2η Ενότητα Διεθνούς Διημερίδας, 19-20 Ιουνίου 2006
19 Ιουνίου 2006
2η Ενότητα: Άτομα με Αναπηρία και τρόπος παρουσίασής τους στα ΜΜΕ
Συντονιστής: Γιάννης Πολίτης, Γενικός Διευθυντής Ρ/Σ Αθήνα 9,84
Συντονιστής, Γιάννης Πολίτης, Δημοσιογράφος
Κύριε Υπουργέ, κυρίες και κύριοι, ευχαριστώ για την τιμή να συντονίσω το πάνελ για ένα πολύ ευαίσθητο θέμα. Θα ήθελα αρχικά να πω ότι η Ελλάδα είναι μια κοινωνία ευαίσθητη. Είμαστε ευσυγκίνητοι άνθρωποι και αγαπησιάρηδες. Δεν είμαστε όμως συστηματικοί και όλα αυτά που λέμε σήμερα και αυτά που θα ακούσετε σε λίγο για το έλλειμμα που έχουν τα ΜΜΕ στα θέματα των ατόμων με ειδικές ανάγκες, είναι έλλειμμα συνολικό της κοινωνίας μας.
Και επειδή μου αρέσουν πάντα οι προσωπικές ιστορίες, όπως ξέρει και ο Υπουργός με τον οποίο έχω χρόνια στενά συνεργαστεί, θέλω να πω μια προσωπική μου ιστορία που ήταν ίσως η πιο συγκλονιστική στη ζωή μου. Πριν από δύο χρόνια το ανήλικο αγόρι μου έπαθε ένα πολύ σημαντικό ατύχημα. Για δύο μήνες ήταν όλο το παιδί στο γύψο.
Δεν ήξερα για μεγάλη περίοδο αν θα επανέλθει και έπρεπε να το κουβαλάω διαρκώς αγκαλιά για τις καθημερινές ανάγκες τις ιατρικές. Και τότε διαπίστωσα έντρομος, ότι ζω σε μια πόλη εντελώς απάνθρωπη. Οι ράμπες που τα τελευταία χρόνια είναι της μόδας να τις φτιάχνουν οι δήμαρχοι, είναι διακοσμητικές. Δεν είναι λειτουργικές.
Δεν είναι λειτουργικές ούτε στην κατασκευή τους, αλλά ούτε και στη χρήση την οποία κάνουν οι πολίτες. Παντού είναι παρκαρισμένα αυτοκίνητα. Οι διάδρομοι για τους τυφλούς συνήθως οδηγούν σε ένα αδιέξοδο. Μου λένε φίλοι μου τυφλοί ότι δεν μπορούν να τους χρησιμοποιήσουν.
Έχουν γίνει βήματα συγκριτικά με την προηγούμενη δεκαετία, αλλά κυρίως είναι διακοσμητικά. Και μπορεί οι άνθρωποι να συγκινούνται με τις ανθρώπινες καταστάσεις, αλλά πολλοί λίγοι διαθέτουν το χρόνο να ασχοληθούν και να διευκολύνουν την καθημερινότητα ενός ανθρώπου με ειδικές ανάγκες.
Η προσωπική μου εμπειρία με έκανε πολύ ευαίσθητο σε αυτό το ζήτημα, καθώς πηγαίνοντας στα νοσοκομεία διαπίστωνα ότι κανείς δεν ήταν διατεθειμένος να με βοηθήσει, ούτε να φέρω κοντά το αυτοκίνητό μου, ούτε να με διευκολύνει να μπει το παιδί σε ένα ασανσέρ, που δεν είχε τη δυνατότητα να εξυπηρετήσει ανθρώπους με αναπηρίες.
Και επειδή τα μέσα ενημέρωσης είναι πάντα καθρέφτης της κοινωνίας μας, δεν κατευθύνουν την κοινή γνώμη, όπως πολλοί νομίζουμε, την παρακολουθούν, την καταγράφουν, την αναπαράγουν και στη μιζέρια της και στα ελλείμματά της. Το έλλειμμα της κοινωνίας είναι και έλλειμμα των ΜΜΕ.
Και με αυτά τα λίγα λόγια θα δώσω το λόγο στον κ. Μαυρομμάτη που τα τελευταία χρόνια μαζί με τη μεγάλη του δημοσιογραφική εμπειρία έχει προσθέσει τη σημαντική εμπειρία της παρουσίας του στις Βρυξέλλες, ως ευρωβουλευτής, να μας μεταφέρει την εμπειρία για το τι γίνεται εκεί και πώς όλα αυτά που οι Ευρωπαίοι σε ένα βαθμό έχουν λύσει, πώς μπορούμε σύντομα να τα ενσωματώσουμε. Ευχαριστώ πολύ.
Μ. Μαυρομμάτης
Κύριε Υπουργέ, κύριε Γενικέ Γραμματέα, συνάδελφοι, φίλοι εκπρόσωποι των φορέων ατόμων με αναπηρία, ευχαριστώ για την πρόσκληση που μου απευθύνατε και την τιμή που μου κάνατε να έχω βήμα σήμερα στην πρωτοβουλία μια αξιέπαινης προσπάθειας που είμαι βέβαιος ότι τα συμπεράσματα τα οποία θα εξαχθούν απ' τη διημερίδα, θα είναι η αφορμή μιας διαφορετικής διάστασης του προβλήματος και της αντιμετώπισής του.
Κυρίες και κύριοι, πρόσφατα η Commission παρουσίασε στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο την πρότασή της για την αναθεώρηση της οδηγίας «τηλεόραση χωρίς σύνορα». Στόχος της νέας αυτής πρότασης, είναι μεταξύ άλλων ο εκμοντερνισμός και η απλοποίηση του ρυθμιστικού πλαισίου για τις γραμμικές υπηρεσίες, δηλαδή τις μεταδόσεις, καθώς και η εισαγωγή ελάχιστων ρυθμίσεων για τις μη γραμμικές υπηρεσίες, δηλαδή τις ψηφιακές μεταδόσεις, όπου ο ακροατής επιλέγει τη στιγμή που θα παρακολουθήσει το πρόγραμμα.
Η αγορά για τις υπηρεσίες στον οπτικοακουστικό τομέα στην Ευρωπαϊκή Ένωση έχει υποστεί σημαντικές αλλαγές εξαιτίας των ραγδαίων εξελίξεων της τεχνολογίας απ' το 1989, ημερομηνία της έκδοσης της οδηγίας «τηλεόραση χωρίς σύνορα». Η «τηλεόραση χωρίς σύνορα» που θεωρείται ξεπερασμένη και δεν ανταποκρίνεται πλέον στην εποχή μας, θα αντικατασταθεί απ' τα «οπτικοακουστικά χωρίς σύνορα», που θα εξασφαλίσει μια πιο ολοκληρωμένη ρύθμιση μέσω ενός νομικού πλαισίου προσαρμοσμένου στην εποχή των σύγχρονων τεχνολογιών πληροφορίας και επικοινωνίας, το οποίο περιλαμβάνει και τις υπηρεσίες οπτικοακουστικών στην ενιαία αγορά.
Είναι επίσης ανάγκη να ενισχυθεί περισσότερο η ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής βιομηχανίας στους τομείς των τεχνολογιών πληροφορίας και της επικοινωνίας και των ΜΜΕ στο πλαίσιο των στόχων της Λισσαβόνας. Ακολουθώντας τους ρυθμούς ανάπτυξης των Ηνωμένων Πολιτειών της Αμερικής και της Ιαπωνίας, η Ευρωπαϊκή Ένωση έχει ακόμα ένα στόχο, την προστασία της πολιτιστικής της ποικιλομορφίας.
Ιδιαίτερη σημασία στην αναθεώρηση και στην αναθεωρημένη πρόταση της Επιτροπής, έχει και η προστασία των ανηλίκων και ο σεβασμός της ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Επιπλέον, η διαφήμιση είναι ένα απ' τα θέματα που ρυθμίζονται περαιτέρω μέσω της αναθεωρημένης οδηγίας. Η διαφήμιση δεν πρέπει να εκμεταλλεύεται, την ευπιστία κάποιων κοινωνικών ομάδων που είναι ιδιαίτερα ευάλωτες.
Είναι πολύ σημαντικό να φροντίσουμε όλοι σε εθνικό και κοινοτικό επίπεδο, ώστε τα άτομα με αναπηρία να έχουν πρόσβαση στο πιο διαδεδομένο μέσο, δηλαδή την τηλεόραση.
Η ψηφιακή τηλεόραση είναι ένα σημαντικό βήμα προς την επίτευξη του στόχου αυτού. Όλα τα κράτη-μέλη είναι υποχρεωμένα μέχρι το 2012 να διακόψουν την αναλογική μετάδοση και να περάσουν στην ψηφιακή, προσφέροντας έτσι υπηρεσίες προσαρμοσμένες στις ανάγκες όλων των τηλεθεατών.
Τα άτομα με αναπηρίες δεν πρέπει να αποκλείονται άμεσα ή έμμεσα απ' την ενημέρωση, ούτε απ' την ψυχαγωγία που προσφέρει η τηλεόραση. Για το λόγο αυτό έδωσα μια ιδιαίτερη έμφαση στη σημασία του υποτιτλισμού στην τροποποίηση του προγράμματος MEDIA.
Και οι δύο τροπολογίες που κατέθεσα, η μία σχετικά με την ένταξη υποτίτλων σε ταινίες και σε τηλεοπτικά προγράμματα που έχουν στόχο την ενημέρωση, ψυχαγωγία και την επιμόρφωση του ευρύτερου κοινού, ειδικότερα των ατόμων με προβλήματα ακοής και η άλλη σχετικά με τη στήριξη της νοηματικής γλώσσας στα κεντρικά δελτία ενημέρωσης των κρατικών και ιδιωτικών τηλεοπτικών δικτύων, υιοθετήθηκαν ομόφωνα απ' την Επιτροπή Πολιτισμού του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και αργότερα απ' την ολομέλεια.
Έτσι, στο νέο πρόγραμμα της Ευρωπαϊκής Ένωσης διασφαλίζεται το δικαίωμα των ατόμων με ειδικές ανάγκες και συγκεκριμένα με προβλήματα ακοής στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία που προσφέρει η τηλεόραση. Παράλληλα με τον υποτιτλισμό πρέπει να υπογραμμίσουμε και τη σημασία της μεταγλώττισης. Ξενόγλωσσες εκπομπές και ταινίες που μεταδίδονται μόνο με υπότιτλους, δεν απευθύνονται σε ανθρώπους με προβλήματα όρασης. Επομένως αυτό είναι ένα ακόμα πρόβλημα για το οποίο λύση θα δώσει η ψηφιακή τηλεόραση.
Οφείλουμε να ενισχύσουμε με κάθε τρόπο την ευαισθητοποίηση των ΜΜΕ σε διάφορα κοινωνικά προβλήματα. Η προσαρμογή της μετάδοσης των προγραμμάτων στην ψηφιακή πραγματικότητα, πολύ πιο νωρίς απ' το 2012, είναι περισσότερο από θεμιτό ζητούμενο. Η παροχή προγραμμάτων προσβάσιμων από άτομα με προβλήματα όρασης, ακοής, κατανόησης και κίνησης είναι ένας τρόπος για να αποφευχθεί ο αποκλεισμός τους απ' την ενημέρωση και την ψυχαγωγία.
Η ενημερωτική εκπομπή, επιτρέψατέ μου εδώ να σημειώσω αυτό το παράδειγμα, «ΕΚΤΗ ΑΙΣΘΗΣΗ» της ΕΤ-3, με περιεχόμενο αναπηρικά θέματα, είναι ένα καλό παράδειγμα κοινωνικής ευαισθητοποίησης και ως προς τη δυνατότητα παρακολούθησής της από άτομα με αναπηρίες και ως προς το περιεχόμενο των εκπομπών.
Σε αυτό το πλαίσιο θα πρέπει να ληφθούν μέτρα για να εξασφαλιστεί η απόλυτη ενσωμάτωση και να αποφευχθούν κάθε είδους διακρίσεις πολιτών λόγω σωματικών, οικονομικών ή κοινωνικών μειονεκτημάτων.
Σε αυτό το σημείο δε μπορώ παρά να αναφέρω το παράδειγμα άλλων ευρωπαϊκών χωρών. Στη Γερμανία π.χ. σύμφωνα με την κοινωνική νομοθεσία, ένα μέρος του εργατικού δυναμικού μιας επιχείρησης, πρέπει να είναι άτομα με αναπηρία. Σε περίπτωση που το ποσοστό είναι μικρότερο, η επιχείρηση οφείλει να πληρώσει ειδικό φόρο, το σύνολο του οποίου επενδύεται σε μέτρα κοινωνικής ένταξης των ατόμων με αναπηρίες.
Θεωρώ ότι τέτοιου είδους μέτρα είναι απαραίτητα για την ένταξη των ατόμων αυτών στους ρυθμούς του ενεργού πληθυσμού. Όμως για να μπορούμε να μιλάμε για ολοκληρωμένη ένταξη, θα πρέπει να εξασφαλίσουμε και την πρόσβασή τους σε όλα τα επίπεδα και τα δικαιώματά τους στην ενημέρωση και την ψυχαγωγία που προσφέρουν τα οπτικοακουστικά μέσα. Είναι εξάλλου γνωστό, πόσο σημαντικό η σύγχρονη κοινωνία της γνώσης να είναι ανοιχτή και κυρίως προσβάσιμη απ' όλους και σε όλους.
Τέλος, κάνοντας μια σύντομη αναφορά στη δημοσιογραφική μου εμπειρία, θα ήθελα να δώσω το παράδειγμα των Παραολυμπιακών Αγώνων και των Special Olympics, που σε ορισμένα αθλήματα το κοινό τους ξεπερνάει το κοινό των Ολυμπιακών Αγώνων. Η δε προβολή τους στις περισσότερες ευρωπαϊκές χώρες είναι μεγάλη.
Οι αγώνες αυτοί είναι το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα κοινωνικής ένταξης των ατόμων με αναπηρίες, ενώ η προβολή της προσπάθειας που καταβάλουν και τη ψυχικής και σωματικής δύναμης που διαθέτουν, είναι το καλύτερο μέσο για την ευαισθητοποίηση του κοινωνικού συνόλου.
Επιτρέψτε μου τώρα να καταθέσω ελάχιστες λόγω χρόνου απόψεις απ' την εμπειρία μου στη δημοσιογραφία πάντα. Ιδιαίτερα όμως τα συμπεράσματα που άντλησα απ' τη διεξαγωγή των Παραολυμπιακών Αγώνων και των Special Olympics. Των αγώνων εκείνων που ίσως κάποιοι να λησμονούν ή και ακόμα να αγνοούν την ύπαρξή τους.
