7η Ενότητα Διεθνούς Διημερίδας, 19-20 Ιουνίου 2006

20 Ιουνίου 2006

7η Ενότητα: Προσβασιμότητα και νέες τεχνικές δυνατότητες

 

•   Martin Davies, Senior Producer στη RED BEE, Εταιρεία σχεδιασμού προγραμμάτων προσβασιμότητας
•   Λεόντιος Χατζηλεοντιάδης, Επίκουρος Καθηγητής ΑΠΘ, Τμήμα Ηλεκτρολόγων Μηχανικών και Μηχανικών Η/Υ
•   Σεραφείμ Φυντανίδης, Διευθυντής της εφημερίδας «Ελευθεροτυπία» και «Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία»
•   Βασίλης Ασημακόπουλος, Καθηγητής ΕΜΠ, Ειδικός Γραμματέας για την Κοινωνία της Πληροφορίας
•   Γεώργιος Κουρουπέτρογλου, Καθηγητής Πανεπιστημίου Αθηνών ειδικός σε θέματα προσβασιμότητας ΜΜΕ
•   Μαργκερίτα Αντόνα, Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, Ινστιτούτο Πληροφορικής, Ειδικός σε θέματα προσβασιμότητας λογισμικού
•   Γιώργος Καραγιάννης, Διευθυντής Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου (ΙΕΛ) 

Συντονιστής: Νικόλας Βουλέλης, Διευθυντής Σύνταξης Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων- Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων (ΑΠΕ-ΜΠΕ)

Κλείσιμο-Γενική Γραμματέας Επικοινωνίας Μαργαρίτα Παπαδά-Χειμώνα

 

 

Συντονιστής, Νικόλας Βουλέλης, Διευθυντής Σύνταξης Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων - Μακεδονικού Πρακτορείου Ειδήσεων

Είμαστε στην τελευταία ενότητα της 2ης ημέρας της διεθνούς διημερίδας με τίτλο «Άτομα με αναπηρία και Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης», ο τίτλος της ενότητας είναι «προσβασιμότητα και νέες τεχνικές δυνατότητες» και θα μας επιτρέψετε με βάση τις ανάγκες των ομιλητών να κάνουμε μια μικρή αλλαγή εδώ στην σειρά λόγω αεροπορικών πτήσεων, επειδή πρέπει να φύγουν δηλαδή.

Θα ξεκινήσουμε με τον κ. Martin Davies, την κα Μαργκερίτα Αντόνα και μετά θα συνεχίσουμε με τους ομιλητές. Άρα ξεκινάμε με τον κ. Martin Davies, ο οποίος σύμφωνα με το πρόγραμμα είναι Senior Producer στη RED BEE, εταιρεία σχεδιασμού προγραμμάτων προσβασιμότητας.

  

  Μ. Davies

 

Σας ευχαριστώ πολύ. Θα ήθελα να ξεκινήσω λέγοντας ότι είμαι ευγνώμων για την πρόσκληση που μου απευθύνατε να είμαι παρών εδώ σήμερα και θα παραμείνω μέσα στο πλαίσιο των 12 λεπτών που μου δώσατε. Θα προσπαθήσω να είμαι γρήγορος λοιπόν. Νομίζω ότι θα ήταν καλό να ξεκινήσω με το ερώτημα τι σημαίνει MEDIA RED BEE. To RED BEE είναι ένα όνομα, με το οποίο δεν είναι εξοικειωμένοι οι περισσότεροι άνθρωποι, ακόμα και στο Ηνωμένο Βασίλειο.

Το RED BEE συνήθως ήταν η αναμετάδοση που γινόταν από το BBC, έκανε υποτιτλισμό και νοηματική αλλά και ακουστική περιγραφή, ενώ τα τελευταία χρόνια έγινε μια ανεξάρτητη εταιρεία ξεχωριστή από το BBC. Το πλεονέκτημα εδώ είναι ότι μπορούμε να προσφέρουμε τις υπηρεσίες μας και σε άλλα κανάλια και όχι μόνο στο BBC.

