόθεση μείζονος σημασίας και σε συνδυασμό με την παροχή υπηρεσιών και υποστηρικτικών μέσων καθορίζει σε μεγάλο βαθμό τη λειτουργικότητα του ατόμου.
Στην ιατρική, πέραν της ειδικής εκπαίδευσης των γιατρών και του άλλου προσωπικού των εξειδικευμένων κέντρων και των ειδικών επιστημόνων, πέρα από την προσβασιμότητα στις κτιριακές ή άλλες υποδομές και εργαστήρια, που είναι πάρα πολύ δύσκολη πολλές φορές, μένει η λειτουργία όλου αυτού του δικτύου των υποδομών των ΚΕΚΑΜΕΑ και των ΚΑΦΚΑ, που μας βρίσκει όλους ανήσυχους, γιατί αρκετά χρόνια τώρα υπολείπονται των λειτουργιών και της λειτουργικότητος που πρέπει να έχουν, και πρέπει να κάνουμε κάτι πολύ παραπάνω.
Η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας που στον τόπο μας δεν έχει αναπτυχθεί όπως θα έπρεπε ή δεν έχει συντονιστεί σε εθνικό επίπεδο, μιλάμε για τα κέντρα υγείας, μιλάμε για τους οικογενειακούς γιατρούς, μπορεί να συνδυαστεί με μια ενεργό συμμετοχή και της Αυτοδιοίκησης.
Να δούμε δηλαδή, όλα αυτά τα προγράμματα που κινούνται σε μια συμφωνία μεταξύ της Κυβέρνησης και της Αυτοδιοίκησης, όπως είναι η βοήθεια στο σπίτι, όπως είναι πάρα πολλά άλλα προγράμματα και δραστηριότητες, που μπορούν να βοηθήσουν πολύ περισσότερο σε σχέση και με ένα οργανωμένο σύστημα πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας τα άτομα με αναπηρία τα οποία έχουν και ιδιαίτερη ευαισθησία και δυσκολίες.
Θα πρόσθετα εδώ ως γενική αρχή που μπορεί να εφαρμοστεί και στα άτομα με αναπηρία είναι ότι η πρόληψη είναι καλύτερη της ασθένειας, αλλά και η σωστή και πρώιμη αντιμετώπιση δίνει αποτελέσματα. Και τέλος πάντων σε κάθε περίπτωση ο καθένας από μας είτε είναι δυνητικά ασθενής και χρήστης των υπηρεσιών υγείας είτε είναι άτομο με αναπηρία είτε όχι, μια φορά στη ζωή του θα αρρωστήσει από κάτι πάρα πολύ σοβαρό κι εκείνη τη στιγμή πρέπει να έχει τον οικογενειακό του γιατρό και εκείνη τη στιγμή πρέπει όταν τηλεφωνήσει στην άλλη άκρη της γραμμής να είναι ο κατάλληλος άνθρωπος που θα δώσει την κατάλληλη πληροφορία και την κατάλληλη βοήθεια, αλλιώς δεν έχει σημασία να χτίζουμε ένα σύστημα το οποίο μπορεί να λέει πολλά πράγματα και να μην κάνει σχεδόν τίποτα στην κατάλληλη στιγμή.
Άρα είναι η κάρτα αναπηρίας που πρέπει να προχωρήσει, το εθνικό μητρώο αναπήρων που είναι πάρα πολύ σημαντικό, η αλλαγή του τρόπου αξιολόγησης των αναπήρων, η ισόβια αναγνώριση των αναπήρων από μόνιμες βλάβες, τα κέντρα θεραπευτικής υποστήριξης σε όλα τα ιδρύματα της χώρας και προπαντός η πρωτοβάθμια φροντίδα υγείας, όλα αυτά είναι σημαντικά βήματα και σημαντικοί στόχοι που τους θέτει και η έκθεση για υλοποίηση το επόμενο διάστημα.
Κλείνω λέγοντας ότι είναι εθνικό θέμα το θέμα των αναπήρων, χρειάζεται κοινή προσπάθεια, χρειάζεται ευαισθητοποίηση της κοινωνίας και ενεργοποίηση των πάντων. Είναι ένα θέμα που ακολουθεί την εξέταση της κοινωνίας και δείχνει και την ευαισθησία των πολιτών της εκάστοτε Διοίκησης της χώρας. Και νομίζω ότι όλοι όταν μιλάμε γι αυτό, πρέπει να λέμε λίγα λόγια και να προσπαθούμε να κάνουμε περισσότερα. Ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Υπενθυμίζω ότι οι εργασίες της Επιτροπής διήρκεσαν είκοσι μήνες. Άρχισαν στις 6 Οκτωβρίου 2004 και έφτασαν μέχρι τις 17 Μαΐου 2006 για να συγκεντρωθεί όλο αυτό το υλικό, μετά από παρουσιάσεις συνεντεύξεις από εκπροσώπους Πολιτικής Ηγεσίας, Πολιτείας, Φορείς Αναπήρων, ειδικών επιστημόνων.
Μ. Παπαδά-Χειμώνα
Τα πρακτικά είναι πλήρη και στη διάθεση του κοινού, στο αρχείο της Βουλής.
Συντονιστής
Επαναλαμβάνω συνεπώς ότι αυτή η έκδοση της Βουλής των Ελλήνων που εμπεριέχει τις προτάσεις της Διακομματικής Επιτροπής για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τα άτομα με αναπηρία είναι στη διάθεση των πολιτών και όλου του κοινού.
Ο κύριος Αθανάσιος Λεβέντης Βουλευτής του Συνασπισμού εισηγητής στην ενότητα επαγγελματική αποκατάσταση και απασχόληση έχει τώρα το λόγο.
Α. Λεβέντης
Ευχαριστώ πολύ. Κυρίες και κύριοι, τα μέσα μαζικής επικοινωνίας, είτε τα έντυπα, είτε τα τηλεοπτικά, μας εφοδιάζουν με μια σειρά από πληροφορίες κάθε μέρα. Κι αν δείτε τις κυριακάτικες εφημερίδες υπάρχει αφθονία της ύλης.
Αυτό που μου έκανε εντύπωση από τις χθεσινές εφημερίδες εμένα προσωπικά ήτανε ότι χιλιάδες άνθρωποι μαζεύτηκαν στο Χονγκ Κονγκ σε μια ατέλειωτη παράταξη για να δουν και να χειροκροτήσουν έναν άνθρωπο, ο οποίος ήταν σε ένα αναπηρικό καροτσάκι, τον μεγαλύτερο σοφό της εποχής μας, ο οποίος μόνο το σαγόνι του μπορεί να κουνάει. Και γιατί; Γιατί ο άνθρωπος αυτός πράγματι προβλέπει το μέλλον όλων μας. Γιατί αυτός μπορεί και ανιχνεύει με τις τεράστιες δυνατότητες που έχει το μυαλό του και που έχει συνολικά το ανθρώπινο μυαλό, αρχησιμοποίητες εν πολλοίς και μπορεί να προβλέψει ότι θα πάμε στον Άρη, τι θα γίνει ύστερα από δέκα πενήντα ή πεντακόσιες χιλιάδες εκατομμύρια χρόνια.