Η δική μου εμπειρία έχει διαφορετική άποψη και διαφορετική εικόνα, όπως τη συμμετοχή εκατοντάδων νέων ανθρώπων που η ζωή δε στάθηκε απόλυτα θετική μαζί τους. Τους νέους αυτούς που είτε με αναπηρία και ειδικές ανάγκες, είτε με διανοητικά προβλήματα, βρίσκουν μέσα απ' τον αθλητισμό, τον τρόπο να αποδεικνύουν την αγάπη τους για τα σπορ και τη δύναμή τους να αντιμετωπίζουν την αναπηρία τους με το πάθος για τη ζωή.
Οι Παραολυμπιακοί και οι Special Olympics συγκεντρώνουν το παγκόσμιο ενδιαφέρον τόσο με τη συμμετοχή αθλητών και φιλάθλων, όσο και με την τηλεοπτική κάλυψη των αγώνων. Σύμφωνα με τα στατιστικά στοιχεία τη μετάδοση των Παραολυμπιακών Αγώνων καλύπτουν περίπου 110 κράτη και περισσότερα από 500 τηλεοπτικά κανάλια στον πλανήτη. Η δε τηλεθέαση σε χώρες, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής, η Αυστραλία, η Γερμανία, ο Καναδάς, η Μεγάλη Βρετανία, η Γαλλία και οι Κάτω Χώρες με τις Σκανδιναβικές ξεπερνούν ορισμένες ώρες ακόμα και την τηλεθέαση αγωνισμάτων των θερινών Ολυμπιακών Αγώνων. Να λοιπόν γιατί η τηλεόραση μπορεί και πρέπει, έχει υποχρέωση θα έλεγα εγώ προσθέτοντας, να ανταποκρίνεται θετικά στο προσκλητήριο της ευγενούς άμιλλας των ατόμων με ειδικές ανάγκες. Γιατί το δικό μας βλέμμα είναι δύναμη ζωής για τους συνανθρώπους μας, είναι η ολυμπιακή φλόγα η οποία κεντρίζει και θερμαίνει την αντοχή τους και τους δίνει κουράγιο να διεκδικούν και να κερδίζουν, να αγωνίζονται και να νοιώθουν ότι ποτέ δεν τους εγκαταλείψαμε.
Κλείνοντας θα ήθελα να συγχαρώ τον Υπουργό Επικρατείας τον κύριο Θόδωρο Ρουσόπουλο, καθώς και όλους τους συντελεστές αυτής της πρωτοβουλίας, με την ευχή χρήσιμων συμπερασμάτων και φυσικά της εφαρμογής της κύριε Υπουργέ. Σας ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ευχαριστούμε τον κύριο Μαυρομμάτη. Θέλω λίγο να αλλάξουμε τη διαδικασία, επειδή ο κύριος Μαυρομμάτης σε λίγο πετάει για τις Βρυξέλες, τα ερωτήματα που έχετε για εκείνον να τα απευθύνετε τώρα και για τους υπόλοιπους θα είναι συγκεντρωτικά στο τέλος της συζήτησης. Παρακαλώ όποιο ερώτημα υπάρχει για τον κύριο Μαυρομμάτη να το υποβάλλετε τώρα. Ο κύριος Σάκης Κωστάρης από την Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή έχει το λόγο.
Σ. Κωστάρης
Ήθελα να αναφερθώ λίγο σε αυτά που αναφέρατε για τους Παραολυμπιακούς Αγώνες και τη μεγάλη προβολή που έχουν σε ορισμένες χώρες. Να σημειώσουμε ότι και στην Ελλάδα οι Παραολυμπιακοί Αγώνες χάρη στο γεγονός ότι διοργανώθηκαν εδώ, είχανε αρκετά μεγάλη προβολή και η ΕΡΤ στάθηκε στο ύψος της και είχε πέντε με έξι ώρες προβολή. Και αυτή η προβολή και η παρουσία που υπήρχε ήταν ιδιαίτερα θετική και για το ελληνικό κοινό που συμμετείχε στους αγώνες πολύ δυναμικά.
Πιστεύω ότι η ΕΡΤ θα συνεχίσει σε αυτή τη βάση και θα μπορέσει να ανταποκριθεί και στους επόμενους Παραολυμπιακούς Αγώνες στο Πεκίνο, όπου θα υπάρχει μαζική συμμετοχή ελλήνων αθλητών και πιστεύω ότι θα υπάρχει και αρκετή συμμετοχή της ΕΡΤ όσον αφορά την κάλυψη των Παραολυμπιακών Αγώνων. Ευχαριστώ.
Μ. Μαυρομμάτης
Όπως γνωρίζετε υπηρέτησα την ΕΡΤ περίπου 35 χρόνια και σε αυτό το διάστημα έχω καλύψει εννέα διοργανώσεις Ολυμπιακών Αγώνων, δε λέω για Παγκόσμια Πρωταθλήματα Ποδοσφαίρου και άλλα πολλά, κι επομένως γνωρίζω και από μέσα από το θέμα και πώς αντιμετωπίστηκε ή αντιμετωπίζεται συνεχώς.
Αναμφισβήτητα υπάρχει μια τεράστια βελτίωση σε αυτό το διάστημα και με αφορμή τους Ολυμπιακούς Αγώνες της Αθήνας το 2004 είχαμε τη δυνατότητα όχι μόνον να καλύψουμε πολλές ώρες αλλά και σπορ ή ώρες που δεν ήτανε καθόλου οικείες στη δική μας κοινωνία σήμερα. Ο κύριος Σουφλιάς εδώ μπορεί να το επιβεβαιώσει.
Άλλωστε ήταν μέσα από το πρωί μέχρι το βράδυ και επομένως ξέρει πολύ καλά και τις ώρες αλλά και τις διαδικασίες που τηρήθηκαν. Εγώ προσθέτω απλώς ότι μέσα στις 110 χώρες που σας είπα προηγουμένως και ανέφερα και τα 500 τηλεοπτικά κανάλια της μετάδοσης σαφώς ήτανε και η Ελλάδα και όχι μόνον.
Πρέπει να σας πω ότι η Ελλάδα ήτανε και στο Σίδνεϊ επίσης με πολλή ώρα μετάδοσης. Κοιτάξτε, οι διαφορές στην ώρα, επειδή σας είδα να κουνάτε το κεφάλι σας, η διαφορά της ώρας δεν είναι βοηθητική και καταλαβαίνετε στην Ελλάδα δε θα μπορούσαμε φερ΄ ειπείν το βράδυ τα μεσάνυχτα την άλλη μέρα σε αγώνες να παρακολουθούμε μέχρι το πρωί τους αγώνες. Πάντως να είσαστε βέβαιος ότι σαφώς καλύπτει η ελληνική ραδιοφωνία και τηλεόραση τους Παραολυμπιακούς Αγώνες.
Και κυρίως εκείνο που θα έλεγα εγώ ότι ίσως θα έλειπε ήτανε να μη θυμόμαστε κάθε τέσσερα χρόνια αυτούς τους αγώνες και τους αθλητές. Αυτό είναι η δική μου εισήγηση, ευχαριστώ.
Συντονιστής
Υπάρχει άλλο ερώτημα για τον κύριο Μαυρομμάτη; Παρακαλώ ο κύριος Αλεξίου έχει το λόγο.
Χ. Αλεξίου
Δεν είναι ερώτηση, απλώς μια επισήμανση ήθελα να κάνω. Σε ότι αφορά στην παρουσίαση στον Τύπο έχουμε ακούσει και χαιρόμαστε πάρα πολύ πως παρουσιάστηκαν στους Παραολυμπιακούς Αγώνες και τα λοιπά όλα αυτά και είναι θαυμάσια και τα χαιρόμαστε. Όμως υπάρχει μια μεγάλη δυσκολία και ελπίζω να τη θίξω και στη διάρκεια της ημέρας, η παρουσίαση των προβλημάτων των ατόμων που οι αναπηρίες τους είναι βαριές και αόρατες και πολύ δύσκολες στην παρουσίαση.
Πρέπει να αναφέρω ότι σε ξένες εφημερίδες παραδείγματος χάρη υπάρχουν πολύ συχνά πολύ λεπτομερειακές δημοσιεύσεις για δύσκολες αναπηρίες όπως είναι ο αυτισμός, η νοητική υστέρηση, οι οποίες μάλιστα έχουν και επιστημονικό βάρος. Ελάχιστες εξαιρέσεις τέτοιες υπάρχουν στις ελληνικές εφημερίδες.
Πρέπει να πω ακόμα ένα παράδειγμα, το 1995 οργανώσαμε το πρώτο Διεθνές Συνέδριο για τον αυτισμό στην Ελλάδα. Ξέρετε, μόνον μία εφημερίδα η «Ελευθεροτυπία» έγραψε ένα μικρό τετραγωνάκι για ένα συνέδριο που για πρώτη φορά με παρουσία διεθνώς διακεκριμένων επιστημόνων έγινε για τη δύσκολη αυτή αναπηρία στη χώρα. Και τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και η τηλεόραση καθόλου δεν αναφέρθηκαν, ενώ το Euro News και το CNN πιστέψτε με αναφέρθηκε στο συνέδριο για τον αυτισμό που έγινε στην Ελλάδα.
Συντονιστής
Αυτό είναι ένα ερώτημα αλλά θα απαντήσει ο κύριος Μαυρομμάτης και θα μπορούσε ακόμα καλύτερα να το απαντήσει ο κύριος Σόμπολος που είναι ο Πρόεδρός μας στην Ένωση Συντακτών. Ωστόσο ο κύριος Μαυρομμάτης θα δώσει την απάντηση.
Μ. Μαυρομμάτης
Έχετε απόλυτο δίκιο αλλά με μία δική μου σημείωση. Οι εφημερίδες ή τα τηλεοπτικά δίκτυα στα οποία εσείς αναφερθήκατε εάν πάτε στις χώρες στις οποίες βρίσκονται και που απευθύνονταν, θα διαπιστώσετε ότι είναι χώρες οι οποίες υστερούν σε άλλα σπορ ή σε άλλες διαδικασίες αθλημάτων.
Θέλω να πω και το είπα σε ποιες χώρες συγκεκριμένα οι Παραολυμπιακοί και Ολυμπιακοί Αγώνες είναι πλέον διαδεδομένοι και παρακολουθούνται περισσότερο, έχουν μεγαλύτερη τηλεθέαση.
Όσον αφορά τον γραπτό Τύπο θα πρέπει επίσης να σας πω ότι σε κάθε χώρα εφαρμόζεται εκείνο, να προβάλλεται δηλαδή το σπορ που είναι το πλέον διαδεδομένο, εκείνο που απασχολεί όχι την κοινωνία, τους φιλάθλους λέω εγώ απλά. Έχετε δίκιο βεβαίως ότι πρέπει να δίνεται μεγαλύτερος χώρος, αλλά δυστυχώς και η ελληνική κοινωνία δεν είναι έτσι μαθημένη ώστε να δέχεται αυτό το οποίο ο κάθε δημοσιογράφος θα προσπαθήσει να της δώσει. Κατά συνέπεια και ο χώρος, ο όποιος χώρος, είναι ανάλογος της χώρας και του σπορ το οποίο καλλιεργεί. Ευχαριστώ.
Συντονιστής
Κι εδώ μπαίνει και μια κουβέντα του τρόπου λειτουργίας των μέσων μαζικής ενημέρωσης. Η έκφραση τι πουλάει και τι δεν πουλάει που την έχουμε μάθει πια όλοι οι Έλληνες και τη χρησιμοποιούμε στα μέσα ενημέρωσης, καθορίζει τον τρόπο λειτουργίας και του Τύπου και των ηλεκτρονικών μέσων. Γι αυτό υπάρχει η δημόσια τηλεόραση, υπάρχει η δημόσια ραδιοφωνία ή δημοτική ραδιοφωνία, που έχουν την πολυτέλεια, αν θέλετε, γιατί είναι επιδοτούμενα μέσα, να δίνουν περισσότερο χρόνο σε πράγματα που υποτίθεται ότι δεν αφορούν το σύνολο του πληθυσμού.
Ο κύριος Πάνος Σόμπολος είναι ο Πρόεδρος της Ένωσης Συντακτών, κυρίως για μας όμως είναι ο πιο μάχιμος δημοσιογράφος, 35 χρόνια είναι στο πεζοδρόμιο και οι εμπειρίες του που εξακολουθεί να βρίσκεται σε αυτό είναι τόσες πολλές που θα ήμασταν τυχεροί να ακούσουμε τώρα μερικές από αυτές.
Π. Σόμπολος
Ευχαριστώ πολύ Γιάννη. Κύριε Υπουργέ, κυρία Παπαδά, αγαπητοί φίλοι, αγαπητοί συνάδελφοι βρίσκομαι σήμερα στην εκδήλωση εδώ ως δημοσιογράφος και εκπρόσωπος της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών, των δημοσιογράφων δηλαδή της Αθήνας, αλλά και ως άνθρωπος με πλήρη επίγνωση της ευθύνης μου από όλες τις εν λόγω ιδιότητες.
Αρχικά θέλω να συγχαρώ τον κύριο Ρουσόπουλο και την κυρία Παπαδά, για την καταπληκτική πρωτοβουλία. Δυστυχώς απολογούμαι ως δημοσιογράφος, θέλω να ομολογήσω εδώ ότι εμείς οι δημοσιογράφοι δεν έχουμε κάνει κάτι γι αυτό. Θέλω να σας διαβεβαιώσω ότι αυτή η σημερινή εκδήλωση θα είναι η αρχή για να προχωρήσουμε κι εμείς να κάνουμε κάποιες ή τέτοιες ή άλλου είδους εκδηλώσεις προς την κατεύθυνση αυτή και να ανταποκριθούμε στο καθήκον μας αυτό που είναι απέναντι στο κοινωνικό σύνολο.
Τα μέσα ενημέρωσης, όπως όλοι γνωρίζουμε, έχουν αναλάβει να ενημερώνουν, να ψυχαγωγούν αλλά και να ευαισθητοποιούν την κοινωνία ως σύνολο και τον καθένα μας χωριστά, σχετικά με ζητήματα κοινού ενδιαφέροντος. Τα άτομα με ειδικές ανάγκες οφείλουν να έχουν τη δική τους θέση στο χώρο των μέσων μαζικής ενημέρωσης, τόσο ως προς την πρόσβαση και την πληροφόρηση, όσο και ως προς την προβολή της ιδιαιτερότητας των αναγκών τους.