Αυτό σημαίνει ότι έχουμε υπηρεσίες προσβασιμότητας και σε όλα τα κανάλια του BBC, αλλά και για το CHANNEL 4 στο Ηνωμένο Βασίλειο. Το ίδιο και στην ακουστική περιγραφή που την προσφέρουμε και στο CHANNEL 4 και στο CHANNEL 5 του Ηνωμένου Βασιλείου, έχοντας πολλά χρόνια εμπειρίας πίσω μας.

Ποιος είμαι εγώ τώρα; Εγώ εργάζομαι στην BBC και στο κομμάτι RED BEE όσον αφορά τα προγράμματα προσβασιμότητας πάνω από 18 χρόνια πια. Σε αυτά τα 18 χρόνια ήμουν μάρτυρας πολλών αλλαγών στην βιομηχανία της αναμετάδοσης, καθώς και στις αλλαγές πρόσβασης που υιοθετήθηκαν, που εξελίχθηκαν.

Όταν πρωτοπήγα στο BBC, ήμασταν ίσως και λίγο πιο πίσω από το σημείο που βρίσκεστε εσείς σήμερα. Είχαμε πραγματικά μια χούφτα προγραμμάτων που ήταν υποτιτλισμένα και πάρα πολύ λίγους ανθρώπους στην ομάδα. Στην αρχή ήταν μόνο 6 σήμερα έχουμε πάρα πολύ κόσμο που ασχολείται. Έχουμε πολλούς υποτιτλισμούς, δεν είχαμε καθόλου ακουστική περιγραφή, δεν είχαμε καθόλου νοηματική. Τώρα άκουσα για το 95% έως 97% των προγραμμάτων που υποτιτλίζονται στο BBC και πιστεύω ότι μέχρι το 2010 θα έχει υπερκαλυφθεί το 100%.

Όλα αυτά τα χρόνια βεβαίως γεννήθηκαν και νέες τεχνολογίες, οι οποίες άλλαξαν και τις στάσεις του παρελθόντος. Έχουν γίνει πολλά πράγματα για την πρόσβαση, την προσβασιμότητα από άτομα με αναπηρία.

Πολλά χρόνια δούλεψα στο κομμάτι του υποτιτλισμού, έγραφα ο ίδιος υποτίτλους και αργότερα υπήρξα Διευθυντής προσπαθώντας να φέρω νέες τεχνικές που υπήρχαν ή προσπαθώντας να αναπτύξω νέες τεχνικές και για τις ζωντανές αναμεταδόσεις, έχοντας δηλαδή ζωντανό υποτιτλισμό στη ζωντανή αναμετάδοση που γινόταν στο ΒΒC εκείνο τον καιρό.

Επίσης, υπήρξα διαχειριστής της ομάδας που προσέφερε υπηρεσίες ακουστικής περιγραφής. Εγώ εγκαθίδρυσα τις οδηγίες για την ακουστική περιγραφή, αλλά και διαχειρίστηκα την επιχειρηματική πλευρά της ακουστικής περιγραφής για την RED BEE. Η τεχνολογία βεβαίως έχει εν τω μεταξύ αλλάξει πάρα πολύ. Η εξέλιξη των τεχνικών είναι ραγδαία, έτσι βιώνουμε όλες αυτές τις αλλαγές.

Είμαι εδώ τώρα μιάμιση ημέρα και κατάλαβα ότι εκεί που μπορώ να σας βοηθήσω είναι όχι να σας πω πόσο καταπληκτική είναι η κατάσταση στο Ηνωμένο Βασίλειο, αυτό εξάλλου το γνωρίζετε, ήδη μιλήσαμε γι' αυτό. Εγώ εκεί που μπορώ να σας βοηθήσω είναι μοιραζόμενος τις δικές μου εμπειρίες από υπηρεσίες με πολύ μικρή προσβασιμότητα σε υπηρεσίες μεγάλης προσβασιμότητας. Όπως είπε και ο Υπουργός τώρα κάνουμε τα πρώτα βήματα, κάνετε τα πρώτα βήματα και όταν κάνετε τα πρώτα βήματα προκειμένου να ανεβείτε στο βουνό, το να μιλάτε για τα προβλήματα που θα αντιμετωπίσει κάποιος στην κορυφή του βουνού είναι πολύ πρόωρο. Οπότε πρέπει να αναλογιστούμε πρώτα τις δυσκολίες σε αυτό το πρώτο επίπεδο.