Και αυτό μου έφερε στη μνήμη κάτι άλλο, όταν έχουμε όχι μόνο τον Όμηρο που τον έχει και προμετωπίδα εδώ το φυλλάδιο αυτό, τον τυφλό Όμηρο που ήταν ο μεγαλύτερος Ποιητής και όλοι μας δεν σταματάμε να θαυμάζουμε και να απολαμβάνουμε αυτά τα έργα τα μοναδικά. Ένας άλλος επίσης τυφλός ήτανε ο επηρμένος Κρέων που δεν έβλεπε τι γινότανε μπροστά του και ο Τειρεσίας του λέει "εγώ είμαι τυφλός", γιατί τον κατηγορεί "είσαι τυφλός και δε βλέπεις και δεν ξέρεις τι σου γίνεται", "εσύ όμως δε βλέπεις πραγματικά τι γίνεται μπροστά στο σπίτι σου, μπροστά σε σένα, μπροστά σε όλο τον κόσμο".
Τι σημαίνει αυτό; Ότι οι άνθρωποι αυτοί που είναι άτομα με αναπηρίες, δε σημαίνει ότι δεν έχουν ικανότητες και πολύ υψηλότερες πολλές φορές από οποιονδήποτε άλλον, οι οποίες όμως μένουν σε μεγάλο βαθμό αναξιοποίητες και ακριβώς εδώ είναι το ερώτημα, πώς μπορούμε από όλους αυτούς τους ανθρώπους και από όλους τους ανθρώπους συνολικά να μπορέσουμε να προσποριστούμε να αξιοποιήσουμε αυτές τις δυνατότητες. Και βέβαια δεν είναι η αξιοποίηση μόνο για να ωφεληθούμε, πρώτα-πρώτα πρέπει να ξέρουμε ότι η απασχόληση δεν είναι μόνο για οικονομικούς λόγους, είναι ότι έτσι ολοκληρώνεται ο άνθρωπος σαν προσωπικότητα, εντάσσεται στο κοινωνικό σύνολο, προσφέρει, δε νοιώθει ότι είναι περιθωριοποιημένος, δε νοιώθει ότι είναι άχρηστος. Κι αν του δοθεί αυτή η δυνατότητα τότε μπορεί να κάνει θαύματα.
Η προσπάθεια λοιπόν που γίνεται από αυτή την εργασία που έκανε η Επιτροπή της Βουλής είναι ανάμεσα σε όλα τα άλλα να δούμε πως θα μπορέσουν οι άνθρωποι αυτοί να ενταχθούν επαγγελματικά στο κοινωνικό σύνολο. Έγινε μια σοβαρή προσπάθεια υπό την Προεδρία και την έμπνευση της ακούραστης κυρίας Μπερνιδάκη, η οποία όχι μόνο κατέβαλε πάρα πολύ κόπο αλλά και κατηύθυνε και καθοδήγησε με έναν εξαιρετικό τρόπο όλες τις εργασίες.
Βέβαια εδώ θα μπορούσε κανένας να έχει και μια σειρά αντιρρήσεις, θα μπορούσε να έχει κι άλλες απόψεις. Δε σημαίνει ότι εδώ καλύπτεται όλο το φάσμα. Προσωπικά κι εγώ θα μπορούσα να πω πολύ περισσότερα, όπως κι ο καθένας μας, αλλά εδώ η προσπάθεια έγινε να καταλήξουμε σε ένα κοινό πόρισμα για να υπάρξει αυτό που είπε και ο κύριος Βαρδακαστάνης μια συναίνεση ώστε όλοι μαζί να κινηθούμε ώστε να αντιμετωπίσουμε αυτό το τεράστιο πρόβλημα που απασχολεί το 10% τουλάχιστον των συμπολιτών μας.
Τα καταφέραμε; Δεν ξέρω, θα κριθεί. Από κει και πέρα όμως το ερώτημα είναι πώς θα προχωρήσουμε, πώς θα υλοποιηθούν οι διαπιστώσεις τις οποίες κάνουμε και οι προτάσεις στις οποίες καταλήγουμε. Και ξεκινάμε από αυτό που το είπαν και προηγουμένως και βέβαια αναφέρθηκε και η κυρία Μπερνιδάκη και άλλοι, ότι το 10% των ατόμων με αναπηρίες έχουν πρόσβαση στην εκπαίδευση, αυτό είναι καθοριστικό για το μέλλον τους.
Εάν λοιπόν δεν τους δώσουμε τη δυνατότητα, κι αυτή η δυνατότητα πρέπει να δοθεί το δυνατόν γρηγορότερα, από κοιλίας μητρός θα λέγαμε, από τους πρώτους μήνες της ζωής. Αν δεν τους δώσουμε αυτές τις δυνατότητες όσο περνάει ο χρόνος, τόσο περιορίζονται πια τα αποτελέσματα. Και για να γίνει αυτό βέβαια πρέπει να δούμε και να μελετήσουμε τα ειδικά προβλήματα της κάθε κατηγορίας, γιατί δεν είναι μια συγκεκριμένη κατηγορία, είναι πολλές ομάδες που υπάγονται στα άτομα με αναπηρίες.
Όσο και να δούμε πως θα καλύψουμε αυτές τις ανάγκες, παραδείγματος χάρη με τα εκπαιδευτικά μέσα που μας προσφέρει η σημερινή τεχνολογία και μου έκανε μεγάλη εντύπωση όταν άκουσα σε μια προηγούμενη ημερίδα πριν από μερικούς μήνες ότι αυτή τη στιγμή οι υπολογιστές που θέλει να προμηθευτεί ένας τυφλός παραδείγματος χάρη είναι το λιγότερο δέκα φορές ακριβότεροι και χρειάζονται και ειδικούς εκπαιδευτές κι έτσι δεν υπάρχει πρόβλεψη γι αυτούς τους ανθρώπους τουλάχιστον να μη φορολογούνται ανάλογα, τουλάχιστον αυτό κύριε Υπουργέ πρέπει να το κανονίσουμε, δεν μπορεί να επιβαρύνονται.
Και βέβαια από κει και πέρα τους εκπαιδευτές, να προμηθεύσουμε στο σχολείο στα παιδιά. Αν δεν έχουν τους ανάλογους εκπαιδευτές, αν αυτό δε γίνει έγκαιρα, δεν μπορούμε να έχουμε αποτέλεσμα.