Η αφύπνιση του κόσμου έγκειται στην ενεργοποίηση μηχανισμών ιδιωτικής και δημόσιας πρωτοβουλίας που θα διευκολύνουν την αρμονική διαβίωση των συνανθρώπων μας, από τους οποίους η φύση μπορεί να στέρησε κάποια σωματική ή πνευματική δύναμη, αλλά την αντιστάθμισε με ψυχικό σθένος. Το έχουμε ζήσει και το ζήσαμε κι εμείς και το ζούμε στην επαγγελματική μας καριέρα, βλέπουμε τα άτομα αυτά και πολλές φορές μένουμε με το στόμα ανοιχτό με τη δύναμη που διαθέτουν αυτά τα άτομα.
Τα τελευταία χρόνια στη χώρα μας έχει γίνει αξιοσημείωτη προσπάθεια προς την κατεύθυνση αυτή με τη δημιουργία υποδομών και θεσμών που στοχεύουν στη μεταχείριση των ατόμων με ειδικές ανάγκες ως ισότιμων μελών της κοινωνίας και όχι ως παιδιών ενός κατώτερου Θεού. Η προσπάθεια αυτή περιλαμβάνει από τις οδικές και κτιριακές εγκαταστάσεις ή τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης έως για παράδειγμα στο χώρο μας τα δελτία ειδήσεων στη νοηματική και τους τηλεμαραθώνιους που ενισχύουν κοινωφελή ιδρύματα ατόμων με αναπηρία.
Στα υπόλοιπα κράτη-μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι ήδη εδώ και δεκαετίες πολύ ανεπτυγμένο το δίκτυο υποστήριξης των ατόμων αυτών, σημείο στο οποίο ελπίζουμε να καταφέρουμε να φτάσουμε σύντομα κι εμείς. Σκοπός δεν είναι φυσικά η παροχή βοήθειας εν είδει ελεημοσύνης από οίκτο ή από συμπόνια, αλλά η τοποθέτηση αυτών των ανθρώπων στη θέση που αξίζουν, δηλαδή η αντιμετώπισή τους ως ίσος προς ίσον χωρίς στερεότυπα και προκαταλήψεις, αντιθέτως, με αλληλεγγύη και συμπαράσταση, ώστε να προσπεράσουν τους σκοπέλους των αναπηριών τους και της απάνθρωπης συμπεριφοράς και να μπορέσουν να ενσωματωθούν στο κοινωνικό σύνολο.
Ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης σε αυτή την προσπάθεια είναι καταλυτικός καθώς ως γνωστόν ασκούν επιρροή στο ευρύ κοινό, επομένως έχουν ηθικό χρέος τουλάχιστον να γνωστοποιούν τα προβλήματα που συναντούν καθημερινά τα άτομα με ειδικές ανάγκες, να τους δίνεται ένα βήμα για να ακουστούν, με σεβασμό στις ικανότητές τους και με ευαισθησία στις ιδιαιτερότητές τους. Ας μην ξεχνάμε ότι εκπροσωπούν το 18% του εργατικού δυναμικού σύμφωνα με τα στοιχεία που μπόρεσα να συγκεντρώσω και το 0,8% αυτών των ανθρώπων που απασχολούνται στα μέσα μαζικής ενημέρωσης.
Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης λοιπόν θα πρέπει να λειτουργήσουν ως μέσο κοινωνικής κινητικότητας, να δώσουν δηλαδή την ευκαιρία στα άτομα αυτά να ενταχθούν κοινωνικά, ανεξάρτητα από το φύλο, τον πολιτισμό και όχι να λειτουργούν ως μέσο αναπαραγωγής της ήδη υπάρχουσας κοινωνικής απομόνωσης. Εξάλλου τα άτομα με ειδικές ανάγκες έχουν και μπορούν να προσφέρουν πολλά στον τομέα των επιστημών και της έρευνας. Τελικός στόχος είναι ο μη αποκλεισμός τους από οποιαδήποτε δραστηριότητα κοινωνική, εκπαιδευτική, επαγγελματική και η μείωση και εξάλειψη των κοινωνικών προκαταλήψεων που οδηγούν σε οποιαδήποτε μορφή κοινωνικού αποκλεισμού, ρατσισμού, φοβίας μείωσης ή απαξίωσης. Η ένταξή τους στο πεδίο της εργασίας τα καθιστά ενεργά μέλη παραγωγικά, ενώ είναι βέβαιο ότι αντεπεξέρχονται ευσυνείδητα και με ζήλο στα καθήκοντα που τους ανατίθενται.
Πρόσφατα είχαμε την περίπτωση μιας συναδέλφου μας που η κακιά ώρα και μάλλον και η απροσεξία του οδηγού του αυτοκινήτου στο οποίο επέβαινε είχαν ως αποτέλεσμα να μείνει καρφωμένη από τότε σε αναπηρικό καροτσάκι, να καταστεί δηλαδή άτομο με νευρομυϊκές παθήσεις. Η συνάδελφος αυτή έχει ένα χρόνο μετά το ατύχημά της το κουράγιο να εργάζεται στο ραδιοφωνικό σταθμό όπου δούλευε και πριν, συνεχίζει δηλαδή την εργασία της με την ίδια ζέση με την οποία εργαζόταν και πριν της συμβεί αυτό το ατύχημα.
Εδώ πρέπει να επισημάνω την αποδοχή και την αγάπη των συναδέλφων της τόσο στο συγκεκριμένο ραδιοσταθμό που προσφέρει τις υπηρεσίες της και οι συνάδελφοι εκεί της έδωσαν κουράγιο για να συνεχίσει τη δουλειά της και να ξεπεράσει τις όποιες δυσκολίες αντιμετώπισε και αντιμετωπίζει. Σε συνέντευξή της που δημοσιεύθηκε στα «Νέα» υπήρχε ο χαρακτηριστικός τίτλος: "Δε θα κλείσω ποτέ ξανά ράμπα αναπήρων".
Εγώ που ασχολούμαι με το αστυνομικό ρεπορτάζ και παλαιότερα είχαμε τους ασυρμάτους -τώρα μας βάλανε το C4I και δυστυχώς δεν ακούμε τώρα την Αστυνομία- κάθε φορά "ακούγαμε στείλετε περιπολικό γιατί μας έχουν κλείσει το πάρκινγκ για τον ανάπηρο". Αυτό πολλές φορές την ημέρα το ακούγαμε. Βέβαια θέλει μια παιδεία, θέλει μια δουλειά αυτό το πράγμα για να καταλάβουμε ότι καλύτερα να φέρω δέκα γύρες στα οικοδομικά γύρω τετράγωνα για να βρω θέση, σε καμία περίπτωση όμως δεν επιτρέπεται να κλείσουμε τη θέση που είναι για τον ανάπηρο. Αλλά σας είπα θέλει λίγο παραπάνω δουλειά αυτό το πράγμα. Είναι λοιπόν αυτό ένα σημαντικό μήνυμα που πρέπει να αποδεχθούμε ως κοινωνία.
Με το παράδειγμα αυτό θα κλείσω τη σύντομη παράθεση των σκέψεών μου θέλοντας να μεταδώσω το αισιόδοξο δίδαγμα που τα ίδια τα άτομα με ειδικές ανάγκες μας διδάσκουν και να επαινέσω την προσπάθεια της Διακομματικής Επιτροπής να διαγνώσει το πρόβλημα με πλήρη καταγραφή των στοιχείων. Η ευθύνη της θεραπείας αυτών των προβλημάτων περνάει στην Κυβέρνηση και στο Κοινοβούλιο πλέον.
Εμείς παράλληλα με δεδομένη την αγάπη και τον σεβασμό προς τους συνανθρώπους μας που αντιμετωπίζουν αυτά τα προβλήματα θα συνεχίσουμε ασυμβίβαστα την προσπάθειά μας, ώστε η αλήθεια και η πραγματικότητα ενός πολύ μεγάλου μέρους της ελληνικής κοινωνίας να έχει πρόσβαση, παρουσία και φωνή, για να γνωρίζει η κοινή γνώμη τι είμαστε, ποιοι είμαστε και που πάμε. Και ακόμα θα ήθελα να κάνω μια μικρή επίκληση ολοκληρώνοντας αυτές τις λίγες σκέψεις με τον κανόνα που αφορά τον καθένα μας και είναι παράδοση αυτού του τόπου και αυτού του λαού. Ποιος είναι αυτός ο κανόνας: Είναι ο κανόνας που λέει "υμείς οι δυνατοί τα ασθενήματα των αδυνάτων βαστάζειν". Ποιοι είναι οι δυνατοί; Οι σωστοί και αληθινοί άνθρωποι, όσοι ζουν σε μια οργανωμένη κοινωνία με πολιτισμό χιλιετιών. Δε θέλω να σας κουράσω περισσότερο, αλλά αισθάνομαι την ανάγκη να πω ότι κάναμε και κάνουμε λίγα εμείς οι δημοσιογράφοι για τα άτομα με ειδικές ανάγκες. Σας επαναλαμβάνω αυτό που είπα και στην αρχή, ότι από σήμερα θα καταβάλουμε κάθε προσπάθεια να αυξήσουμε ακόμα περισσότερο αυτά τα λίγα που προσφέρουμε, να τα κάνουμε πολλά, γιατί έχουμε χρέος απέναντι σε αυτά τα άτομα και στην κοινωνία που ζούμε σήμερα. Ευχαριστώ πολύ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ευχαριστούμε πολύ τον κύριο Σόμπολο. Εκείνο ακριβώς που συμβαίνει Πρόεδρε είναι το εξής: Όταν τύχει ένα ρεπορτάζ στο οποίο να εμπλέκεται άτομο με ειδικές ανάγκες σίγουρα είμαστε πολύ ευαίσθητοι και δίνουμε άπλετο χρόνο και χώρο. Δεν είμαστε όμως συστηματικοί, όπως είπα και από την αρχή. Την επόμενη μέρα τη ζωή αυτών των ανθρώπων πώς την παρακολουθούμε, πως την καταγράφουμε και πού ανοίγουμε δρόμους για τη βελτίωσή της; Στο γεγονός, όταν συμβαίνει πάντως, είμαστε ευαίσθητοι, γιατί είμαστε και ευαίσθητοι ως λαός. Αλλά αυτό δεν αρκεί και δεν βοηθάει τους ανθρώπους αυτούς.
Π. Σόμπολος
Όχι ότι δεν κάνουμε τίποτα, είπαμε παρακολουθείται κάθε φορά, αλλά επειδή εγώ τα βλέπω λίγο διαφορετικά τα πράγματα και θέλω όσο γίνεται να κάνουμε περισσότερα κάθε μέρα στις τηλεοράσεις θα δείτε θέματα που θίγουμε που έχουν αφετηρία και στις εφημερίδες. Μπήκε ένα μονόστηλο είπε ο κύριος Αλεξίου για το Συνέδριο εκεί. Παρουσιάζουν πάρα πολλά θέματα και οι εφημερίδες και τα ραδιόφωνα και οι τηλεοράσεις. Βέβαια θα πρέπει να επισημάνουμε ότι η κρατική τηλεόραση, η δημόσια τηλεόραση, όπως τη λέμε, προσφέρει σίγουρα πολύ περισσότερα για τα άτομα αυτά από ό,τι προσφέρουν άλλα ραδιοτηλεοπτικά μέσα, που ελπίζω ότι κι αυτά κάποτε θα φτάσουν σε αυτό το επίπεδο.
Συντονιστής
Ευχαριστώ πολύ Πρόεδρε. Να πάμε τώρα στην Ολλανδία. Η Ολλανδία στη συνείδηση όλων μας είναι μία κοινωνία που έχει προχωρήσει πιο σύντομα από μας στο δρόμο τον οποίον θέλουμε να πάμε. Έχουμε τη χαρά να έχουμε εδώ την κυρία Chantal Olffers, Σύμβουλο για τα μέσα μαζικής ενημέρωσης του Υπουργείου Πολιτισμού της Ολλανδίας, την οποία θα παρακαλούσα να μας μεταφέρει την εμπειρία από τη χώρα της.
C. Olffers
Καλημέρα κυρίες και κύριοι. Μου ζητήθηκε να σας μιλήσω για τον υποτιτλισμό των τηλεοπτικών προγραμμάτων για κωφούς και άτομα με προβλήματα ακοής στην Ολλανδία. Μετά από μια μακρά περίοδο συζητήσεων και διαπραγματεύσεων, κόψαμε τον Γόρδιο δεσμό και τώρα επεξεργαζόμαστε τους σχετικούς νόμους. Αυτό θα υποχρεώσει τη Δημόσια Τηλεόραση, αλλά και τους ιδιωτικούς τηλεοπτικούς σταθμούς να παρέχουν υπηρεσίες υποτιτλισμού για προγράμματα ολλανδικής γλώσσας. Είμαι χαρούμενος που μου δίνεται η ευκαιρία να σας μιλήσω για τις αρχές της υποκείμενης πολιτικής και την παροχή νομικής υποστήριξης την οποία θεσμοθετούμε.
Θα ξεκινήσω με μερικά μεγέθη ώστε να έχετε μια συνοπτική θεώρηση των προβλημάτων ακοής στην Ολλανδία.
* Η σημασία του υποτιτλισμού. Γιατί η κυβέρνηση πρέπει να ασχοληθεί.
Τα ΜΜΕ και ειδικότερα η τηλεόραση, παίζουν ένα σημαντικό ρόλο στην καθημερινή ζωή. Το 2005 οι Ολλανδοί παρακολουθούσαν τηλεόραση καθημερινά 3 ώρες. Πιθανώς ακόμα περισσότερο την παρούσα περίοδο λόγω του Παγκόσμιου Πρωταθλήματος Ποδοσφαίρου. Επίσης σκέφτομαι ότι μπορώ με ασφάλεια να μαντέψω ότι οι περισσότεροι από εσάς παρακολούθησαν τηλεόραση αυτό το πρωί. Η τηλεόραση αποτελεί σημαντικό κομμάτι της καθημερινής ζωής.
Η τηλεόραση παρέχει πληροφόρηση. Περαιτέρω, αποτελεί σπουδαίο μέσο ψυχαγωγίας. Μετά από μια κουραστική ημέρα είναι ωραίο να ξαπλώνεις στον καναπέ και να παρακολουθείς το αγαπημένο σου πρόγραμμα. Και την επόμενη ημέρα να συζητάς για αυτό, με φίλους και συναδέρφους, πίνοντας καφέ.