Θα σας πω τι έγινε στο πρώτο επίπεδο σε εμάς και πώς άλλαξαν κάποια πράγματα στην πορεία. Κατ' αρχήν αυτό που υποκίνησε την ανάπτυξη της προσβασιμότητας των υπηρεσιών στο Ηνωμένο Βασίλειο και μιλήσαμε αρκετά αυτή τη μιάμιση ημέρα. Για κανονιστικές διατάξεις, για νομοθετικές διατάξεις, για κώδικες, για όσους ασχολούνται με τις αναμεταδόσεις προγραμμάτων στο ραδιόφωνο ή στην τηλεόραση.

Εγώ όταν προσλήφθηκα, όταν ξεκίνησα με το BBC εκείνη την εποχή, δεν υπήρχε η σχετική νομοθεσία για υποτιτλισμό. Για να είμαι δίκαιος το ΒΒC είναι επίσημος οργανισμός, αλλά και ανεξάρτητο κανάλι, το οποίο ήθελε από μόνο του να προσφέρει υποτιτλισμό. Γνωρίζοντας ότι βεβαίως κανένας συνήθως δεν υποβάλλει τον εαυτό του σε παραπάνω πράγματα από αυτά που υποχρεώνεται από το νόμο, προκειμένου να προσφέρει έξτρα υπηρεσίες.

Όμως το ΒΒC το έκανε αλλάζοντας πάρα πολύ όλη την στάση, την συμπεριφορά των φορέων αναμετάδοσης, αν μη τι άλλο για μερικά προγράμματα με φιλόδοξους στόχους. Το θέμα είναι τώρα πώς έγιναν αυτές οι αλλαγές και πώς εξελίχθηκαν ως αποτέλεσμα αυτών των αλλαγών οι υπηρεσίες. Βέβαια δεν νομίζω ότι η εμπειρία μας είναι μοναδική και μόνο στο Ηνωμένο Βασίλειο, διότι στην Αυστραλία υπήρχε επίσης υποτιτλισμός σε μαγνητοσκοπημένες ταινίες ή εκπομπές. Και αυτό δεν ήταν κάτω από την υποχρέωση, κάποια νομική ή κρατική υποχρέωση, όπου έφερε την ευθύνη η εταιρία για υποτιτλισμό. Ιδιαίτερα όταν επρόκειτο για ζωντανά προγράμματα. Ομοίως ο στόχος για την ακουστική περιγραφή είχε να κάνει με την εξέλιξη, με την ανάπτυξη των κατάλληλων εργαλείων. Θα μιλήσω περαιτέρω γι' αυτό σε λιγάκι.

Να απαντήσω όμως το ερώτημα σε ποιους προσφέρονται αυτές οι υπηρεσίες. Μιλήσαμε πολύ για ομάδες ατόμων με αναπηρία και τη μεγάλη τους δυσκολία για πρόσβαση στις τηλεοπτικές αναμετρήσεις. Μέσα στα χρόνια που πέρασαν έγιναν πολλές πολιτισμικές αλλαγές στο Ηνωμένο Βασίλειο. Όταν ξεκίνησα στην αρχή ως υπεύθυνος του υποτιτλισμού, κανένας δεν ήξερε τι σημαίνει υποτιτλισμός. Πήγαινα σε ένα πάρτι και μου λέγανε τι δουλειά κάνεις; Και τους έλεγα υποτιτλίζω. Και εκεί έβλεπα πραγματικά μάτια πλάνα να με κοιτούν.