Και βέβαια η εργασία είναι δικαίωμα όλων των πολιτών και υποχρέωση της Πολιτείας να την εξασφαλίσει. Εγώ θα ήθελα εδώ επιγραμματικά να πω αυτά στα οποία καταλήξαμε στην Επιτροπή, ότι δηλαδή βλέπουμε πως ως τώρα ένα μικρό μόνο ποσοστό ατόμων με αναπηρίες απασχολούνται και για να μπορέσουμε να το ξεπεράσουμε θα πρέπει όχι μόνο στον δημόσιο αλλά και στον ιδιωτικό τομέα να θεσπίσουμε κατ΄ αρχήν κίνητρα, αλλά να επιβάλουμε και κάποιες δεσμεύσεις προς τις επιχειρήσεις οι οποίες κατά τα άλλα επωφελούνται από πάρα πολλές φορολογικές ελαφρύνσεις, επιχορηγήσεις, επιδοτήσεις και λοιπά.
Θα πρέπει λοιπόν να θεσπιστούν και ισχυρότερα κίνητρα φορολογικά και άλλα για την πρόσληψη και απασχόληση των εργαζομένων με αναπηρία, να υπάρξει μια αναθεώρηση του κανονιστικού πλαισίου για τις προσλήψεις των ατόμων με αναπηρίες στο δημόσιο και τον ιδιωτικό τομέα.
Βέβαια να υπάρξει κι ένας διαχωρισμός των διαδικασιών προσλήψεων εργαζομένων με αναπηρία από τις υπόλοιπες κατηγορίες προστατευομένων προσώπων, γιατί όταν λέμε ότι 10% θα προσληφθούν ειδικές κατηγορίες κι εκεί μπαίνουν και οι πολύτεκνοι, μπαίνουν και τα άτομα με αναπηρίες, μπαίνουν και τόσες άλλες κατηγορίες, στο τέλος φοβούμαι ότι αυτοί που θα μείνουν απέξω είναι οι ανάπηροι πρέπει να υπάρξει ενίσχυση των υπηρεσιών ενημέρωσης του ΟΑΕΔ προς τα άτομα με αναπηρία σχετικά με τις προσφερόμενες δυνατότητες απασχόλησής τους, δημιουργία ειδικευμένων προγραμμάτων επαγγελματικής εκπαίδευσης και κατάρτισης για τα ΑμεΑ.
Είναι και πάρα πολλά άλλα, βέβαια θα πρέπει να υπάρξει ένας κεντρικός σχεδιασμός από την Πολιτεία, δεν μπορεί έτσι σπασμωδικά να κινούμαστε, θα πρέπει λοιπόν να υπάρξει αυτός ο κεντρικός σχεδιασμός για την απασχόληση των αναπήρων που θα αποβλέπει στη μελέτη της αγοράς εργασίας, τις δυνατότητες επαγγελματικής αποκατάστασης των αναπήρων σε επαγγέλματα που μπορούν αποτελεσματικά να ασκήσουν με την καθιέρωση του Μητρώου Αναπηρίας και τη δημιουργία παράλληλων βάσεων δεδομένων.
Ψήφιση νόμου αποκλειστικά για την απασχόληση των αναπήρων. Είπε βέβαια εδώ ο κ. Νασιώκας ότι υπάρχει ένα νομοθετικό πλαίσιο, επαρκές. Ερώτημα, γιατί αν κρίνουμε από τα αποτελέσματα, αλλάζουν και τα πράγματα και πρέπει συνεχώς να προσαρμόζεται και να δούμε τις ανάγκες και πώς λειτουργεί στην πράξη και εκεί που κολλάει να δούμε πώς θα το προωθήσουμε, πώς θα το ξεπεράσουμε.
Επαρκής επαγγελματική εκπαίδευση και κατάρτιση των ατόμων με αναπηρία που να ανταποκρίνεται στις ανάγκες της οικονομίας και της αγοράς εργασίας με τη θέσπιση του επαγγελματικού προσανατολισμού. Ανάδειξη των δυνατοτήτων των αναπήρων ως επαγγελματιών με την παράλληλη δημιουργία όλων των αναγκαίων υποστηρικτικών και τεχνολογικών υποδομών. Συνδυασμός του μοντέλου αναγκαστικής τοποθέτησης με αντίστοιχες εναλλακτικές μορφές τοποθέτησης μέσα από τη συνεχή ενημέρωση εργοδοτών και φορέων.
Ευαισθητοποίηση της κοινωνίας για την καταπολέμηση των διακρίσεων και τη παροχή από την πολιτεία ίσων ευκαιριών. Θέσπιση κινήτρων με διάφορες εναλλακτικές μορφές σε επιχειρήσεις που απασχολούν άτομα με αναπηρία. Κωδικοποίηση της νομοθεσίας και επαρκής ενημέρωση των αναπήρων για τα δικαιώματά τους, είναι μερικά από αυτά τα οποία θα μπορούσαμε να συζητήσουμε και άλλα πολλά βέβαια τα οποία ο χρόνος δεν επιτρέπει.
Θα ήθελα απ' αυτή την άποψη βέβαια να τονίσω και κάτι άλλο που το ζούμε πολλές φορές. Αναφέρθηκε ο Φραγκλίνος Ρούσβελτ προηγουμένως και ανέφερε ο κ. Πορτοσάλτε, τι θα γινόταν εάν ξέραμε εμείς στον τόπο μας ότι θα έχουμε έναν παραπληγικό να μας κυβερνάει. Και πρέπει να σας πω, έτυχε κάποτε να νοσηλεύω κάποιον άνθρωπο, διαπρεπή πολιτικό, ο οποίος είχε ένα σοβαρό πρόβλημα υγείας, είχε χειρουργηθεί κι όταν εγώ κάποια στιγμή είπα ότι πάει καλά ευτυχώς, σήμερα χαμογελάμε, από δω και πέρα πάμε καλά, δέχθηκα επίθεση από συνυποψηφίους του γιατί ήταν εκλογές, γιατί παρενέβην λέει την εκλογική διαδικασία, ενώ αυτοί είχαν διαδώσει ότι ο άνθρωπος αυτός είναι καταδικασμένος, όπου να 'ναι χάνεται. Λοιπόν, πρέπει να μάθουμε να τα ξεπεράσουμε αυτά τα πράγματα, δεν είναι ένα και δύο, είναι πάρα πολλά.