Αν συμβαίνει κάτι στην τοπική κοινωνία, η τηλεόραση αποτελεί κύρια πηγή πληροφοριών, αν και ο ρόλος του Διαδικτύου σε αυτόν τον τομέα αναπτύσσεται ολοένα και περισσότερο. Οι μνήμες πολλών γεγονότων σχετίζονται με αυτά που είδαμε και ακούσαμε στην τηλεόραση. Δίνει μορφή στην άποψη μας για τον κόσμο και τους ανθρώπους γύρω μας, και μας βοηθά να σχηματίσουμε γνώμη για την κοινωνία. Κατά συνέπεια, η τηλεόραση παίζει έναν αξιόλογο ρόλο στην κοινωνική συνοχή και στα κοινά σημεία αναφοράς των πολιτών.
Τι συμβαίνει λοιπόν αν είσαι κωφός και δεν μπορείς να αντιληφθείς ένα μεγάλο μέρος των όσων συμβαίνουν; Καταρχήν χάνεις πολλά: Πληροφορίες από ειδησεογραφικά προγράμματα και εκπομπές λόγου, διασκέδαση και ψυχαγωγία από ταινίες και σειρές. Κατά δεύτερον, και εδώ βρίσκεται το πιο θεμελιώδες σημείο, οι κωφοί και τα άτομα με προβλήματα ακοής, χάνουν εν μέρει τους δεσμούς με την κοινωνία εξαιτίας των φραγμών που τους θέτει η τηλεόραση. Στην Ολλανδία το 10% του πληθυσμού υποφέρει από προβλήματα ακοής.
Κατά τρίτον, ο υποτιτλισμός έχει θετικές συνέπειες στην γλωσσική ανάπτυξη. Μελέτες έχουν δείξει ότι ο συνδυασμός προφορικού λόγου και υποτίτλων βοηθά στην εκμάθηση ξένων γλωσσών. Μπορεί να αποτελέσει λοιπόν σημαντική βοήθεια για τους μετανάστες, στην εκμάθηση της γλώσσας της νέας τους πατρίδας.
Τοιουτοτρόπως, εμείς ως κυβέρνηση πρέπει να ασχοληθούμε με το ζήτημα. Όχι γιατί οι κωφοί και τα άτομα με προβλήματα ακοής αξίζουν τον οίκτο μας, αλλά διότι δεν επιθυμούμε να θέσουμε εκτός, το 10% του πληθυσμού μας. Ο υποτιτλισμός μπορεί να ωθήσει τα άτομα με προβλήματα ακοής, σε στενότερη επαφή με την καθημερινή ζωή.
* Διακανονισμός με τη Δημόσια Τηλεόραση.
Στην Ολλανδία η δημόσια τηλεόραση έχει τρία κανάλια. Υπάρχουν επίσης τρεις μεγάλοι ιδιωτικοί σταθμοί με επτά κανάλια γενικού ενδιαφέροντος. [Διαφάνεια 4: Οι ραδιοτηλεοπτικοί σταθμοί στην Ολλανδία]
Στην Ολλανδία, ο υποτιτλισμός ή η επεξήγηση ξένης γλώσσας σε τηλεοπτικά προγράμματα, υπήρξε διαδεδομένη τακτική για πολλά χρόνια. Η μεταγλώττιση ξένων προγραμμάτων χρησιμοποιείται σπάνια, τις περισσότερες φορές για παιδικά προγράμματα. Από το 1985 περίπου ο οργανισμός της δημόσιας τηλεόρασης ΝΟΣ, παρέχει υποτιτλισμό για άτομα με προβλήματα ακοής, στα ημερήσια ειδησεογραφικά δελτία μέσω μιας υπηρεσίας τελετέξτ.
Στη δεκαετία του 90, ο υποτιτλισμός εξελίχθηκε σε ένα μάλλον πολιτικό θέμα και αποτελούσε μέρος της πολιτικής ατζέντας. Η αναγκαιότητα του υποτιτλισμού ήρθε στο επίκεντρο στο κοινοβούλιο, υπό την πίεση ομάδων κωφών και ατόμων με προβλήματα ακοής. Ήθελαν μια υπηρεσία που θα μπορούσε να παρέχει υποτίτλους σε όλα τα ολλανδόφωνα προγράμματα, ώστε να μπορούν να τα παρακολουθούν. Το αίτημα αυτό απευθύνθηκε στη δημόσια τηλεόραση, αλλά όχι στους ιδιωτικούς σταθμούς.
Τι έκανε η κυβέρνηση για αυτή την επιθυμία;
1. Το πρώτο βήμα ήταν οι διαβουλεύσεις με τη δημόσια τηλεόραση. Στο μεταξύ αυξανόταν ο ρόλος των ιδιωτικών σταθμών. Σύντομα ενεπλάκησαν και αυτοί στο ζήτημα που είχε προκύψει.
Το 1996 όλες οι συζητήσεις οδήγησαν σε ένα εθνικό συνέδριο για τον υποτιτλισμό. Οι ιδιωτικοί σταθμοί συμμετείχαν και επέδειξαν ξεκάθαρα τη θέληση τους να συνεισφέρουν στην υπόθεση του υποτιτλισμού. Αλλά θα επανέλθω αργότερα στους ιδιωτικούς σταθμούς.
2. Το δεύτερο βήμα ήταν η ρύθμιση στους νόμους για τα ΜΜΕ. Δύο άρθρα προστέθηκαν, δίνοντας την ευκαιρία στο νομοθέτη να επιβάλει τον υποτιτλισμό στους εθνικούς δημόσιους αλλά και στους ιδιωτικούς σταθμούς. Αυτό μπορεί να γίνει με την υποχρέωση κάθε σταθμού να υποτιτλίζει ένα ορισμένο ποσοστό των ολλανδόφωνων προγραμμάτων.
3. Το τρίτο βήμα ήταν ότι καταλήξαμε σε συμφωνία με τους δημόσιους σταθμούς στα μέσα της δεκαετίας του 90. Ως το 2010 θα υποτιτλίζουν όλα τα προγράμματα. Στην πραγματικότητα, αυτό το έργο ήταν δυσκολότερο από ότι ακούγεται. Διαφορετικές προτιμήσεις στον υποτιτλισμό ανάμεσα στους θεατές και αυξανόμενες ώρες τηλεοπτικού προγράμματος παρεμποδίζουν τις προσπάθειες.
Στην κοινότητα των θεατών, των κωφών και των ατόμων με προβλήματα ακοής, οι απόψεις διίστανται. Σχετικά με τους υποτίτλους, όλοι έχουν διαφορετική γνώμη. Οι δημόσιοι σταθμοί μίλησαν ξεχωριστά με όλες τις ομάδες, λαμβάνοντας κατ' αυτόν τον τρόπο μηνύματα που δεν ήταν ξεκάθαρα. Μετά από μερικά χρόνια οι διαφορετικές ομάδες που ασκούσαν πιέσεις, ένωσαν τις προσπάθειες τους. Όλες μαζί σχημάτισαν μια νέα ομάδα, αποκαλούμενη SOAP, η οποία απηύθυνε συντονισμένα πλέον, το συλλογικό αίτημα στους σταθμούς.
Το αποτέλεσμα ήταν μια μεταστροφή προς τους υποτίτλους που συνόψιζαν το λόγο, αντί για εκείνους που τον μετέφεραν αυτολεξεί. Οι νέες τεχνολογίες, όπως η αναγνώριση λόγου - ομιλίας, απλοποιούν τέτοια ζητήματα.
Από το 2000 κυρίως, οι δημόσιοι σταθμοί έχουν πραγματοποιήσει αξιοσημείωτη πρόοδο στον υποτιτλισμό. Κάθε χρόνο όλο και περισσότερες ώρες τηλεοπτικού προγράμματος είναι προσβάσιμες για κωφούς και για άτομα με προβλήματα ακοής.
Τι περισσότερο κάνει λοιπόν η δημόσια τηλεόραση; Το ποσοστό των υποτιτλισμένων προγραμμάτων παρέμεινε στο 50% για χρόνια, εξαιτίας του ότι οι εκπομπές αυξάνονταν πολύ γρήγορα. Στο μεταξύ οι απόλυτες ώρες των υποτιτλισμένων προγραμμάτων αυξάνονταν αξιοσημείωτα. Αυτή τη στιγμή, στη δημόσια τηλεόραση, περίπου το 70%των ολλανδόφωνων προγραμμάτων υποτιτλίζεται.
Εκτός από τον υποτιτλισμό, η δημόσια τηλεόραση προσφέρει και δύο άλλους τρόπους για να είναι τα προγράμματα της προσβάσιμα. Ο ένας είναι η γλωσσική ερμηνεία. Αυτό χρησιμοποιείται κυρίως στις ειδήσεις και στα ειδικά γεγονότα.
Ο δεύτερος είναι η φωνητική περιγραφή. Αυτός ο τρόπος δεν απευθύνεται σε άτομα με προβλήματα ακοής αλλά σε άτομα με προβλήματα όρασης. Η φωνητική περιγραφή καθιστά την επεξήγηση ξένων προγραμμάτων εφικτή δια της ακοής. Περίπου το 80% των ξενόγλωσσων προγραμμάτων περιγράφεται κατ' αυτόν τον τρόπο από τη δημόσια τηλεόραση. Το Υπουργείο Παιδείας, Επιστημών και Πολιτισμού επιδότησε το ξεκίνημα αυτής της πρακτικής.
* Κοινωνική ευθύνη των ιδιωτικών σταθμών.
Τώρα ας πάμε από τη δημόσια στην ιδιωτική τηλεόραση. Εκ πρώτης όψεως, δεν είναι προφανής η επιβολή της έννοιας της κοινωνικής ευθύνης στους ιδιωτικούς σταθμούς. Προχωράμε σε αυτή μόνο αν υφίσταται μεγάλης σπουδαιότητας κοινωνική αναγκαιότητα. Στην Ολλανδία, για παράδειγμα, αυτό συμβαίνει στην προστασία των ανηλίκων από επιβλαβείς εικόνες στην τηλεόραση.
Ο ρόλος των ιδιωτικών σταθμών έγινε πιο σημαντικός με το πέρασμα των χρόνων. Στην πληροφόρηση, στις ειδήσεις και στη ψυχαγωγία παίζουν πλέον αξιοσημείωτο ρόλο. Το μερίδιο τους στο ποσοστό τηλεθέασης φτάνει το 47%.Συνεισφέρουν ουσιαστικά στα κοινά σημεία αναφοράς της κοινωνίας μας.
Από τους τρεις ιδιωτικούς σταθμούς, ο RTL, αποτελεί μια ειδική περίπτωση. Επίσημα, αυτή η εταιρεία έχει έδρα της το Λουξεμβούργο. Έτσι, τελεί υπό το νομικό καθεστώς του Λουξεμβούργου. Το πρόγραμμα του σταθμού αυτού απευθύνεται ταυτόχρονα και στους Ολλανδούς θεατές. Ωστόσο, η ρύθμιση που υπάρχει στην ολλανδική νομοθεσία για τα ΜΜΕ δεν τον επηρεάζει άμεσα.
Οι ιδιωτικοί σταθμοί πήραν μέρος στις διαπραγματεύσεις για τον υποτιτλισμό από την αρχή. Ήταν θετικοί στο όλο θέμα και παραπάνω από μια φορά, εξέφρασαν τη θέληση τους να αρχίσουν να υποτιτλίζουν τα προγράμματα τους. Σε αυτήν την περίπτωση ωστόσο οι λέξεις κυριαρχούν στις πράξεις. Μετά από όλα αυτά τα χρόνια δεν υποτιτλίζουν σχεδόν κανένα πρόγραμμα. Μόνο μια σαπουνόπερα υποτιτλίζεται από τον RTL. Ένας άλλος σταθμός, o SBS, υποτιτλίζει ποδοσφαιρικούς αγώνες της Εθνικής Ομάδας Ολλανδίας κατ΄ απαίτηση του χορηγού, μιας ασφαλιστικής εταιρείας. Και αυτό είναι όλο.
Το επιχείρημα για τον μη υποτιτλισμό είναι κυρίως οικονομικό. Το κόστος είναι πολύ υψηλό καθώς οι κωφοί και τα άτομα με προβλήματα ακοής δεν αποτελούν ελκυστική ομάδα για τους διαφημιστές.
Αυτά τα επιχειρήματα είναι εν μέρει αληθή. Η ομάδα ανθρώπων που έχουν προβλήματα ακοής αυξάνεται συνέχεια. Από τη μία, όλο και περισσότεροι νέοι άνθρωποι χάνουν μέρος της ακοής τους. Από την άλλη, οι μεγαλύτεροι και οι ηλικιωμένοι παραμένουν ενεργοί για περισσότερα χρόνια. Και οι δύο ομάδες έχουν διαφημιστικό ενδιαφέρον, με τους ηλικιωμένους ως αναπτυσσόμενη αγορά.
Οι συζητήσεις και οι διαπραγματεύσεις δεν είχαν αποτέλεσμα. Για μεγάλο χρονικό διάστημα το γεγονός ότι το RTL δεν εμπίπτει στην ολλανδική νομοθεσία εμποδίζει ένα νόμο για τον υποτιτλισμό. Αλλά καθώς οι άλλοι ιδιωτικοί σταθμοί αναπτύχθηκαν και ο RTL παρέμεινε σχετικά μικρός, αυτό το επιχείρημα έχασε τη δύναμη του. Το κοινοβούλιο εξακολουθούσε να ζητά τη λήψη μέτρων. Ο τωρινός Υπουργός, Βαν ντερ Λάαν, αποφάσισε ωστόσο να εγκαταλείψει το μέτρο του νόμου σχετικά με τους ιδιωτικούς σταθμούς.
Στο τέλος του 2005 εμφανίστηκε ένας νέος ιδιωτικός σταθμός: ο ΤALPA. Ο σταθμός αυτός διαφημίστηκε ως ένα ολοκληρωτικά ολλανδόφωνο κανάλι. Η ομάδα SOAP άρχισε αμέσως να πιέζει το νέο σταθμό να υποτιτλίσει τα προγράμματα του. Και αυτό είχε αποτέλεσμα. Ο σταθμός απάντησε σε αυτή την πρόκληση και ανέλαβε αυτήν την κοινωνική ευθύνη. Σε έξι μήνες έφτασαν να υποτιτλίζουν το 80% του προγράμματος του νέου σταθμού. Το κόστος δε φάνηκε να αποτελεί πρόβλημα. Η κοινωνική ευθύνη ήταν ένα ξεκάθαρο επιχείρημα για τα στελέχη του σταθμού.
* Τελικά νομοθεσία.