Μία έρευνα που έγινε πρόσφατα από την Ofcom στο Ηνωμένο Βασίλειο δημοσιεύτηκε προσφάτως και δείχνει ότι πάνω από 7 εκατομμύρια άτομα στο Ηνωμένο Βασίλειο, αξιώνουν πρόσβαση υποτιτλισμένων εκπομπών. Τα 6 εκατομμύρια από αυτά τα 7 που σας ανέφερα, δεν είχαν κανένα πρόβλημα ακοής, πραγματικά κανένα. Και αυτό με εξέπληξε. Γιατί βρίσκομαι στο χώρο αυτής της βιομηχανίας πολύ καιρό και προσπαθούσα να προσφέρω τέτοιου είδους υπηρεσίες on-line στους αναγνώστες του ΒΒC online και έβλεπα ότι υπήρχαν απαντήσεις σε άρθρα σχετικά με τον υποτιτλισμό, τα οποία έρχονταν και ήταν τεράστια σε όγκο. Ο κόσμος έλεγε για ποιο λόγο ήθελε τον υποτιτλισμό.

Πολλοί χρησιμοποιούν τον υποτιτλισμό για να μάθουν καλύτερα μια γλώσσα, κυρίως στο Ηνωμένο Βασίλειο, όπου τα αγγλικά δεν είναι απαραιτήτως η πρώτη γλώσσα. Και θέλουν να δουν τηλεόραση όμως με τους φίλους, με τους συγγενείς τους. Έχουμε και πολλούς γονείς οι οποίοι επίσης χρησιμοποιούν υποτίτλους για διαφορετικούς λόγους.

Πολλοί, όταν κοιμούνται τα παιδιά τους και δεν θέλουν να τα ξυπνήσουν και άλλοι επίσης, όταν τα παιδιά τους κάνουν πολύ θόρυβο ανοίγουν τους υπότιτλους για να βοηθιούνται στο τι συμβαίνει στην τηλεόραση. Επίσης άλλοι όταν μιλούν στο τηλέφωνο δεν σταματούν να κοιτάζουν, να παρακολουθούν την τηλεόραση. Κάποιοι επίσης, λένε ότι μερικοί άνδρες που οι κοπέλες τους, τους ζητούν να κάνουν μια σοβαρή συζήτηση, χαμηλώνουν τον ήχο αλλά παρακολουθούν παρόλα αυτά την τηλεόραση μέσω των υποτίτλων.

Μέσα από αυτά τα σχόλια είδαμε ότι αυτό το οποίο ξεκίνησε σαν προσβασιμότητα για μια μικρή ομάδα ανθρώπων καθίσταται από ένα σημείο και μετά ένα μέσον μια υπηρεσία που χρειάζεται για πάρα πολλούς λόγους από πάρα πολύ κόσμο. Όλοι την έχουν ανάγκη και αυτό ήταν πολύ ενθαρρυντικό.

Όσο γίνονται όλα αυτά, υπάρχουν ταυτόχρονα και μεγάλες εξελίξεις σε τεχνολογικές πολύ σημαντικές. Η τεχνολογία είναι πολύ σημαντική. Στον υποτιτλισμό για παράδειγμα των ζωντανών προγραμμάτων, όπου δεν υπάρχουν σενάρια, οι τεχνολογικές εξελίξεις βοήθησαν να γίνουν τα πράγματα πολύ πιο εύκολα σε εμάς. Γίνεται ακόμα και υποτιτλισμός του Μουντιάλ αυτή την στιγμή.

Επίσης, αν θυμάστε, υπήρχαν κάποια στιγμή οι δημοσιογράφοι που χρησιμοποιούσαν μικρά μηχανάκια online εγγραφής δεδομένων στα δικαστήρια, τα οποία τώρα χρησιμοποιούνται για τον υποτιτλισμό ζωντανών προγραμμάτων.