Θέλω να σας ευχαριστήσω και να ευχηθώ αυτά που λέμε εδώ να υλοποιηθούν και θα πρέπει να επαναλάβουμε ότι εδώ δυστυχώς σαν πολιτεία έχουμε κάνει πάρα πολύ λίγα, όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις, αν θέλετε και σα σύνολο η κοινωνία και βέβαια επειδή οι καιροί αλλάζουν, πρέπει να προσαρμοστούμε κι εμείς. Όχι να στεκόμαστε μόνο στις ντιρεκτίβες που έρχονται από την Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά και στις υποχρεώσεις που έχει πια κάθε πολίτης να σκεφτεί κι αυτούς τους ανθρώπους, να προσφέρει κι αυτός εκεί ό,τι μπορεί και βέβαια προπαντός η πολιτεία. Και αυτό σημαίνει βέβαια και αντίστοιχη οικονομική ενίσχυση γιατί δυστυχώς το κράτος πρόνοιας συνολικά βάλλεται παγκοσμίως και στον τόπο μας ακόμα περισσότερο κι αυτά που καταναλώνουμε για την υγεία, για την πρόνοια όπως και για την παιδεία, είναι πάρα πολύ λίγα μπροστά σ' αυτά που χρειαζόμαστε. Αυτό είναι κάτι που θα πρέπει να το σκεφτούμε και να το αποφασίσουμε το γρηγορότερο. Σας ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Σημασία έχει κ. Λεβέντη το να αυξάνεται το κοινωνικό ενδιαφέρον και η κοινωνική συνείδηση γιατί το παράδειγμα του Ρούσβελτ συνέβη το 1930. Απέχουμε λίγο αλλά θα προσπαθήσουμε και θα τα καταφέρουμε υποθέτω στο μέλλον.
Εδώ κυρίες και κύριοι ολοκληρώθηκε ο πρώτος κύκλος συζήτησης. Από την Πρόεδρο της Επιτροπής και τα μέλη, τους βουλευτές που συμμετείχαν, καλύφθηκε το πρώτο μέρος που αφορούσε στα συμπεράσματα της Έκθεσης. Στους υπόλοιπους κύκλους των συζητήσεων θα τεθούν πιο εξειδικευμένα θέματα που αφορούν στη σχέση ΜΜΕ και του ζητήματος που μας απασχολεί τώρα.
Μ. Πεπελάση
Εδώ είναι μια ομάδα παιδιών και ήθελα να ρωτήσω αν αυτά τα παιδιά είδαν τα παιδιά που πήραν μέρος στο έργο του Λευτέρη Βογιατζή. Είναι κάποιοι από σας που μπορείτε να μας απαντήσετε σ' αυτό; Δεν είναι. Γιατί θα ήθελα πάρα πολύ να άκουγα πώς ένιωσαν αυτά τα παιδιά που πήραν μέρος σ' αυτό το έργο, στο "Bella Venecia". Πραγματικά θα ήταν πολύ σημαντικό να τους ακούγαμε σήμερα. Ευχαριστώ.
Συντονιστής
Επειδή θέλει να τοποθετηθεί ο κ. Κωνσταντόπουλος θα σας παρακαλούσα να τεθούν ερωτήσεις αλλά να είναι σύντομες για να πάρετε και απάντηση.
Χ. Χουντής
Είμαι ο Πρόεδρος του Πανελλήνιου Αναπηρικού Κινήματος Κινητικά Αναπήρων Πολιτών. Είμαι πατέρας με αυτιστικό παιδί με βαριά νοητική καθυστέρηση. Και λέει: Δείκτη νοημοσύνης κάτω του 20. 70 ετών εγώ και η σύζυγός μου, πιασμένη αυτή. Ένα χέρι, ένα πόδι, εγχείρηση ανοιχτής καρδιάς εγώ. Δυστυχώς δε μπόρεσα να βρω ίδρυμα. Ο κ. Λεβέντης τα είπε πολύ καλά. Κολλάμε στο οικονομικό. Ένα κίνητρο οικονομικό. Τι θα το κάνω εγώ το παιδί αυτό, 32 χρονών. Το πήγα στην Αγγλία το '78 με δικά μου έξοδα κι επειδή εργαζόμουν στο Δημόσιο μου είπε ο τότε Υπουργός Κοινωνικών Ασφαλίσεων, ο κ. Σπύρος Δοξιάδης, «κύριε Χουντή λυπάμαι για το χαριτωμένο παιδάκι σας». Έχει βαριά νοητική καθυστέρηση κ.κ. Υπουργοί, κ. Κωνσταντόπουλε, παρά τις προσπάθειες δυστυχώς δεν προβλέπεται τίποτα. Με ένα χέρι η γυναίκα μου, πιασμένη. Τι θα γίνει; Απαντήστε μου εσείς. Ό,τι ώρα θέλω να κατεβάσω τους ανάπηρους, έχω την τεράστια δύναμη να διαλύσω την Αθήνα. Σέβομαι τον ελληνικό λαό όμως.
Συντονιστής
Κα Μπερνιδάκη θα απαντήσετε;
Ε. Μπερνιδάκη - Άλντους
Όχι, εγώ το ξέρω το θέμα. Μπορεί να απαντήσει ο Υπουργός μετά. Το θέμα είναι αληθινό, τι θα γίνουν τα παιδιά που χρειάζονται τη βοήθεια των γονιών τους για οποιαδήποτε κατάσταση, κυρίως νοητική υστέρηση, όταν οι γονείς δε ζουν πια. Αλλά πιστεύω πραγματικά ότι ο Υπουργός πρέπει να το απαντήσει αυτό.
Συντονιστής
Άλλη ερώτηση υπάρχει;
Χ. Αλεξίου
Θέλω μονάχα να επισημάνω ότι σ' αυτή την πάρα πολύ ενδιαφέρουσα εκδήλωση που υπάρχει εδώ, βλέπω και στο πρόγραμμα και σε όσα έχω ακούσει να απουσιάζουν τα προβλήματα των αναπήρων όπως ειπώθηκαν, των αορίστων αναπηριών. Τα προβλήματα που θα παρουσιάσουν γονείς που ξέρουν, γονείς με αυτισμό, με βαριά νοητική υστέρηση, με πολλαπλές αναπηρίες.
Κοιτάζω το πρόγραμμα. Απουσιάζουμε. Και απουσιάζουμε και από όσα έχουν ειπωθεί ως τώρα. Και αναρωτιέμαι αν πραγματικά εξακολουθούν αυτές οι βαρύτατες, οι πιο δύσκολες αναπηρίες, να απασχολούν το μυαλό και τη σκέψη όλων. Και το βλέπω εδώ μέσα στο ίδιο το πρόγραμμα λοιπόν, μια πλήρης απουσία. Ευχαριστώ πολύ.