Μετά από αρκετά χρόνια προσεκτικής εξέτασης του θέματος, αποφασίσαμε να βρούμε διέξοδο μέσα από τη νομοθεσία. Αρχίσαμε να ερευνούμε από κοντά όλα τα θέματα στα οποία προσκρούαμε. Για παράδειγμα, εξετάσαμε το διοικητικό βάρος των νόμων πάνω στους σταθμούς. Η έρευνα έδειξε επίσης ποιο θα ήταν ένα λογικό ποσοστό υποτιτλισμένων προγραμμάτων για τους ιδιωτικούς και δημόσιους σταθμούς.
Η νομοθεσία έχει δύο σκοπούς:
1) Πρώτα θα ωθήσει την περαιτέρω ανάπτυξη της υπάρχουσας υπηρεσίας υποτιτλισμού στη δημόσια τηλεόραση. Δημιουργώντας μια υποχρέωση στη νομοθεσία των ΜΜΕ, εξασφαλίζεται η υλοποίηση συμφωνιών και υποσχέσεων που είχαν εξαγγελθεί στο παρελθόν.
Ο σκοπός είναι να αυξηθούν οι ώρες υποτιτλισμένων προγραμμάτων. Από τώρα και έως το 2010, οι δημόσιοι σταθμοί πρέπει να προετοιμάσουν το έδαφος για τον πλήρη υποτιτλισμό όλων των προγραμμάτων.
Μολαταύτα, αυτό δεν είναι το 100%, θα υπάρχει πάντα ένα μικρό ποσοστό προγραμμάτων τα οποία δεν προσφέρονται για υποτιτλισμό. Εκτιμούμε ότι αυτά τα προγράμματα δεν θα είναι παρά ένα ελάχιστο ποσοστό από το συνολικό προσφερόμενο πρόγραμμα.
2) Κατά δεύτερον, θέλουμε να παρέχουν υπηρεσίες υποτιτλισμού και τα ιδιωτικά κανάλια, τα οποία δεν είναι ακόμα έτοιμα για αυτή την αλλαγή.
Όπως είπα νωρίτερα, οι ιδιωτικοί σταθμοί κρατούν ένα ολοένα αναπτυσσόμενο ρόλο στο τηλεοπτικό πεδίο. Ωστόσο, η προσβασιμότητα καθίσταται σημαντικότερο θέμα. Βέβαια δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι είναι ιδιωτικοί σταθμοί και αυτό σημαίνει ότι δεν μπορούμε να απαιτήσουμε να επιδεικνύουν την ίδια κοινωνική υπευθυνότητα, όπως κάνουμε με τους δημόσιους σταθμούς. Κατά συνέπεια, ενώ οι δημόσιοι σταθμοί πρέπει ως το 2010 να υποτιτλίζουν όλα τα προγράμματα, οι ιδιωτικοί σταθμοί θα πρέπει να υποτιτλίζουν ένα σημαντικό μέρος των προγραμμάτων αλλά όχι όλα. Θα πρέπει ως το 2010 να υποτιτλίζουν το 50%.
Η νομοθεσία δε θα ασχοληθεί με την ποιότητα του υποτιτλισμού, Βέβαια, η ποιότητα των υποτίτλων είναι σημαντικό σημείο. Αλλά σχετικά με αυτό το ζήτημα, οι απόψεις και οι επιθυμίες ποικίλλουν στην κοινότητα των κωφών, όπως επεσήμανα νωρίτερα. Η ομάδα SOAP βρίσκεται σε τακτική επαφή με τους σταθμούς, δημόσιους και ιδιωτικούς, για να συζητούν σχετικά με τη μορφή και την ποιότητα των υποτίτλων.
* Προς ένα επιτυχημένο μέλλον
Στην Ολλανδία, χρειάστηκαν αρκετά χρόνια για να φτάσουμε στο σημείο όπου βρισκόμαστε σχετικά με τον υποτιτλισμό. Έπρεπε να έχουμε προχωρήσει σε νομοθετικές ρυθμίσεις νωρίτερα; Αυτό πιθανώς δε θα ήταν δυνατόν εξαιτίας της έλλειψης πολιτικής υποστήριξης. Η διαδικασία των διαπραγματεύσεων συνεισέφερε στην πολιτική και κοινωνική αφύπνιση σχετικά με τη σημασία του υποτιτλισμού.
Το ότι φτάσαμε στην τωρινή κατάσταση οφείλεται σε αρκετούς παράγοντες: Ένας είναι η δύναμη της ομάδας SOAP. Ένας δεύτερος είναι το καλό παράδειγμα του ιδιωτικού σταθμού TALPA σχετικά με τον υποτιτλισμό στον ιδιωτικό τομέα. Υπήρχε πολιτική βούληση από το κοινοβούλιο και τον Υπουργό μας, να προχωρήσουμε μπροστά. Και τελικά ενισχύσαμε την πολιτική μας με έρευνα.
Θα πετύχουμε λοιπόν;
Αυτή την περίοδο, το νομοσχέδιο για τον υποτιτλισμό βρίσκεται στη διαδικασία της συζήτησης στο Κοινοβούλιο. Είμαστε αισιόδοξοι για αυτήν τη διαδικασία. Πρακτικά, ένας ανασχετικός παράγοντας θα μπορούσε να είναι η έλλειψη εξειδικευμένου στους υποτίτλους προσωπικού. Από την άλλη, οι τεχνικές λύσεις, όπως η αναγνώριση φωνής, βελτιώνονται συνέχεια. Ο όγκος των υπότιτλων μπορεί να αυξηθεί σταδιακά, έτσι εμπιστευόμαστε το γεγονός ότι παράλληλα θα αναπτυχθεί και η σχετική αγορά, παρέχοντας μακροπρόθεσμα εταιρείες υποτιτλισμού και τεχνολογίες που θα μπορούν να καλύψουν την αυξανόμενη ζήτηση.
Η προοπτική μας είναι ξεκάθαρη: το 2010 οι κωφοί και τα άτομα με προβλήματα ακοής θα είναι ικανά να παρακολουθούν τα τηλεοπτικά προγράμματα και των δημόσιων και των ιδιωτικών σταθμών χωρίς πρόβλημα.
Αν επιθυμείτε περισσότερες πληροφορίες, παρακαλώ να επικοινωνήσετε μαζί μου. [Διαφάνεια 5: επαφή]
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ευχαριστούμε πολύ την κυρία Olffers. Σίγουρα έχουν γίνει πολύ περισσότερα από ότι στην Ελλάδα. Ο κύριος Χουλιάρας σε λίγο θα μας πει τους υποτιτλισμούς στην ΕΡΤ σε πόσα χρόνια περίπου θα μπορούμε να τους λογαριάζουμε, μια που στα ιδιωτικά μέσα ενημέρωσης φαντάζομαι ότι τα χρόνια θα είναι πολύ περισσότερα. Νωρίτερα όμως θα μας μιλήσει η κυρία Ιωάννα Δεσποτοπούλου, χωρίς άλλες συστάσεις, η οποία είναι Πρόεδρος της Special Olympics.
Ι. Δεσποτοπούλου
Καλησπέρα σας. Θα ήθελα πρώτα απ΄ όλα να ευχαριστήσω τον Υπουργό Επικρατείας τον κύριο Ρουσόπουλο και την κυρία Παπαδά για την τιμή της πρόσκλησης και την ευκαιρία που μου δίνουν να απευθυνθώ στους εκπροσώπους των μέσων μαζικής ενημέρωσης, αλλά και σε όλους τους συνέδρους για τα θέματα που απασχολούν το χώρο μας.
Κύριοι εκπρόσωποι των φορέων του αναπηρικού κινήματος, κύριοι εκπρόσωποι των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι δικιά σας μέρα σήμερα και γι αυτό θα ήθελα να απευθυνθώ σε σας, αλλά επιτρέψτε μου επίσης να απευθυνθώ και σε αυτή την ομάδα των παιδιών, στους αθλητές Special Olympics, να απευθυνθώ στον Κωνσταντίνο, στην Όλγα, το Γιάννη, το Γιώργο, το Στέλιο, το Χάρη, την Έφη και τον Αλέξανδρο, που μαζί με άλλα 8.500 παιδιά αθλητές Special Olympics σε όλη την Ελλάδα και τους γονείς τους που συμμετέχουν καθημερινά όχι μόνο σε αθλητικές δραστηριότητες, αλλά και σε πολιτιστικές και εκπαιδευτικές δραστηριότητες και ενσωματώνονται έτσι στις καθημερινές δραστηριότητες του κοινωνικού μας περίγυρου. Είναι ένας τρόπος ένταξης και ενσωμάτωσης και νομίζω ότι ο αθλητισμός, ο πολιτισμός, αλλά και η εκπαίδευση μπορούν να πετύχουν πολλά.
Όταν μου ζητήθηκε να παρουσιάσω στη διημερίδα αυτή το θέμα των ατόμων με αναπηρία σε σχέση με τα μέσα μαζικής ενημέρωσης, σκέφτηκα με ποιο τρόπο θα μπορούσα να το αναδείξω καλύτερα, αλλά και πως θα μπορούσα να πείσω με επιχειρήματα για την αναγκαιότητα μεγαλύτερης δημόσιας προβολής των ζητημάτων που αφορούν στο χώρο των ατόμων με αναπηρία. Η αλήθεια είναι ότι αν αθροίζαμε τις ώρες εκπομπής, όπως και τις γραμμές που αφιερώνονται στον γραπτό Τύπο και αφορούν στα άτομα με αναπηρία θα εκπλησσόμασταν δυσάρεστα. Για ποιο λόγο συμβαίνει αυτό; Γιατί δε βρίσκουν μέχρι σήμερα την προβολή που τους χρειάζεται αλλά και τους αναλογεί; Μήπως τα άτομα με αναπηρία δεν έχουν τόσο σημαντικά προβλήματα, ώστε να απαιτείται δημόσιος λόγος και διάλογος;
Εδώ και δεκαετίες, μη κυβερνητικές οργανώσεις και σωματεία δίνουν έναν συνεπή αγώνα προς αυτή την κατεύθυνση, ωστόσο είναι διάχυτη η αίσθηση ότι υφίσταται ένας λιγότερο ή περισσότερο συνειδητός αποκλεισμός. Αποκλεισμός από τα media, που έχει συχνά τα ίδια χαρακτηριστικά με τους αποκλεισμούς που βιώνουν καθημερινά στη ζωή τους. Αν και φαίνεται ότι γίνονται αντιληπτές οι ανάγκες και τα προβλήματά τους, τόσο από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης όσο και από την ευρύτερη κοινωνία, ποτέ δεν έρχονται στο επίκεντρο του δημόσιου προβληματισμού.
Το βέβαιο είναι ότι τα άτομα με αναπηρία δεν αποτελούν μία αμελητέα πληθυσμιακή κατηγορία, ώστε κατ΄ εξαίρεση να πέφτουν πάνω τους τα φώτα της δημοσιότητας. Αν όπως είχε πει ο Andy Warhal σε κάθε άνθρωπο αντιστοιχούν δεκαπέντε λεπτά δημοσιότητας στη ζωή του, τότε το βέβαιο είναι ότι κάθε μέρα για αρκετές ώρες τα φώτα της δημοσιότητας θα έπεφταν πάνω σε ένα άτομο με αναπηρίες.
Αυτός ο ιδιότυπος περιορισμός ή αποκλεισμός από τη δημόσια προβολή έχει σίγουρα να κάνει και με τον τρόπο που λειτουργούν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Συνδέεται με το ευρύτερο πρόβλημα, τη μεγάλη αυτή συζήτηση που αφορά στο ρόλο και την ευθύνη τους στις σύγχρονες κοινωνίες. Τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν καλύπτουν τα ίδια την αναγκαιότητα ενημέρωσης και πληροφόρησης της κοινωνίας. Η ενημέρωση είναι απλά το μέσο για μια σειρά από λειτουργίες που επιτελούν και μπορούν να επιτελέσουν στις σύγχρονες κοινωνίες. Λειτουργίες που άλλες φορές είναι περισσότερο και άλλες φορές λιγότερο εμφανείς.
Από τη φύση τους όμως, υπάρχουν ορισμένοι περιορισμοί κι ένας σημαντικός περιορισμός είναι ο χρόνος. Πώς μέσα σε μια μέρα θα εκπέμψουν πληροφορίες και σχολιασμό από ειδικούς, πώς θα μεταδώσουν διασκέδαση ή αναψυχή, πόσο χρόνο έχουν για να αναπτύξουν επιτυχώς κάποιον προβληματισμό πάνω σε ένα σημαντικό ζήτημα που ενδιαφέρει μεγάλες ή μικρότερες κατηγορίες του πληθυσμού;
Μέσα από τον άπειρο ωκεανό ειδήσεων και πληροφοριών που παράγονται κάθε μέρα σε ολόκληρο τον κόσμο, τα μέσα μαζικής ενημέρωσης καλούνται να επιλέξουν ένα πολύ μικρό μέρος, για να το μεταδώσουν στο κοινό τους. Κι εδώ εισέρχεται το πρόβλημα της επιλογής. Έχουν να επιλέξουν ανάμεσα στο τι θεωρείται ως χρήσιμο ωφέλιμο ή αναγκαίο να μεταδοθεί, αλλά και τι είναι αυτό που θέλει το κοινό να δει; Οι δύο αυτοί πόλοι του μόνιμου διλήμματος για τους υπεύθυνους των μέσων μαζικής ενημέρωσης εμπεριέχουν έναν ολόκληρο κόσμο σκέψης και προβληματισμού.
Αλλά σήμερα και δυστυχώς αυτή είναι μια κοινή διαπίστωση, τα media προβάλλουν αυτό που το κοινό θέλει να δει. Στο συντριπτικά μεγαλύτερο μέρος των προγραμμάτων και πληροφοριών το κοινό είναι αυτό που καθορίζει ποια πληροφορία θα ανακοινωθεί, ποιο ζήτημα θα αναλυθεί ή ποιο πρόγραμμα θα μεταδώσει ένα κανάλι ή μάλλον αυτό που πιστεύουν ότι το κοινό θέλει να δει. Δε ρισκάρουν εύκολα να προβάλλουν το καινούριο ή το διαφορετικό, γιατί αυτό θα έχει πιθανότατα επιπτώσεις στις πωλήσεις. Οι τελικοί πελάτες των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι οι ίδιοι οι πολίτες και κάθε επιχείρηση για να επιβιώσει πρέπει να ανταποκρίνεται στις προτιμήσεις των πελατών της.