Αυτές οι τεχνικές έχουν εξελιχθεί, έχουμε πλέον και εκπαίδευση υπολογιστή βάσει συγκεκριμένων λογισμικών προγραμμάτων, που ακούγοντας τους σχολιαστές ή στο δελτίο ειδήσεων μπορούν να επαναλάβουν στον υπολογιστή, να εκπαιδεύσουν δηλαδή τον υπολογιστή φωνητικά. Με αυτό τον τρόπο είναι σαν να γίνεται κατά κάποιο τρόπο ταυτόχρονη διερμηνεία, όπως έχουμε εδώ αυτή την στιγμή σε αυτή την ομάδα των ανθρώπων.

Άρα όλοι αυτοί οι άνθρωποι μπορούν με εύκολο τρόπο να έχουν πρόσβαση σε όλες αυτές τις υπηρεσίες, οι οποίες εξαπλώθηκαν όπως ακούσατε στο 97%. Ομοίως έχουμε υποτιτλισμό σε μαγνητοσκοπημένα προγράμματα. Οι τεχνικές έχουν καθιερωθεί χρόνια τώρα. Όμως η RED BEE είναι υπεύθυνη για την εισαγωγή νέων τεχνικών και νέων λογισμικών που τους ονομάζουμε υποβοηθούμενους υποτιτλισμούς, assistant subtitles, που χρησιμοποιούνται σε υπάρχοντα προγράμματα. Χρησιμοποιούμε και πάλι ένα πρόγραμμα υπολογιστή που βασίζεται στην φωνητική καταγραφή και εκεί στο σενάριο γίνεται κατά κάποιο τρόπο έτσι πολύ χονδρικά υποτιτλισμός. Εμείς απλά κάνουμε μια πολύ γρήγορη επιμέλεια και το δίνουμε κατευθείαν στον αέρα. Αυτό διευκολύνει τη διαδικασία πάρα πολύ και το κόστος μειώνεται πάρα πολύ επίσης.

Χρησιμοποιούμε την αναγνώριση φωνής και αυτή την επανάληψη της ομιλίας μέσω του υπολογιστή που την καταγράφει, που μειώνουν πάρα πολύ το κόστος. Άρα η τεχνολογία, η χρήση της τεχνολογίας που χαμηλώνει το κόστος είναι ένα πάρα πολύ σημαντικό πλεονέκτημα και μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε ακόμα περισσότερο στο μέλλον.

Ακούσαμε τα κόστη που τα είχαμε και εμείς παλαιότερα, τα οποία πραγματικά έπεσαν δραματικά. Έπεσαν πάρα πολύ σε σχέση με τα νούμερα που άκουσα και νωρίτερα. Είχαμε και εμείς τέτοιου είδους νούμερα στο παρελθόν. Στην ακουστική περιγραφή και πάλι η τεχνολογία αυτή την στιγμή μπορεί να περιγράψει όλη την δράση.

Η τελευταία σκέψη που θα ήθελα να μοιραστώ μαζί σας είναι ίσως μια προειδοποίηση σχετικά με την τεχνολογία. Η τεχνολογία είναι σημαντική για την παροχή των υπηρεσιών που σας ανέφερα. Όμως δεν αποτελεί απάντηση, είναι μόνο εργαλείο για να βρούμε εμείς την απάντηση. Για να κατορθώσουμε τους στόχους που έχουμε θέσει. Πρέπει να χρησιμοποιούμε όμως, ό,τι έχουμε κάθε φορά σε τεχνικές που προκειμένου να αναπτύξουμε τις υπηρεσίες μας. Η τεχνολογία αναπτύσσεται και βάσει της μεγάλης θέλησης που έχουμε για την μεγαλύτερη προσβασιμότητα όλων των εκπομπών και μιλάμε για πολιτική βούληση και κοινωνική βούληση.

Όταν ένας ξεκινήσει, ένας το σκεφτεί, ένας είναι ο πρωτοπόρος. Όλα τα υπόλοιπα θ' ακολουθήσουν. Να σας δώσω μερικά παραδείγματα σχετικά. Όταν η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου έθεσε στόχους για την ακουστική περιγραφή, οι συσκευές της τηλεόρασης για ακουστική περιγραφή δεν διατίθενταν ακόμα στην αγορά. Για ένα χρόνο εμείς κάναμε αναμετάδοση της ακουστικής περιγραφής σε ένα κράτος που δεν μπορούσε να ακούσει καθόλου, υπήρχαν μόνο 46 συσκευές δοκιμαστικές σε όλη την χώρα.