Α. Φελούρης
Είμαι Πρόεδρος της Ένωσης Τηλεοράσεων Ελληνικής Περιφέρειας. Σαφώς έχουν απόλυτο δίκιο όλοι οι προηγούμενοι ομιλητές, ότι η τηλεόραση μπορεί να παίξει ένα σημαντικό ρόλο στην ενημέρωση, στη διασκέδαση, στην παιδεία γενικότερα. Όμως από δύο λιθάρια βγαίνει. Δε φτάνει μόνο να θέλει η τηλεόραση, γιατί θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι τουλάχιστον στο επίπεδο το δικό μας των περιφερειακών καναλιών, σίγουρα κ. Πορτοσάλτε και το ξέρετε νομίζω αυτό το πράγμα, σίγουρα κανένα κανάλι δεν αντιτίθεται στο να βοηθήσει παντοιοτρόπως.
Αλλά δεν είναι απλώς μια κουβέντα. Να βοηθήσει. Τι, πώς, ποιος; Με ποιές γνώσεις και των δημοσιογράφων, αν το πάρουμε κι έτσι; Γιατί ένας δημοσιογράφος δεν είναι παντογνώστης. Περιμένει να μας έρθουν κοντά, να μας ενημερώσουν, να μας δώσουν τα στοιχεία που εμείς ευχαρίστως να τα βγάλουμε στον αέρα. Και δε σας κρύβω ένα δικό μου περιστατικό στη Σπάρτη συγκεκριμένα, στον τηλεοπτικό σταθμό που διευθύνω, που έχω παρακαλέσει κατ' επανάληψη τον Πρόεδρο των Αναπήρων της Λακωνίας να έχει σε καθημερινή βάση ή όποτε θέλει, 5 λεπτά, 10 λεπτά, ειδικές εκπομπές. Πάντοτε υπάρχει μια αδυναμία εκ μέρους τους να συμμετέχουν.
Με αυτή την έννοια, τι να κάνουμε εμείς; Εγώ το ζητώ εδώ και χρόνια κ. Πορτοσάλτε, όχι τώρα.
Συντονιστής
Υποθέτω ότι αν θα μπορούσατε να συνεργαστείτε με την Πρόεδρο της Επιτροπής και με τα μέλη, και για την επιμόρφωση των στελεχών σας αλλά και το πώς θα μπορούσε να γίνει πράξη μια τέτοια εκπομπή.
Α. Φελούρης
Σαφέστατα, είναι αυτό που λέτε πάρα πολύ σωστό αλλά σήμερα γνώρισα ότι υπάρχει κάποιος φορέας, δεν το ήξερα μέχρι σήμερα. Στο κανάλι μας όλα τα Δελτία Τύπου που μας στέλνετε βγαίνουν κανονικότατα στον αέρα. Εσάς γιατί να σας βρω, αφού έχω τον τοπικό Πρόεδρο;
Ε. Μπερνιδάκη - Άλντους
Κατ' αρχήν θα ήθελα να πω ότι ο τίτλος της ημερίδας είναι «Αναπηρία και ΜΜΕ» ως προς τη γενικότερη αντίληψη της κοινωνίας και των συμπολιτών μας στο τι θα πει αναπηρία. Δεν είναι η επιδοματική πολιτική και οι συνάδελφοι που μίλησαν για την υγεία και την εργασία, αν παρατηρήσατε δε μίλησαν για το πώς ακριβώς θα εργοδοτηθούν οι ανάπηροι επί συγκεκριμένων νόμων και μέτρων, λέμε πώς η άρση των διακρίσεων θα διευκολύνει όλη αυτή τη διαδικασία.
Η διημερίδα μας λοιπόν δεν έχει δυστυχώς στόχο να εξαντλήσει τα θέματα που απασχολούν τους αναπήρους. Βεβαίως τα καυτά θέματα που απασχολούν τον καθένα από μας χωριστά θέλουμε να λυθούν αμέσως και σε κάθε περίπτωση, αλλά αυτό είναι το λάθος το οποίο νομίζω εμπίπτουμε. Λέμε ότι δε θέλουμε θεωρίες, θέλουμε πράξη, δε θέλουμε ενημέρωση -και η θέση του ΚΚΕ αυτή είναι. Θεωρούν ότι είναι περιττή η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης και ότι το πρόβλημα δεν είναι η ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης που είναι ευαίσθητη, αλλά είναι τα επιδόματα. Λέω ένα παράδειγμα, το απλοποιώ το θέμα.
Το ζήτημα γενικώς των αναπηρικών θεμάτων δε λύνεται σήμερα. Απλώς εμείς μια κουβέντα ξεκινάμε για να ειπωθούν όλα αυτά που θέλουμε να ειπωθούν και να τεθούν και όλα τα θέματα, τι γίνεται με τα παιδιά των οποίων οι γονείς δε θα ζουν κάποια στιγμή που τους έχουν ανάγκη.
Κύριε Αλεξίου, όμως, θέλω να σας θυμίσω ότι στην Επιτροπή μας είχατε έρθει με τον κ. Βαρδακαστάνη, γιατί βεβαίως κανένας φορέας δεν ήρθε δυο φορές και ως Πρόεδρος της ΕΣΑΕΑ για την Έκθεση που υποβάλλατε στη Βουλή τότε και μετά επιμέρους όλοι οι φορείς που ήρθαν στην Επιτροπή μας από τον αναπηρικό χώρο ήταν μέλη της ΕΣΑΕΑ, Ομοσπονδίες κτλ. Επομένως εάν κοιτάξετε όλοι την Έκθεση που έχετε στα χέρια σας, έχουμε αναλυτικά τα περιεχόμενα που είναι οι συνεδριάσεις, οι 28 συνεδριάσεις. Αυτά μπορούσαμε να κάνουμε στις 28 συνεδριάσεις.
Σήμερα λοιπόν η ημερίδα επικεντρώνεται κυρίως στην ενημέρωση των ενημερωτών, στην υποβολή του θέματος προς τα ΜΜΕ. Δεν έχει να κάνει με όλα τα θέματα που εξετάσαμε και πριν, ίσως δε με καταλάβατε κ. Πορτοσάλτε, δεν ήθελα να πω μόνο ότι η Έκθεση είναι στη διάθεση του κοινού -που είναι- ήθελα να προτρέψω και τους ενδιαφερομένους να διαβάσουν αναλυτικά και τα πρακτικά της Επιτροπής μας, τα οποία είναι πολλές εκατοντάδες σελίδες, όπου αναλυτικά όμως φαίνεται πώς διεξήχθησαν οι συνεδριάσεις μας και τι ειπώθηκε εκεί.