Παρότι πολύ εύκολα θα μπορούσαμε να ρίξουμε το μεγαλύτερο μέρος της ευθύνης στα μέσα μαζικής ενημέρωσης και στο κυνήγι των πωλήσεων, η αφετηρία του προβλήματος κατά τη γνώμη μου δεν είναι εκεί, είναι στην ουσία πρόβλημα ολόκληρης της κοινωνίας. Γιατί το τι προτιμά ο πελάτης-αποδέκτης προγραμμάτων και πληροφοριών, έχει να κάνει με τον πολιτισμό και την παιδεία. Πολιτισμός και παιδεία που η λειτουργία ή η ανεπάρκειά τους διαμορφώνει τις αντιλήψεις τα στερεότυπα και τις τάσεις όλων μας.
Και η αλήθεια είναι ότι η αναπηρία εθεωρείτο πάντοτε συνώνυμο της αδυναμίας και της πλήρους ανικανότητας. Στην πράξη αντιμετωπίζουμε κάποιον ανάπηρο σα να είναι ολικά ανάπηρος, ασχέτως αν η ανεπάρκειά του σχετίζεται με συγκεκριμένες λειτουργίες που δεν μπορούσε να πραγματοποιήσει. Και αυτή η φιλεύσπλαχνη απαξίωσή του από τον κοινωνικό περίγυρο είναι ό,τι το χειρότερο για τον ίδιο τον ανάπηρο. Γιατί έτσι ο ανάπηρος αισθάνεται άχρηστος και ότι θα πρέπει να αποσυρθεί από τον κόσμο της εργασίας, από τον κόσμο της διασκέδασης, της συμμετοχής στην κοινωνική ζωή.
Θεωρούμε ότι η ανθρωπιστική στάση μας απέναντί του είναι να τον λυπηθούμε, παρά το ότι ο ίδιος δε θα ήθελε ποτέ κάτι τέτοιο. Το αποτέλεσμα είναι να λυπηθεί και ο ίδιος τον εαυτό του, να θυματοποιηθεί, να στιγματιστεί και να αισθάνεται ότι πρέπει να αποσυρθεί. Δυστυχώς μέσα από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης δεν έχει αλλάξει σημαντικά αυτή η αντιμετώπιση. Αν θυμηθούμε το πώς προβάλλονται τα θέματα των αναπήρων από τις ειδήσεις και τις εφημερίδες, θα αντιληφθούμε το πώς αναπαράγονται και τα φαινόμενα περιθωριοποίησης και στιγματισμού.
Γιατί αγαπητοί φίλοι και φίλες ο άνθρωπος με αναπηρία είναι στιγματισμένος από λύπηση. Ακόμα κι όταν γίνεται δημόσια αναφορά σε περιπτώσεις ανθρώπων με αναπηρία, η λύπη είναι αυτή που προβάλλεται συνειδητά ή ασυνείδητα. Το βλέπουμε στις ειδήσεις της τηλεόρασης, στις περιπτώσεις ενός ανθρώπου που είναι ανάπηρος και προσπαθεί να κερδίσει τη ζωή του, ενώ επιβραβεύουμε το σθένος του, παρά το πρόβλημά του, το μήνυμα που διαπερνά την είδηση δεν αφορά στην ουσία τον ανάπηρο αλλά τους υπόλοιπους, τους φυσιολογικούς, το μήνυμα που λαμβάνουμε είναι "κοίταξε, ο άνθρωπος αυτός παρά το πρόβλημα που έχει δείχνει τέτοια δύναμη και τέτοιο κουράγιο και μετά λέω πως εγώ έχω προβλήματα", πάλι στον εαυτό μας απευθυνόμαστε.
Αν στόχος είναι να περάσει μέσω της είδησης το μήνυμα για το σθένος και τη θέληση για ζωή του αναπήρου, η εικόνα που περνάει είναι συχνά του διαφορετικού και του παράξενου ανθρώπου. "Κοίτα πως περπατάει" λέμε, "κοίτα ως μιλάει". Και μετά λέμε "μπράβο στο καημένο το παιδάκι" και γυρίζουμε στα δικιά μας τα παιδιά και με επιτακτικό ύφος τους λέμε "αυτά εσύ να τα βλέπεις".
Και βέβαια τα τελευταία πλάνα της είδησης στην τηλεόραση έχουν επενδυθεί με μια γλυκόπικρη μουσική. Ναι, πάλι τα κατάφερε ο ευαίσθητος δημοσιογράφος που έδειξε με περισσή ευαισθησία μια διαφορετική όψη της ζωής. Και τελικά το μήνυμα που περνάει στον κόσμο είναι εντελώς διαφορετικό. Κι επειδή τα δελτία ειδήσεων έχουν συνήθως στο τέλος τους αυτές τις ανθρωπιστικές νότες, αμέσως μετά παίζουν διαφημίσεις της κύριας όψης της ζωής, το υγιέστατο και πανέμορφο φωτομοντέλο που τα έχει όλα στη ζωή του και οδηγεί γεμάτο σιγουριά το αστραφτερό του αυτοκίνητο.
Το αφήνω αυτό σε σας, να αποφασίσετε ποια εικόνα είναι περισσότερο πραγματική στη ζωή. Και προς Θεού, μη βάλουμε έναν κινητικά ανάπηρο να δοκιμάζει σε διαφήμιση το νέο άρωμα για άντρες. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι το μεγαλύτερο έγκλημα των media δεν είναι το ότι δεν προβάλουν συχνά τους ανάπηρους, αλλά το πώς τους παρουσιάζουν, το πώς τους διαχωρίζουν από τη χαρά, από τη ζωή και το πώς τους τοποθετούν σε μια άλλη διάσταση ύπαρξης.
Τους παρουσιάζουν σα να ζουν για να ξεπεράσουν το πρόβλημα που έχουν. Σαφώς και απασχολεί τα άτομα με αναπηρία πως θα αντιμετωπίσουν το πρόβλημα της αναπηρίας τους, αλλά να ξέρετε ότι οι άνθρωποι αυτοί, παιδιά ή μεγαλύτεροι, παίζουν, γελούν, ερωτεύονται, είναι φυσιολογικοί άνθρωποι. Περισσότερο φυσιολογικοί από τα μοντέλα των διαφημίσεων. Και είναι περισσότερο φυσιολογικοί γιατί είναι πολύ περισσότεροι αριθμητικά από τα υγιέστατα μοντέλα, είναι πιο φυσιολογικό το ενδεχόμενο ένας άνθρωπος να αποκτήσει κάποια αναπηρία στη ζωή του, παρά να πετύχει ταυτόχρονα στον έρωτα, στο επάγγελμα και στην κοινωνική του ζωή, όπως δείχνουν οι διαφημίσεις.
Για να τους εντάξουμε λοιπόν ή να τους επανεντάξουμε στην κοινωνική και οικονομική ζωή θα πρέπει πρώτα απ΄ όλα να τους εντάξουμε ισότιμα στην εικόνα που έχουμε για τους ανθρώπους, όχι να τους αντιμετωπίζουμε ως ένα διαφορετικό κόσμο που ζει παράλληλα με τον δικό μας. Αυτό νομίζω ότι είναι και η πιο σημαντική ευθύνη που έχουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης και δεν είναι ιδιαίτερα δύσκολο να το πράξουν, να εντάξουν δηλαδή στα προγράμματά τους ανθρώπους με αναπηρία που συμβιώνουν αρμονικά με τους άλλους ανθρώπους.
Όχι μόνο ανθρώπους που έρχονται να πουν τον πόνο τους και τα προβλήματά τους, αλλά να συνδέσουν αρμονικά την αναπηρία με κάθε θετική έκφραση ζωής. Γιατί, όσο ταυτίζουμε την αναπηρία με τον πόνο και τη δυστυχία, τόσο περισσότερο θέτουμε φράγματα και περιορισμούς στην ένταξή τους στην κοινωνία. Γιατί ο κοινωνικός αποκλεισμός είναι σε κάθε περίπτωση συνυφασμένος με αρνητικές εντυπώσεις που έχουμε για τους ανθρώπους που τον βιώνουν. Και είναι πάντοτε συνδεδεμένες με τον χαρακτηρισμό ενός ανθρώπου που θεωρούμε ως υποδεέστερο.
Ωστόσο, η αντιμετώπιση του κοινωνικού αποκλεισμού δεν είναι δυνατή όταν προσπαθούμε να παραβλέψουμε το χαρακτηριστικό ή την αδυναμία του άλλου, είναι δυνατή μόνον όταν αποδεχθούμε τη διαφορετικότητα του άλλου. Γι αυτό ακριβώς ο προσδιορισμός των ατόμων με ειδικές ανάγκες που ήταν το κοινωνικά και πολιτικά ορθό όπως λένε στην Αμερική social and political correct πριν κάποια χρόνια, αντικαταστάθηκε με το άτομα με αναπηρίες.
Ένας άνθρωπος που είναι μαύρος, είναι μαύρος. Όταν τον χαρακτηρίζεις ως "αφροαμερικανό" γιατί το κάνεις; Επειδή δε θες να πεις ότι είναι μαύρος. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι πρέπει να αποδεχόμαστε στους άλλους και στον εαυτό μας τα χαρακτηριστικά που έχουμε. Όταν τα παραβλέπεις τόσο τα ομοιομορφοποιείς, ώστε να είναι συμβατά με το πρότυπο του κανονικού και του φυσιολογικού που επικρατεί. Αυτή είναι και η ουσία της διαφορετικότητας, για να θυμηθούμε το αντιρατσιστικό σύνθημα "είμαστε όλοι διαφορετικοί αλλά όλοι ίσοι, δεν είμαστε όμως όμοιοι".
Αγαπητοί φίλοι και φίλες ζούμε στην εποχή της πληροφορίας και της επικοινωνίας και της ενημέρωσης. Δυστυχώς δεν έχει και τόσο μεγάλη σημασία για το αν έχεις δίκιο ή άδικο, σημασία έχει το αν έχεις τη δυνατότητα να προβάλεις στους άλλους το δίκιο σου, αλλά και ο τρόπος που το πετυχαίνεις αυτό. Τα άτομα με αναπηρία δυστυχώς μέχρι σήμερα δεν είχαν ούτε την έκταση προβολής και κυρίως δεν είχαν την ποιότητα της προβολής που τους αξίζει. Και το πρώτο βήμα για να ανταποκριθούμε ουσιαστικά στα δίκαια αιτήματά τους είναι πρώτα απ΄ όλα να τους καταλάβουμε, να τους κατανοήσουμε και να τους αποδεχθούμε ισότιμα, χωρίς να παραβλέπουμε την ιδιαιτερότητά τους. Και αυτό θα είναι η αρχή για την επίλυση αρκετών ζητημάτων. Αν τους αποδεχθούμε ως συνανθρώπους μας που βρίσκονται γύρω μας, όχι έξω από τη ζωή μας, τότε είναι πιο εύκολο να τους προσλάβει κάποιος σε μια δουλειά και δε θα θεωρείται περιττό κόστος να δημιουργήσουν ράμπες πρόσβασης σε καταστήματα.
Πρέπει να εντάξουμε τα άτομα με αναπηρία ισότιμα στη ζωή και στην καθημερινότητά μας, για να μπορέσουμε να αντιληφθούμε και να δώσουμε προσοχή στα προβλήματα και στα αιτήματά τους. Κι εδώ ο ρόλος των μέσων μαζικής ενημέρωσης είναι καταλυτικός και θα πρέπει να αποδείξουν ότι ο σκοπός της ύπαρξής τους είναι πρώτα απ΄ όλα κοινωνικός και δευτερευόντως επιχειρηματικός.
Έχουμε συγκεκριμένες προτάσεις για τον τρόπο αντιμετώπισης του θέματος από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Εφόσον ενδιαφέρεσθε μπορείτε να επικοινωνήσετε μαζί μας. Στο τέλος αυτής της ενότητας της διημερίδας θα προβάλουμε ένα μικρό βίντεο για να δούμε στην πράξη πως τα ΜΜΕ θα μπορούσαν να προβάλουν τις δραστηριότητες των ΑμεΑ. Ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Κοιτάξτε, τα είπατε εξαιρετικά και μας συγκινήσατε όλους, αλλά ο ρόλος των media είναι ένα θέμα που δε φτάνει μια διημερίδα, πρέπει να μιλάμε για κανένα μήνα και θα καταλήξουμε στο τέλος ότι τα media, η εμπορική τους διάσταση πια, έχει βγει πολύ μπροστά από τον κοινωνικό τους ρόλο και φαντάζομαι ότι θα χρειαστεί πάρα πολύς κόπος για να φτιάσει εκεί που λέτε εσείς.
Ως δημοσιογράφος όμως μάχιμος επί 22 χρόνια θέλω να απολογηθώ ως προς το εξής: Δε γίνεται με πρόθεση, αυτό που είπατε ότι γίνεται. Ένα βίντεο που προκαλεί συγκίνηση είναι το βίντεο που θα έχει μεγαλύτερη προβολή μέσα στο δελτίο ειδήσεων, γιατί η συγκίνηση πουλάει.
Λυπάμαι που χρησιμοποιώ αυτόν τον όρο, αυτός είναι ο ρόλος των μέσων ενημέρωσης σε αυτή τη συγκυρία, αυτό που πουλάει βγαίνει πάντα πιο μπροστά κι είναι πιο δυνατό μέσα σε ένα δελτίο ειδήσεων.
Δεν κάθεται κανείς και σχεδιάζει συνειδητά «να βγάλω λυπησιάρικα ένα παιδί που έχει προβλήματα». Ενσυνείδητα δε γίνεται. Ασυνείδητα μέσα από τον τρόπο λειτουργίας της δουλειάς μας πράγματι υπάρχει αυτό το αποτέλεσμα, όπως το περιγράψατε. Και χρειάζεται παιδεία και στους δημοσιογράφους και στους διευθυντές των μέσων ενημέρωσης, αλλά και κυρίως στους ιδιοκτήτες, για να πάμε στην επόμενη μέρα, έτσι όπως την είπατε με πολύ ωραία λόγια.
Ο κύριος Γιώργος Χουλιάρας είναι ο εντεταλμένος Σύμβουλος της ΕΡΤ κι είναι ο άνθρωπος που θα συνδέσει τα επόμενα χρόνια μαζί με τον Πρόεδρο της εταιρείας τον κύριο Παναγόπουλο το όνομά τους με την ψηφιακή τηλεόραση στη χώρα μας. Είναι το πρώτο μεγάλο βήμα που γίνεται για τα άτομα με ειδικές ανάγκες, θα βρουν πρόσβαση στην πληροφορία τέτοια που δεν είχαν μέχρι σήμερα. Ο κύριος Χουλιάρας λοιπόν έχει το λόγο.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Γ. Χουλιάρας
Ευχαριστώ πάρα πολύ. Θέλω να ευχαριστήσω κι εγώ τον κύριο Υπουργό και την κυρία Παπαδά για την πρόσκληση.