Όμως εάν υπάρχουν οι συσκευές πριν από την υπηρεσία, τότε πρέπει να το κάνεις. Όμως κανένας δεν ήθελε να αναλάβει το κόστος. Όταν όμως αρχίσαμε να αναμεταδίδουμε και δημιουργήθηκε ζήτηση, τότε και οι κατασκευαστές ακολούθησαν.

Η αναγνώριση ομιλίας που ξεκίνησε από το δικαστήριο, αναπτύχθηκε περαιτέρω και είναι πολύτιμη τώρα. Στην αρχή όμως γίνονταν όλα αυτά, παράγονταν ακόμα και οι υπότιτλοι για τις ζωντανές αναμεταδόσεις με ό,τι τεχνικές είχαμε. Ακόμα και αν ήταν ζωντανές εκπομπές, υπήρχαν πρόχειρα σενάρια. Χρησιμοποιούσαμε τα σενάρια ροής προκειμένου να προετοιμάσουμε κάποιους υποτίτλους ή αν δεν υπήρχε σενάριο κάναμε εμείς την δακτυλογράφηση. Δεν ήμασταν τέλειοι βεβαίως, αλλά εάν περιμένει κανείς την τελειότητα θα πρέπει να περιμένει πολύ.

Όμως δημιουργήσαμε πρόσβαση εκεί που δεν υπήρχε. Και αντί να παραπονιόμαστε για τα λάθη που γίνονται, πολύ γρήγορα είδαμε ότι είχαμε υποστηρικτές σε όλα αυτά που προσπαθούσαμε, σε όλα αυτά που κάναμε.

Σε μία περίπτωση μάλιστα είχαμε έναν ακούοντα, ο οποίος έγραψε στους «NEW YORK TIMES», ο οποίος διασκέδαζε με τα λάθη που έγιναν σε μια ζωντανή αναμετάδοση υποτίτλων. Πολλοί έγραψαν και σε εμένα, αλλά και σε απάντηση σε εκείνο το συγκεκριμένο αναγνώστη που λέγανε «μην δίνετε σημασία στις κριτικές γιατί για μας αυτό που κάνετε, το έργο που κάνετε είναι πολύτιμο». Αυτά είχα να σας πω. Ευχαριστώ πολύ.

                                                                                                           Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

 

Συντονιστής

Ευχαριστούμε πολύ τον κ. Davies για τα χρήσιμα στοιχεία και τις πληροφορίες που μας έδωσε. Μια εμπειρία που μας μετέφερε από την Μεγάλη Βρετανία, ιδιαίτερα στον τομέα των νέων τεχνολογιών, ιδιαίτερα για τον υποτιτλισμό. Όπως σας είπα και πριν θα προηγηθεί μετά τον κ. Davies, η κα Μαργκερίτα Αντόνα από το Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας, Ινστιτούτο Πληροφορικής. Η κα Αντόνα είναι ειδικός σε θέματα προσβασιμότητας λογισμικού. Έχει τον λόγο.

 

  M. Αντόνα

Ευχαριστούμε πολύ για την πρόσκληση σε αυτή την ημερίδα. Ζούμε στην εποχή της Κοινωνίας της Πληροφορίας και μας προβληματίζει ιδιαίτερα το πώς η Κοινωνία της Πληροφορίας μπορεί να γίνει προσβάσιμη από όλους τους πολίτες, συμπεριλαμβανομένων των ατόμων με αναπηρία.