Εκεί είναι όλες οι ομιλίες των προσκεκλημένων μας, οι συζητήσεις των μελών της Επιτροπής. Τα πρακτικά λοιπόν της Επιτροπής μας στη Βουλή των Ελλήνων είναι στη διάθεση του κάθε ενδιαφερομένου με την όποια διαδικασία προβλέπει το καταστατικό της Βουλής και εκεί βρίσκονται αναλυτικά οι θέσεις όλων αυτών των θεμάτων, που αφορούν τους φορείς που μας επισκέφθηκαν και τους εκπροσώπους της κυβέρνησης και των Αρχών, όπως ο Συνήγορος του Πολίτη κτλ.
Η Έκθεση λοιπόν είναι μια επιτομή βασικά των παρατηρήσεων και προτάσεών μας. Η έκθεση δεν είναι ούτε νομοθέτημα για να λύσει προβλήματα ούτε ένας τόμος που θα ήταν 2.000 σελίδων με τα πρακτικά των όσων συζητήθηκαν στις συνεδριάσεις της Βουλής. Έχοντας λοιπόν πει αυτά, θέλω να πω ότι μακριά από μας και από την Επιτροπή, αλλά πιστεύω και από τους παρευρισκομένους, να εξοστρακίσουμε οποιαδήποτε κατηγορία αναπηρίας.
Άλλωστε η κα Καρύδη μίλησε για τις κρυφές αναπηρίες, ούτως ή άλλως, όταν μιλάμε για θέματα ειδικής αγωγής αυτό αφορά όλων των ειδών τις αναπηρίες. Εμείς δεν επικεντρωθήκαμε σε καμία αναπηρία σήμερα.
Επομένως την αγωνία του καθενός για να λυθούν τα προβλήματα την κατανοώ αλλά οπωσδήποτε πρέπει να διευκρινίσουμε ότι η Έκθεση είναι απλώς μια περίληψη των όσων συζητήθηκαν στις συνεδριάσεις της Επιτροπής η οποία συνήλθε για 28 φορές και η οποία αυτή τη στιγμή έχει τερματίσει τις συνεδριάσεις της με την κατάθεση αυτής της Έκθεσης. Ελπίζουμε και φιλοδοξούμε ότι με την κατάλληλη διαδικασία μέσα στη Βουλή των Ελλήνων θα γίνει ειδική μόνιμη επιτροπή για να μπορούμε να συνεχίσουμε. Είναι ένα ξεκίνημα. Ευχαριστώ πάρα πολύ για την ευκαιρία να το διευκρινίσω αυτό.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ο Υφυπουργός Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης κ. Γιώργος Κωνσταντόπουλος έχει το λόγο.
Γ. Κωνσταντόπουλος
Ευχαριστώ για τη δυνατότητα που μου δίνετε να παρέμβω. Το Υπουργείο μας παρέστη στη Διακομματική Επιτροπή για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τα άτομα με αναπηρία πριν από ακριβώς ένα χρόνο, στις 21 Ιουνίου, ενώ δύο μήνες πριν είχε παρουσιαστεί ο κ. Τριανταφύλλου, ο Πρόεδρος του Ινστιτούτου Κοινωνικής Προστασίας και Αλληλεγγύης.
Από τότε ορισμένα πράγματα τα οποία αναφέρονται στην Έκθεση έχουν γίνει. Θα αναφέρω ότι η προνοιακή νομοθεσία εκδόθηκε πριν από λίγες εβδομάδες, η κωδικοποίηση της προνοιακής νομοθεσίας. Παρουσιάσαμε ήδη τον πρώτο τόμο από τις εκδόσεις ΣΑΚΟΥΛΑ με πρόλογο δικό μου και πρόλογο του κ. Δημήτρη Τσάτσου, του Καθηγητού της Νομικής, όπου σε έναν τόμο 600 σελίδων παρουσιάζεται η κωδικοποιημένη πλέον προνοιακή νομοθεσία, που αφορά νομοθετήματα του Υπουργείου Υγείας και Οικονομικής Αλληλεγγύης, ενώ ακολουθεί ο τόμος που αφορά πλέον νομοθετήματα που αγγίζουν την αναπηρία και αφορά άλλα Υπουργεία, όπως είναι το ΥΠΕΧΩΔΕ κτλ. Άρα λοιπόν η δουλειά της κωδικοποιημένης προνοιακής νομοθεσίας έχει ήδη γίνει και ο πρώτος τόμος 600 σελίδων έχει ήδη εκδοθεί από τις εκδόσεις ΣΑΚΟΥΛΑ, πριν από λίγες εβδομάδες.
Όσον αφορά το θέμα επίσης της κάρτας αναπηρίας και της αξιολόγησης της αναπηρίας που αναφέρονται οι σελίδες 34, 35 και 36 της Έκθεσης, παρουσιάστηκε επίσης προ 10 μηνών στο περίπτερο του Υπουργείου Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης στη ΔΕΘ το επίτομο έργο εκατοντάδων σελίδων για την αξιολόγηση της αναπηρίας και μάλιστα οι σελίδες αυτές παρατίθενται αυτούσιες και στον τόμο αυτόν, αλλά και στο ενημερωτικό φυλλάδιο του Υπουργείου μας όσον αφορά την αξιολόγηση της αναπηρίας με τη νέα ταξινόμηση που προτείνει η ICF, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας. Η δουλειά ήδη γίνεται και παρουσιάστηκε πρόσφατα, παρουσία της ΕΣΑΕΑ και όλου του αναπηρικού και γονεϊκού κινήματος στο Ζάππειο, πριν από αρκετούς μήνες και σε συνεργασία με τα συναρμόδια Υπουργεία. Οι Υπουργικές Αποφάσεις εκδίδονται ήδη και ο σχετικός νόμος θα ψηφιστεί σύντομα στη Βουλή για το θέμα της κάρτας αναπηρίας.
Αυτή τη στιγμή γίνεται η αξιολόγηση και η εκπαίδευση των εκπαιδευτών, των αξιολογητών της αναπηρίας. Άρα λοιπόν και στο θέμα της κάρτας αναπηρίας, έχουμε την υποχρέωση να επιταχύνουμε τις διαδικασίες μας για την αξιολόγηση και να εκδοθεί και η κάρτα αναπηρίας η οποία δε θα είναι μια απλή κάρτα αναπηρίας, θα είναι μια smart cart που θα είναι μέσα εκεί όλα τα στοιχεία των αναπήρων.