Είμαι ένας άνθρωπος της τηλεόρασης τα τελευταία δεκαέξι χρόνια από τα 27 που δουλεύω στη δημοσιογραφία και πρέπει να σας πω ότι πριν από οχτώ μήνες, όταν άρχισα να σχεδιάζω την παραγωγή προγραμμάτων, προσβάσιμων σε άτομα με αναπηρία - γιατί αυτή είναι η σωστή η έννοια, θέλουμε προγράμματα που να είναι προσβάσιμα, δε θέλουμε ειδικά προγράμματα - διαπίστωσα ότι η πρόκληση ήταν τεράστια. Ίσως μία από τις μεγαλύτερες που έχω αντιμετωπίσει έως σήμερα.
Όπως γνωρίζετε, σύμφωνα με στοιχεία της Ευρωπαϊκής Ένωσης, πάνω από 10% του πληθυσμού της Ευρώπης είναι άτομα με αναπηρία. Η προσέγγιση της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα θέματα αναπηρίας βασίζεται στο κοινωνικό μοντέλο της αναπηρίας, το οποίο προάγει τα δικαιώματα όλων των ατόμων να συμμετέχουν πλήρως και ισότιμα στην κοινωνία. Ωστόσο, η παρουσία των ατόμων με αναπηρία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι εξαιρετικά περιορισμένη, παρόλο που σύμφωνα με την έρευνα του βρετανικού BBC, τα ενήλικα άτομα με αναπηρία παρακολουθούν περισσότερες ώρες τηλεόραση.
Εκτός από την περιορισμένη παρουσία των ατόμων με αναπηρία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, κοινωνιολογικές έρευνες που έγιναν στην Ευρώπη και στην Αμερική, έχουν αποδείξει ότι ο τρόπος παρουσίασης των ατόμων με αναπηρία στα μέσα μαζικής ενημέρωσης, περιορίζεται κυρίως στα στερεότυπα. Πολύ συχνά, η παρουσίαση των ατόμων με αναπηρία επικεντρώνεται στην εικόνα του «ανήμπορου», προκαλώντας συναίσθημα συμπόνιας, ή του «ήρωα» που καταφέρνει να νικήσει στο πεπρωμένο του.
Κατά την άποψή μου και οι δύο παραπάνω προσεγγίσεις αποτελούν μονοδιάστατες απεικονίσεις των ατόμων με αναπηρία στην έννοια της κοινωνίας. Η σωστή πληροφόρηση και απεικόνιση στα μέσα μαζικής ενημέρωσης είναι απαραίτητη, για να ενισχύσει έναν πολιτισμό αποδοχής για τους ανθρώπους με προβλήματα αναπηρίας και ουσιαστικής, καθώς και ειλικρινούς, ενσωμάτωσης στην κοινωνία μας.
Αυτό οπωσδήποτε πρέπει να επιτευχθεί και γι αυτόν το σκοπό εργαζόμαστε στη δημόσια τηλεόραση. Αναζητούμε, πρακτικά, το ριζοσπαστικό μοντέλο παρουσίασης των ΑμεΑ και προσπαθούμε να απορρίψουμε το παραδοσιακό μοντέλο που δίνει έμφαση κατά κύριο λόγο στην αναπηρία, ως κύριο χαρακτηριστικό, αγνοώντας τις πτυχές της προσωπικότητας και της δημιουργικότητας των ατόμων με αναπηρία.
Να σας πω κάποια παραδείγματα, γιατί εμείς ακολουθήσαμε και την πρακτική στην Ευρώπη. Στην προσπάθειά του να αυξήσει τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία, το BBC, έθεσε από το 2004 ετήσια μετρήσιμους στόχους, ούτως ώστε να αντανακλάται όλο το εύρος του τηλεοπτικού του κοινού, χωρίς να αποκλείει καμιά κοινωνική ομάδα. Ακούστε λοιπόν ποιοι ήταν οι μετρήσιμοι στόχοι που έβαλε το BBC:
Τουλάχιστον ένα άτομο με αναπηρία να συμμετέχει σε δραματοποιημένες σειρές, αυτό που εμείς εδώ λέμε σήριαλ. Δύο στους εκατό κομπάρσους σε δραματοποιημένες σειρές, να είναι άτομα με αναπηρία. Κάθε κύκλος ψυχαγωγικού προγράμματος, να παρουσιάζει τουλάχιστον ένα άτομο με αναπηρία. Ένας στους πενήντα συμμετέχοντες σε ψυχαγωγικά τηλεοπτικά παιχνίδια, να είναι άτομο με αναπηρία. Επίσης, να υπάρχουν δύο ετήσια προγράμματα με προσωπικότητες από το χώρο των ΑμεΑ που έχουν προσφέρει σημαντικά πράγματα, τόσο με την επιστημονική, όσο και με την κοινωνική τους δράση.
Προσωπικά, θεωρώ τα παραπάνω ποσοστά μη ικανοποιητικά για τα Ελληνικά δεδομένα και ως Δημόσια τηλεόραση, θα εργαστούμε όσο καλύτερα μπορούμε για να τα αυξήσουμε κατά το μέγιστο δυνατό. Επιπλέον, μεγάλα ευρωπαϊκά τηλεοπτικά δίκτυα που είναι μέλη του δικτύου αναπηρίας τηλεοπτικών οργανισμών, όπως είναι το Discovery, το βρετανικό BBC, συνεταιρισμοί εταιρειών τηλεοπτικών προγραμμάτων παραγωγής, αποφάσισαν να επεξεργαστούν ειδικά προγράμματα, για να αυξήσουν τα άτομα που εργάζονται στο χώρο της τηλεόρασης.
Δικός μας στόχος τώρα, στόχος της Ελληνικής Δημόσιας Τηλεόρασης, είναι να συμβάλλει σε μια πιο σωστή και αντιπροσωπευτική απεικόνιση των ατόμων με αναπηρία, μέσω της προώθησης της θετικής παρουσίασης των ατόμων, αυξάνοντας τη συμμετοχή τους στις τηλεοπτικές παραγωγές ως παρουσιαστές, ως δημοσιογράφοι, ως ηθοποιοί, ως καλεσμένοι. Και θα αναλάβουμε γι αυτό νέες πρωτοβουλίες. Όπως γνωρίζετε, εκπέμπει ήδη στην ψηφιακή τηλεόραση το Prisma Plus. Γνωρίζετε επίσης, ότι υπάρχει κι ένα πρόγραμμα, το οποίο χρηματοδοτείται από τα ευρωπαϊκά κονδύλια, για να δοθούν αποκωδικοποιητές σε όλες τις οικογένειες που έχουν μέλη τους άτομα με αναπηρία. Αυτή τη στιγμή εκπέμπουμε 5,5 ώρες πρόγραμμα ημερησίως. Το πρόγραμμα αυτό είναι προσαρμοσμένο και προσβάσιμο στους ανθρώπους με αναπηρία και περιλαμβάνει ειδικές εκπομπές, με χρηστικές για τους ανθρώπους αυτούς πληροφορίες. Από το Σεπτέμβριο, θέλουμε να αυξήσουμε αυτές τις ώρες και να φτάσουμε στις επτά ώρες ημερησίως.
Επίσης, θέλουμε να προσαρμόσουμε αρκετά προγράμματα των άλλων ψηφιακών καναλιών, όπως είναι το sport plus και το cine plus, ούτως ώστε τα άτομα με αναπηρία να έχουν πρόσβαση και στα άλλα τηλεοπτικά προγράμματα. Επιπλέον, θέλουμε να ενισχύσουμε τη συμμετοχή των ατόμων με αναπηρία στο σχεδιασμό τηλεοπτικών προγραμμάτων. Δηλαδή δεν είμαστε εμείς οι ειδήμονες, θέλουμε ανθρώπους να συζητήσουμε μαζί τους, να μας υποδείξουν τρόπους, να μας καταθέσουν ιδέες και προτάσεις, ούτως ώστε να είναι πιο αποτελεσματική η δική μας παραγωγική διαδικασία στην τηλεόραση.
Απαντώντας τώρα σε όλα αυτά τα καινούρια τεχνολογικά συστήματα που η ψηφιακή τηλεόραση θα υπηρετήσει, εκείνο για το οποίο μπορώ να δεσμευτώ σήμερα, είναι ότι μέχρι τέλος του χρόνου θέλουμε να έχει λειτουργήσει στην ΕΡΤ το σύστημα «APG», το οποίο είναι ένα σύστημα άμεσης προσαρμογής τηλεοπτικού προγράμματος σε συνθήκες αυτόματης προσβασιμότητας, δηλαδή να μπορούμε να δίνουμε live αυτόματα ακόμα και υποτιτλισμό ή πληροφορίες που απαιτούνται εκείνη τη στιγμή να πάρουν τα άτομα με αναπηρία, ή να μπορούμε να κάνουμε ταυτόχρονα ηχητική περιγραφή περιεχομένου για τα άτομα που έχουν προβλήματα οράσεως.
Αυτές είναι σε γενικές γραμμές οι δικές μας δράσεις και εκτός αυτού πρέπει να σας πω ότι παρακολουθούμε στενά τις έρευνες για την Κοινωνία της Πληροφορίας στην Ελλάδα που διεξάγονται στο Παρατηρητήριο για την Κοινωνία της Πληροφορίας και ευελπιστούμε ότι από του χρόνου θα αποτυπώνονται σε αυτές τις έρευνες οι δείκτες διάδοσης της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης, καθώς και των υπηρεσιών πρόσβασης για τους ΑμεΑ. Όλα αυτά είναι απαραίτητα, έτσι ώστε να μπορέσουμε να είμαστε πιο προσεγγίσιμοι, πιο προσβάσιμοι και πιο ουσιαστικοί στα προγράμματα τα οποία θα πρέπει να παράγουμε. Και θα χρησιμοποιήσουμε τις έρευνες αυτές στην ψηφιακή τηλεόραση, τα ευρυζωνικά δίκτυα καθώς επίσης και τα κινητά τηλέφωνα.
Ολοκληρώνοντας, θα ήθελα να σημειώσω ότι θα αφουγκραζόμαστε τις προτάσεις και τις ανησυχίες σας, καθώς και να σας ενημερώσω ότι ήδη υπάρχει μια Επιτροπή, στην οποία επεξεργαζόμαστε προγράμματα για να μπορέσουμε να είμαστε πιο ουσιαστικοί σε αυτή την πραγματικά πολύ σπουδαία υπόθεση.
Ευχαριστώ πολύ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ευχαριστούμε πολύ τον κύριο Χουλιάρα. Υπάρχουν ερωτήματα; Εάν δεν υπάρχουν πολλά ερωτήματα, θα δούμε και το βίντεο το οποίο μας έχετε φέρει και θα κλείσουμε με αυτό. Ορίστε κύριε Αλεξίου.
Χ. Αλεξίου
Θα ήθελα με αφορμή αυτά που είπε η κυρία Δεσποτοπούλου, με τα οποία συμφωνώ στο πολύ-πολύ μεγαλύτερο μέρος τους σε όλα εκτός από μια παράλειψη, αλλά δεν είναι ώρα να την πω, και σε αυτά που είπε ο κύριος Χουλιάρας και θα ήθελα να δώσω τρία χαρακτηριστικά παραδείγματα από προσωπική εμπειρία. Κάθε χρόνο θα δείτε όλοι σας στην τηλεόραση και ιδιαίτερα στην ελληνική τηλεόραση, όταν είναι να ανοίξουν τα σχολεία γίνεται μεγάλη συζήτηση για τα προβλήματα, τα σχολεία που ανοίγουν, εκπαιδευτικό προσωπικό που δεν υπάρχει, υποδομή που δεν υπάρχει.
Θα έχετε παρατηρήσει, αλλά αν δεν έχετε σας το λέω, δεν υπάρχουν σε αυτές τις συζητήσεις τα προβλήματα των ατόμων με αναπηρία στην εκπαίδευση. Τον περασμένο Οκτώβριο δεν το άντεξα και στη συζήτηση που ήταν όλοι παρόντες...
Συντονιστής
Παρακαλώ κάντε ερώτηση όχι τοποθέτηση.
Χ. Αλεξίου
Όχι, το παράδειγμα φέρνω γιατί αυτό αποτελεί το πρόβλημα. Όλοι παρόντες, από το Υπουργείο, από όλα τα κόμματα, από την ΟΛΜΕ, από τη ΔΟΕ και τα λοιπά, ούτε μία αναφορά ότι το 10% του μαθητικού πληθυσμού είναι άτομα με αναπηρία, αλλά σχολεία γι αυτά δεν ανοίγουν.
Και όταν έστειλα ένα γράμμα στον κύριο Λυριτζή και στον κύριο Οικονόμου και είπα μάλιστα λέτε ότι δεν θα υπάρχουν τα κουδούνια του σχολείου και λέω για τα ανάπηρα παιδιά δεν υπάρχουν καν σχολεία για να υπάρχουν κουδούνια να ανοίξουν τα σχολεία. Παρόλο που υπέγραφα με όλες μου τις ιδιότητες Πρόεδρος της Ελληνικής Εταιρείας Προστασίας Σπαστικών Ατόμων, Αντιπρόεδρος Παγκόσμιας Οργάνωσης Αυτισμού, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΣΑΕΑ, Μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου του Φόρουμ, για να έχω μια απάντηση ως αυτή τη στιγμή δεν έχω ούτε μία απάντηση.
Συντονιστής
Αυτό δε γίνεται πάντως με σκοπιμότητα. Τώρα επειδή είμαστε πολλοί δημοσιογράφοι εδώ μας δώσατε μια πολύ ωραία ιδέα, πάντως σκοπιμότητα δεν υπάρχει.
Χ. Αλεξίου
Δε μιλάω για σκοπιμότητα, πρέπει όμως να ακούσετε τα πράγματα από μας που υποφέρουμε κάποιες καταστάσεις. Και δεν το κάνω εδώ από διάθεση αντιπολίτευσης σε κανέναν.