Με τον όρο «Κοινωνία της Πληροφορίας» εννοούμε μια θεσμική αλλαγή η οποία προκύπτει από την ενοποίηση διαφόρων βιομηχανικών κλάδων, όπως είναι η πληροφορική, οι τηλεπικοινωνίες και οι βιομηχανίες των πληροφοριών και της ψυχαγωγίας. Στις τελευταίες παίζουν βέβαια πολύ σημαντικό ρόλο τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

Στη σχετικά σύντομη ιστορία της η Πληροφορική έχει ήδη περάσει από διάφορες τεχνολογικές γενιές. Στην αρχή οι υπολογιστές ήταν εξειδικευμένα εργαλεία υπολογισμού σε μεγάλη κλίμακα. Μπορούσαν να χρησιμοποιηθούν μόνο από ειδικούς, από επιστήμονες και μόνο μέσω προγραμματισμού. Έπρεπε κάποιος να μπορέσει να προγραμματίσει για να χρησιμοποιήσει έναν υπολογιστή. Στην 10ετία του '90, οι υπολογιστές έγιναν κυρίως ένα μέσο για επιχειρηματική δραστηριότητα και παραγωγή, και ο κύριος τρόπος χρήσης ήταν η άμεση αλληλεπίδραση που όλοι γνωρίζουμε, για παράδειγμα τα παραθυρικά περιβάλλοντα που χρησιμοποιούμε σε καθημερινή βάση.

Οι υπολογιστές εξελίσσονται σε μια νέα τεχνολογική γενιά, όπου έχει διευρυνθεί πάρα πολύ η βάση των χρηστών. Οι χρήστες είναι όλοι οι πολίτες της Κοινωνίας της Πληροφορίας. Μέσω υπολογιστών, εκτελούν βασικές εργασίες της καθημερινής ζωής τους και ανάλογα εξελίσσονται και οι διεπαφές, ο τρόπος χρήσεως, και ο τρόπος πρόσβασης στον υπολογιστή. Έχουμε μια πληθώρα συσκευών που μας δίνουν πρόσβαση στους υπολογιστές και γενικώς υπάρχει μια τάση οι υπολογιστές να εξαφανίζονται και να ενσωματώνονται μέσα σε αντικείμενα του φυσικού περιβάλλοντος.

Σε αυτή την νέα τεχνολογική γενιά, εφόσον η τεχνολογία επηρεάζει τη ζωή των πολιτών σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό σε σχέση με το παρελθόν, είναι πολύ σημαντικό να εξασφαλιστεί η πρόσβαση από τον οποιονδήποτε, οπουδήποτε και ανά πάσα στιγμή. Οι υπολογιστές μπαίνουν στην ζωή μας και επηρεάζουν σε μεγάλο βαθμό την καθημερινή ζωή μας και τις καθημερινές δραστηριότητες. Η ανθρώπινη ζωή εξαρτάται σε πολύ μεγαλύτερο βαθμό από τη χρήση υπολογιστών και αλληλεπιδραστικών εφαρμογών. Οι χρήστες δεν είναι πλέον ειδικοί, είναι ο κάθε πολίτης, δηλαδή άνθρωποι με ποικίλες ικανότητες, δεξιότητες, απαιτήσεις και προτιμήσεις.

Από την άλλη μεριά οι εφαρμογές που χρησιμοποιούνε γίνονται όλο και πιο πολύπλοκες και προσφέρουν όλο και περισσότερες λειτουργίες. Υπάρχει πολύ μεγάλη ανάγκη για πρόσβαση από όλους και επίσης υπάρχει μεγάλη ανάγκη η πρόσβαση αυτή να είναι υψηλής ποιότητας, να έχουμε και προσβασιμότητα και ευχρηστία των αλληλεπιδραστικών εφαρμογών και υπηρεσιών.

Η Κοινωνία της Πληροφορίας χαρακτηρίζεται από διάφορες διαστάσεις ποικιλομορφίας: ποικιλομορφία του πληθυσμού στόχου, των τελικών χρηστών δηλαδή των τεχνολογιών, ποικιλομορφία των δραστηριοτήτων που διεξάγονται μέσω αλληλεπιδραστικών συστημάτων, ποικιλομορφία στις συνθήκες χρήσης και κάτω από ποιες συνθήκες χρησιμοποιούν τις τεχνολογίες, ποικιλομορφία των τεχνολογιών πρόσβασης και των συσκευών. Και επίσης υπάρχει πληθώρα πληροφοριών και πηγών γνώσης που είναι διαθέσιμες σε καθημερινή βάση, για παράδειγμα μέσω του Διαδικτύου.