Στο θέμα, που πολύ σωστά θέσατε, της μόνιμης αναπηρίας, εκεί πλέον έχει προβλεφθεί στην κάρτα αναπηρίας να υπάρχει μια μόνιμη κάρτα αναπηρίας, γι αυτές τις αναπηρίες οι οποίες είναι μόνιμες και μη ανατάξιμες. Για το Παρατηρητήριο Αναπηρίας το οποίο αναφέρεται επίσης μέσα, πρόσφατα ψηφίστηκε στο νόμο για το τρίτο παιδί. Υπήρχε ολόκληρο άρθρο για το Παρατηρητήριο Αναπηρίας το οποίο πλέον έχει παραρτήματα και θα είναι ένα σημαντικό εργαλείο. Υπήρχαν προβλήματα στα οποία δυστυχώς το Παρατηρητήριο Αναπηρίας δεν προχώρησε μέχρι τώρα.
Έχει απόλυτο δίκιο ο κ. Νασιώκας για τα κέντρα αποκατάστασης. Στα κέντρα αποκατάστασης πραγματικά υπάρχει τεράστιο έλλειμμα, ενώ στη διάγνωση πάμε πάρα πολύ καλά. Ενώ αγαπητέ μου συνάδελφε και στο Κοινοβούλιο και στην Ιατρική Έκτορα τα πάμε πάρα πολύ καλά σε όλες τις ειδικότητες της Ιατρικής, δυστυχώς έχουμε έλλειμμα στο χώρο της αποκατάστασης και στο χώρο της ειδικότητας της αποκατάστασης αλλά και γενικά στην αποκατάσταση. Δεν είμαστε καθόλου περήφανοι φυσικά, αλλά δώσαμε ένα κίνητρο πρόσφατα.
Με το Προεδρικό Διάταγμα το οποίο ισχύει από 15/12/2005 πλέον το τιμολόγιο για τα Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου για τα κλειστά νοσήλια αποκατάστασης από τα 50 ευρώ που ήταν πήγε στα 150 ευρώ ημερησίως. Δηλαδή 300% αύξηση, ώστε να υπάρχουν κίνητρα για να μπορούν κι αυτά τα κέντρα αποκατάστασης να συντηρηθούν και να δουλέψουν γιατί με τα 50 ευρώ κλειστό νοσήλιο φυσικά καταλαβαίνετε ότι ήταν ένα αντικίνητρο για να εξελιχθεί και να αναπτυχθεί ο χώρος της αποκατάστασης στη χώρα μας. Γνωρίζετε πολύ καλά τι επιβάρυνση έχουν τα Ασφαλιστικά Ταμεία από τους 1.000 και πλέον θα έλεγα ασθενείς, οι οποίοι φεύγουν για αποκατάσταση στο εξωτερικό, αλλά και το ημερήσιο νοσήλιο από 15 πήγε στα 50 και από 20 πάνω από 8 ώρες πήγε στα 60.
Δηλαδή και εδώ υπερτριπλασιάστηκε και το κλειστό και το ανοιχτό νοσήλιο της αποκατάστασης. Και επαναλαμβάνω, αυτό θα είναι ένα κίνητρο και για τον ιδιωτικό τομέα, αλλά και για τα ασφαλιστικά ταμεία να μπορέσουμε να κρατήσουμε τους ασθενείς στη χώρα μας και να μη φεύγουν έξω.
Σίγουρα πρέπει να γίνουν ακόμα περισσότερα. Μας απασχολούν όχι τόσο οι ανάπηροι με ικανότητες, και σίγουρα και στον χώρο των τυφλών και των κωφών έχουμε ανάπηρους με πολύ υψηλό δείκτη νοημοσύνης, που μπορούν να μπουν και στην πολιτική και στις τέχνες, παντού. Μας ενδιαφέρουν κυρίως οι ανάπηροι χωρίς ικανότητες ή με ελάχιστες ικανότητες. Αυτοί δηλαδή οι ανάπηροι, ο κόσμος της βαριάς νοητικής υστέρησης, με τις πολλαπλές αναπηρίες, όπου εκεί πραγματικά ο δείκτης νοημοσύνης κατρακυλάει πολύ κάτω από 30 και από το όριο δηλαδή με το οποίο κρίνουμε μια νοητική υστέρηση, αν είναι βαριά.
Εκεί, στις βαρύτατες νοητικές υστερήσεις, προωθήσαμε, και υπεγράφη πρόσφατα ενεργοποίηση του Ν. 2643/1998 του κ. Γείτονα, όπου προέβλεπε εκεί τις στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης. Τότε τις έλεγε αυτόνομης διαβίωσης, ενώ ο όρος είναι υποστηριζόμενης διαβίωσης και υπεγράφη απ' τα συναρμόδια υπουργεία η σχετική πολυσέλιδη Υπουργική Απόφαση. Θα μπορούσε να ήταν νόμος. Σε ενεργοποίηση αυτού του νόμου για τις στέγες υποστηριζόμενης διαβίωσης, κυριολεκτικά για να δώσουν μία ανάσα στους γονείς, οι οποίοι πραγματικά έχουν το μόνιμο άγχος τι θα γίνουν τα παιδιά τους, όταν αυτοί φύγουν απ' τη ζωή.
Και σε αυτό το άγχος των γονέων δίνει απάντηση αυτή η Υπουργική Απόφαση, όπως και οι δύο άλλες πολυσέλιδες άνω των 100 σελίδων, που αφορούν τις Μονάδες και Αυτόνομης Διαβίωσης, τα οικοτροφεία, τα Φιλοξενία και όλες αυτές τις μονάδες αποασυλοποίησης στο χώρο της νοητικής υστέρησης, στο χώρο της αναπηρίας.
Αυτά ήθελα να πω όσον αφορά την έκθεση και τις παρατηρήσεις, οι οποίες προφανώς έγιναν μετά την παρουσίαση τόσο τη δικιά μου, όσο και των υπολοίπων μελών του Υπουργείου στην Επιτροπή σας και υλοποιήθηκαν διάφορα θέματα τα οποία ήταν προς υλοποίηση και φυσικά δεν πρόλαβαν να μπουν στην έκθεση της Επιτροπής σας. Ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Ε. Μπερνιδάκη - Άλντους
Κύριε Υπουργέ, όσον αφορά την κωδικοποίηση των νόμων στον πρώτο τόμο -και έπεται ο δεύτερος- έχετε δίκιο. Ζητάμε την κωδικοποίηση. Στο βαθμό που αυτή έγινε ή που γίνεται είναι πολύ ωραία. Στα υπόλοιπα όμως η έκθεση εξακολουθεί να είναι αυτολεξεί, διότι όταν λέμε για την κάρτα αναπηρίας δεν εννοούμε αν έχει ξεκινήσει η διαδικασία.
Όλοι αδημονούμε να δούμε στην πράξη να μην επανεξετάζονται οι ανάπηροι, όταν δεν χρειάζεται και να υιοθετηθεί αυτή η κάρτα που πραγματικά όλοι απ' όλα τα κόμματα και απ' όλους τους χώρους την περιμένουμε με πολύ αγωνία. Στην πράξη, η κωδικοποίηση για τους νόμους είναι ένα πράγμα, ενώ ο συντονισμός δράσης όσον αφορά τα θέματα των αναπήρων, είναι κάτι που ακόμα απομένει να γίνει πολύ καλύτερο.