Το δεύτερο αφορά τον τρόπο παρουσίασης. Πριν από μερικά χρόνια στην τηλεόραση ήταν μια δύστυχη μητέρα αυτιστικού παιδιού, η οποία το παιδί της το είχε κλεισμένο, γιατί δεν είχε τίποτα άλλο να κάνει και πήγαινε και μόνο του έδινε από το παράθυρο φαΐ. Ήταν μια δραματική κατάσταση που κάποια μέσα μαζικής ενημέρωσης, μια τηλεόραση όχι κρατική, το ανακάλυψε και το πρόβαλλε για ώρες.
Και όταν σαν Πρόεδρος της εταιρείας με ολόκληρο το Διοικητικό Συμβούλιο πήραμε τηλέφωνο να πούμε έλεος τη ρημάξανε αυτή τη μητέρα.
Ο κύριος ένοχος ήτανε ότι το παιδί ήταν έτσι γιατί δεν υπήρχαν υπηρεσίες κρατικές για να είναι κάπου το παιδί. Σας λέω εκείνο που παρουσίαζε ο δημοσιογράφος, όταν εγώ τηλεφώνησα για να υπερασπίσω τη μητέρα, δε δέχθηκε καν να μιλήσει στο τηλέφωνο. Και γι αυτό απαντώ σε αυτά που είπατε, για τον τρόπο όπου είπε η κυρία Δεσποτοπούλου.
Και το τρίτο είναι πολύ φοβερό μάλιστα, γιατί όταν στην τηλεόραση εγώ μιλούσα στο «Μαγκαζίνο» πριν από λίγα χρόνια που μου ζήτησαν και είπα κάτι για τον αυτισμό και απευθύνθηκα στους γονείς σαν πατέρας δύο αυτιστικών παιδιών να τους ζητήσω κουράγιο γιατί δεν υπάρχει τίποτα και η κατάσταση είναι απελπιστική, βρήκα στο σπίτι μου ένα τηλέφωνο μητέρας η οποία τι έκανε;
Τη στιγμή που άκουγε εμένα πήγαινε να σκοτώσει το παιδί της με ενέσεις ινσουλίνης και να αυτοκτονήσει γιατί είχε φτάσει σε απελπισία και ζητούσε εμένα γιατί εκείνη τη στιγμή ακούγοντάς με σταμάτησε. Και αυτή η μητέρα και το παιδί της ακόμα ζει.
Απάντησα σε αυτά μόνο για να δείξω τους τρόπους και πόσο πολλά μπορούσαν να κάνουν τα μέσα μαζικής ενημέρωσης σε καταστάσεις που είναι αδύνατον ακόμα και να σας τις περιγράψω, γιατί εμείς οι γονείς που έχουμε αυτά τα προβλήματα δεν μπορούμε καν να τα παρουσιάσουμε όχι γιατί δεν υπάρχουν, αλλά γιατί δεν μας δίνουν τα μέσα μόνο, γιατί πολλές φορές είναι πολύ δύσκολο να παρουσιάσεις τη δραματική κατάσταση που περνάει το παιδί σου και εσύ στην οικογένειά του. Γι αυτό.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Σας ευχαριστώ πολύ. Έχουμε άλλο ερώτημα; Παρακαλώ έχετε το λόγο κύριε Βουλγαρόπουλε.
Ν. Βουλγαρόπουλος
Υπάρχει ένα πρόβλημα πρόσβασης από ότι βλέπετε. Έχω ένα παράπονο, υπάρχουνε δύο προσπάθειες της Ελληνικής Πολιτείας που ήταν πάρα πολύ σημαντικές για την κοινότητα των ανθρώπων με αναπηρίες. Η πρώτη ήτανε το Αθηναϊκό Πρακτορείο Ειδήσεων που τις πρώτες ημέρες που ομογενοποιήθηκε με το Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων είχε πραγματικά αξιοπρόσεκτα πολύ περιεχόμενο για τους ανθρώπους με αναπηρίες και ειδικά για κάποιες ομάδες ανθρώπων με αναπηρίες που μέχρι τότε δεν καλύφθηκαν ποτέ από τα μέσα μαζικής ενημέρωσης. Κι ένα δεύτερο το Prisma Plus βέβαια που ήτανε το μεγάλο στοίχημα.
Αλλά το ερώτημά μου και το παράπονό μου είναι ότι έχετε σκεφτεί ποτέ ότι δεν αρκεί μόνο η πρόσβαση αλλά η πρόσβαση είναι ως προς το περιεχόμενο και ότι το περιεχόμενο παράγεται από εξειδικευμένους αναπηρογραφιάδες ή αναπηροσυγγραφείς με εξειδίκευση στην κάθε ξεχωριστή αναπηρία και ότι η προσπελασιμότητα η πρόσβαση αυτό που λέμε δεν είναι τίποτα περισσότερο από ένα εργαλείο για να διαβαστεί από περισσότερους ανθρώπους.
Κι έχω ακούσει, γιατί δεν βλέπω τηλεόραση, δεν έχω τηλεόραση, ότι στο Prisma Plus υπάρχει μία ποσόστωση με αιχμή την πρόσβαση κυρίως κι όχι το περιεχόμενο. Κι εδώ θέλω να σας ρωτήσω, πιστεύετε ότι ένας τυφλός θα αλλάξει την πληροφοριακή συμπεριφορά του και θα μεταπηδήσει από τη μία στιγμή στην άλλη σε ένα άγνωστο μέσον όπως είναι η τηλεόραση, ενώ πριν θα μπορούσε η ΕΡΤ να οργανώσει ένα ραδιόφωνο που να απευθύνεται στον τυφλό ακροατή και στον ακροατή που έχει περιορισμένη όραση;
Γ. Χουλιάρας
Να σας απαντήσω στο δεύτερο μέρος αν μου επιτρέπετε. Για μας ο στόχος είναι διπλός, βεβαίως επιμένουμε και στην παραγωγή προγράμματος που αφορά στα διάφορα προβλήματα και στις δραστηριότητες και στη ζωή των ανθρώπων αυτών, αλλά πρέπει να σας πω ότι εγώ θεωρώ ότι είναι σημαντικό να διευρύνουμε την προσβασιμότητα σε όλους τους ανθρώπους, να μας δώσουν τη δυνατότητα τέλος πάντων, γιατί δεν θεωρώ σωστό να αποκλείονται άνθρωποι από γεγονότα σημαντικά που συμβαίνουν στη χώρα μας εν προκειμένω και να μην έχουν τη δυνατότητα να τα παρακολουθήσουν. Άρα λοιπόν η προσβασιμότητα είναι πολύ σημαντικό πράγμα για μας.
Βεβαίως έχετε απόλυτο δίκιο, το θέμα του ραδιοφώνου είναι μια πρόταση την οποία τη συζητάμε κι εμείς ήδη και πρέπει να σας πω ότι πάρα πολύ γρήγορα γιατί θα προχωρήσουμε στην ψηφιακή εκπομπή και των ραδιοφωνικών δικτύων, θα πρέπει οπωσδήποτε να επεξεργαστούμε ένα αντίστοιχο σχέδιο. Η πρότασή σας δηλαδή είναι στη σωστή κατεύθυνση και μας έχει απασχολήσει ήδη. Ευχαριστώ.
Ν. Βουλγαρόπουλος
Μου επιτρέπετε παρακαλώ να κάνω μία ερώτηση; Δεν θεωρείται ως υπερβολικό το να περιορίζουμε το μέσο τηλεόραση για τον τυφλό και να του εμφανίζουμε ως ραδιόφωνο, γιατί ο τυφλός καταλαβαίνετε θα πάρει σε απόδοση δια του λόγου των ομιλούντων αυτό που συμβαίνει στην τηλεόραση, ενώ θα μπορούσε να έχει ένα γνήσιο και αυθεντικό μέσο για να ενημερωθεί και με ταχύτητα πάνω απ΄ όλα. Γιατί το conversion αυτό της τηλεοράσεως έναν τυφλό τον καθιστά πιο αργό ακροατή ή θεατή από ότι έναν βλέποντα.
Και το δεύτερο, μήπως επειδή βλέπω να υπάρχει ένα πολύ μεγάλο μεράκι από τη μεριά της κρατικής τηλεόρασης αλλά και των κρατικών μέσων, ιδιαίτερα των πρακτορείων ειδήσεων, μήπως θα έπρεπε να συζητηθεί το ενδεχόμενο να δημιουργηθεί ένα σύστημα μέσων ραδιοφώνου, τηλεοράσεως, ψηφιακών πάντα, για να μπορούν να μεταφραστούν και σε ψηφιακό κείμενο για τους κωφούς, καθώς επίσης και σε website κάτι αντίστοιχο που έχει κάνει το BBC μαζί με τον «ΟUCH» αλλά και μαζί με τους παραγωγούς που έχουν εξειδίκευση για την αναπηρία. Αυτό ακριβώς είναι το σχέδιο, όπως το είπατε αυτή τη στιγμή, εκεί ακριβώς σε αυτή την κατεύθυνση κινούμαστε.
Γι' αυτό σας είπα ότι παράλληλα με τα τηλεοπτικά προγράμματα τα οποία προσαρμόζουμε ή παράγουμε κινούμαστε και προς το ραδιόφωνο και θα κινηθούμε και στις άλλες παράλληλες δραστηριότητες. Αυτό που σας είπα το σύστημα το «APG» που είναι ένα ολοκληρωμένο σύστημα υποστήριξης τέτοιων δραστηριοτήτων και ο αποκωδικοποιητής της ψηφιακής τηλεόρασης που μπορεί να υποδεχθεί αυτό το σύστημα δίνει τη δυνατότητα στον καθέναν να χρησιμοποιεί όλη αυτή τη σύγχρονη τεχνολογία. Όπως ακριβώς την περιγράψατε τη σκεφτόμαστε.
Συντονιστής
Παρακαλώ ένα ερώτημα μόνο αν έχετε την καλοσύνη να κάνετε. Παρακαλώ η κυρία Ελένη Λασουρά έχει το λόγο.
Ε. Λασουρά
Εγώ είμαι μία μητέρα ατόμου με νοητική υστέρηση. Θα ήθελα λοιπόν από τη δική μου θέση να ευχαριστήσω τη διημερίδα τη σημερινή και τη σκέψη που είχατε να ευαισθητοποιήσετε την Πολιτεία και την κοινωνία μέσω της τηλεόρασης. Τα αποτελέσματα αυτής της ευαισθητοποίησης μέσω της τηλεόρασης εγώ προσωπικά το έχω εισπράξει σε μικρό βαθμό μεν, αλλά αν υποθέσω πριν 26 χρόνια που μπήκα στο χώρο και ήμασταν τελείως απαξιωμένοι και περιθωριοποιημένοι σήμερα το θεωρώ, και το λίγο αυτό, καλό και μια καλή αρχή.
Ήθελα όμως να παρακαλέσω κάτι που δε μπόρεσα να εισπράξω ύστερα από όλες αυτές τις ομιλίες που άκουσα το εξής: Αναφέρεστε κατά περισσότερο μέρος για τα άτομα με αναπηρία και χωρίς να το ξεχωρίζετε ξεκάθαρα, εισπράττω όμως ότι μιλάτε μόνο για σωματικές αναπηρίες να το πω έτσι. Για τη νοητική υστέρηση δεν άκουσα ούτε προγράμματα από την τηλεόραση, ούτε κάτι άλλο που να μπορέσει να απαλύνει και να εκπαιδεύσει και να αναφερθεί στην κοινωνία. Η δύναμη που έχουν τα παιδιά αυτά τη στιγμή που στερούνται από κάτι άλλο, όπως είπανε οι προηγούμενοι ομιλητές, τα βοηθά να αναπτύξουν κάποιες άλλες ικανότητες.
Εμείς, αυτή τη στιγμή, και χωρίς να θέλω να περιαυτολογήσω ή να χαϊδέψω ορισμένων τα αφτιά, εμείς αυτή τη συγκεκριμένη εποχή που περνάμε με τα παιδιά μας το μόνο που έχουμε βοηθηθεί είναι το εξής: Μόνο από τα Special Olympics στα οποία ανήκω και τα οποία χωρίς να έχουν τη δυνατότητα κάπως αλλιώς να τα σπουδάσουν να γίνουν καθηγητές, να γίνουν ερευνητές, να γίνουν τηλεφωνητές ή δεν ξέρω τι άλλο από τα δικά μας τα παιδιά με νοητική καθυστέρηση μπόρεσαν τα Special Olympics σπυρί-σπυρί να βγάλουν την κάθε ικανότητα που έχει το παιδί να την αναδείξουν και μέσω της τηλεόρασης να φανερώσουν στην κοινωνία ότι και τα παιδιά αυτά δεν είναι από τον καιάδα, αλλά έστω δε λέμε άστο ξέρετε είναι τάδε, δε βαριέσαι δεν καταλαβαίνει. Αλλά το αξιοποιήσαμε, το παρουσιάσαμε στην κοινωνία, στα αδέρφια, στην οικογένεια, στη γειτονιά και σήμερα περπατάμε στα σούπερ μάρκετ και στην παιδική χαρά και λένε "κοίταξε, τα καταφέρνει, κοίταξε, είδες που μπόρεσε και διακρίθηκε και κατάφερε κάτι";
Θέλω να πω με δυο κουβέντες το εξής: Ότι μέσω της τηλεόρασης πρέπει πολύ να προσεχθεί αυτή η ευαισθητοποίηση, να μη φέρει τον οίκτο, όπως είπε προηγουμένως κάποιος από τους ομιλητές, τον οίκτο, τη λύπηση, τη φιλανθρωπία, αλλά την αναγνώριση ότι και αυτά δεν υστερούν σε όλα τα επίπεδα, ότι έχουν και κάποιες δυνατότητες κι ότι πρέπει να βοηθηθούν και τα άτομα αυτά τα οποία θα αναδείξουν τις δυνατότητες αυτών των παιδιών. Διότι αν δεν υπήρχαν αυτοί οι άνθρωποι, όποιοι είναι αυτοί οι άνθρωποι, εμείς οι γονείς δε θα είχαμε κάτι να κερδίσουμε ή να ελπίζουμε.
Συντονιστής
Βάλτε μία τελεία με αυτό τώρα.
Ε. Λασουρά
Εντάξει αν το καταλάβατε, συμπληρώστε το εσείς.
Συντονιστής
Είναι πάρα πολύ σαφές.
Ε. Λασουρά
Αν μπόρεσα να σας δώσω αυτό που ήθελα, λέω πολλά για να καταλάβετε.
Συντονιστής
Με εξαιρετικό τρόπο μας το είπατε, ευχαριστούμε πολύ. Και θα κλείσουμε με το βίντεο.
Κυρίες και κύριοι ευχαριστούμε πολύ, και τώρα θα πάμε το γεύμα που είστε καλεσμένοι όλοι στον ημιώροφο.