Εγώ πιστεύω ακράδαντα ότι στην πρόταση ότι, η Γενική Γραμματεία Ισότητας και το Εθνικό Παρατηρητήριο Αναπηρίας πρέπει να αρχίσει να λειτουργεί, ώστε πραγματικά να υπάρχει μία επίβλεψη, μία παρακολούθηση, για το πως υλοποιούνται αυτά τα πράγματα. Για το πως δεν αλληλοσυγκρούονται τα διάφορα νομοθετήματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία.
Σαφώς γίνονται βήματα και με ταχύτερους ρυθμούς ίσως απ' ότι γίνονταν πριν, αλλά οπωσδήποτε πρέπει να αλλάξουν και μερικές δομές ριζικά, όπως είπα, για τη Γενική Γραμματεία Ειδικής Αγωγής, για τη Γενική Γραμματεία Ισότητας. Επίσης, στα κόμματα δεν φτάνει να έχουν κάποιες Γραμματείες Κοινωνικής Αλληλεγγύης εν γένει που να αφορούν όλους τους αναξιοπαθούντες.
Τα κόμματα πρέπει να δείξουν τη σοβαρότητα με την οποία αντιμετωπίζουν το θέμα αναπηρία, με το να έχουν ειδικές γραμματείες για τα θέματα αναπηρίας.
Όπως εσείς γνωρίζετε πολύ καλά κύριε Υπουργέ, το 10% του πληθυσμού συν τις οικογένειές τους, μιλάμε για 6 εκατομμύρια Ελλήνων που τους αγγίζει άμεσα αυτό το θέμα. Επομένως η έκθεση θέτει το πλαίσιο προτροπής και εσείς δουλεύετε όσο σκληρά μπορείτε για να πληρώσετε κενά που είναι από πάντα εκεί, που δεν είχαν καλυφθεί τόσα χρόνια και δεν μπορείτε να το κάνετε μέσα σε μια διετία.
Ωστόσο, άλλο είναι η έκδοση κάποιου τόμου με την κωδικοποίηση των νόμων που είναι απαραίτητοι και άλλο είναι ο συντονισμός δράσεων στην πράξη ανάμεσα σε όλα τα Υπουργεία.
Και κυρίως, για να φύγουμε και απ' τις υποχρεώσεις μόνο της κυβέρνησης, ο κάθε πολίτης πρέπει να θεωρήσει σημαντικό το να φορολογείται για να είναι καλύτερη η ζωή των αναπήρων απ' την εκπαίδευση μέχρι την απασχόληση μέχρι τη φροντίδα των παιδιών που έχουν νοητική υστέρηση και που πρέπει να τα φροντίσουμε και όταν οι γονείς τους δεν θα είναι εκεί ή και ενόσω ζουν οι γονείς δεν μπορούν να τα φροντίσουν.
Απ' αυτό το σημείο μέχρι το να τα δούμε αυτά να εκπληρώνονται, υπάρχει διαφορά. Και ο κάθε πολίτης πρέπει να πάψει να λέει μόνο ότι είναι ευαίσθητος, αλλά να αποδεχθεί ότι κάποια χρήματα θα πηγαίνουν γι' αυτό το σκοπό. Η προτεραιότητα της κάθε κυβέρνησης θα είναι μόνο τόσο έντονα επικεντρωμένη στην επίλυση των προβλημάτων των αναπήρων, όσο ο κάθε πολίτης το πάρει στα σοβαρά ότι αυτό το ζήτημα είναι ένα σοβαρό ζήτημα να επιλυθεί. Δηλαδή το θέμα αναπηρίας αφορά όλους, αλλά όχι μόνο στη θεωρία, στην πράξη πρέπει να το δούμε σαν προτεραιότητα.
Συντονιστής
Ευχαριστούμε πολύ κα Μπερνιδάκη.
Ι. Βαρδακαστάνης
Πρώτον, θέλω να εξάρω τον τρόπο που τα περιφερειακά κανάλια παρουσιάζουν το θέμα της αναπηρίας. Η αναφορά που έκανα νωρίτερα έχει να κάνει με το να ρωτάνε τοπικά στελέχη, να μιλούν για θέματα εθνικά ευρωπαϊκά, που δεν είναι αρμόδια. Αλλά το πως παρουσιάζουν τα περιφερειακά κανάλια σε σχέση με τα εθνικά, εγώ τους δίνω καλύτερο βαθμό.
Δεύτερο. Νομίζω ότι γίνεται ένα λάθος εδώ και γι' αυτό και ζήτησα να παρέμβω. Η διημερίδα είναι για τα ΜΜΕ και αναπηρία. Να μην τη μετατρέψουμε, διότι αν τη μετατρέψουμε μπορεί να έχει άλλο πρόγραμμα και άλλους ομιλητές, σε ένα ζήτημα συνολικά για τις πολιτικές αναπηρίας στην Ελλάδα. Γι' αυτό και είπα στην παρέμβασή μου στην αρχή, να αναλάβει την πρωτοβουλία η Ειδική Επιτροπή και η Βουλή και να καλέσουν σε δημόσια ακρόαση και συζήτηση με βάση αυτή την έκθεση, όλους όσοι του εμπλέκονται, απ' τα πολιτικά κόμματα, την κυβέρνηση, τα συνδικάτα.
Αλλά όχι εδώ. Νομίζω αξίζει τον κόπο να συζητηθεί το θέμα ΜΜΕ και αναπηρία. Εμείς πάντως με αυτό τον τρόπο προσήλθαμε, γι' αυτό το θέμα να συζητήσουμε, διότι αλλιώς νιώθουμε κάπως αποκλεισμένοι απ' όλη τη συζήτηση. Θα έπρεπε να είμαστε και εμείς εκεί να μιλήσουμε για την έκθεση.
Συντονιστής
Αυτό που θίγετε κ. Βαρδακαστάνη και συγνώμη που σας διακόπτω, είναι το θέμα του επόμενου τραπεζιού. Δηλαδή άτομα με αναπηρία και τρόπος παρουσίασης των ζητημάτων στα ΜΜΕ.
Μ. Παπαδά-Χειμώνα
Ο κ. Βαρδακαστάνης έχει απόλυτο δίκιο, έχουμε φύγει από το πρόγραμμα.
Συντονιστής
Ο κ. Γιάννης Πολίτης, Διευθυντής του ραδιοφωνικού σταθμού «9.84» θα συντονίσει το επόμενο τραπέζι. Ευχαριστούμε πολύ.