Όσον αφορά τους χρήστες, τα χαρακτηριστικά ποικιλομορφίας είναι πολλά. Υπάρχει βέβαια η διάσταση της αναπηρίας και των διαφόρων μορφών αναπηρίας, αλλά και άλλου είδους χαρακτηριστικά, όπως για παράδειγμα η ηλικία που επηρεάζει την αλληλεπίδραση με την τεχνολογία, η μόρφωση και η προηγούμενη εμπειρία χρήσης αλληλεπιδραστικών συστημάτων, και άλλα.

Όσον αφορά τις δραστηριότητες που διεξάγονται, μπορούμε να κάνουμε σχεδόν τα πάντα μέσω αλληλεπιδραστικών συστημάτων ή διαδικτυακών συστημάτων, για παράδειγμα επαγγελματικές και προσωπικές δραστηριότητες, πολύ συχνά και ψυχαγωγία, και παρατηρούμε τη δημιουργία πολλών και διαφόρων μορφών εικονικών περιβαλλόντων όπως είναι για παράδειγμα οι ψηφιακές βιβλιοθήκες, οι εικονικές κοινότητες, τα εικονικά πανεπιστήμια στο διαδίκτυο, ηλεκτρονικές αγορές, κλπ.

Επίσης, θεωρητικά μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε αλληλεπιδραστικά συστήματα παντού, Όχι μόνο στο γραφείο μας, αλλά πολύ συχνά και στο σπίτι μας ή και όταν μετακινούμαστε. Για παράδειγμα στο αυτοκίνητό μας, αλλά και στο αεροδρόμιο ή οπουδήποτε βρισκόμαστε και συχνά χρησιμοποιούμε αλληλεπιδραστικά συστήματα σε δημόσιους χώρους, (π.χ. μουσεία, κλπ).

Επίσης υπάρχει μεγάλη ποικιλομορφία στις συσκευές που μας δίνουν πρόσβαση σε τέτοιου είδους συστήματα. Δεν περιοριζόμαστε πλέον στον προσωπικό υπολογιστή τύπου γραφείου. Έχουμε κινητές συσκευές, σταθμούς πληροφόρησης τα λεγόμενα Information kiosks, προσωπικούς βοηθούς, φορητές συσκευές, υπολογιστές που κατά κάποιο τρόπο φοράμε επάνω μας, διάφορες συσκευές που συνδέονται με το διαδίκτυο, και επίσης και την πλατφόρμα της ψηφιακής τηλεόρασης.

Παρατηρούμε επίσης ότι υπάρχει μία τάση προς σύγκλιση της Κοινωνίας της Πληροφορίας και των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Έχουμε πλέον πρόσβαση στην τηλεόραση μέσω του διαδικτύου, αλλά έχουμε και πρόσβαση στο διαδίκτυο μέσω της ψηφιακής τηλεόρασης. Έχουμε πρόσβαση στην τηλεόραση μέσω των κινητών τηλεφώνων τρίτης γενιάς κλπ.

Και ένα άλλο ενδιαφέρον φαινόμενο όσον αφορά τις τεχνολογίες πρόσβασης είναι η τάση προς το να εξαφανίζονται και να ενσωματώνονται στο περιβάλλον. Αυτό σημαίνει ότι στο μέλλον, δεν ξέρουμε ακόμα πόσο κοντινό μέλλον, δεν θα χρησιμοποιήσουμε τον υπολογιστή από ένα σταθερό σημείο πρόσβασης κάπου, αλλά θα υπάρχουν στο περιβάλλον διάφορα σημεία επεξεργασίας της πληροφορίας, τα οποία θα είναι κοινά διαθέσιμα, όπως σήμερα μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε ένα δρόμο, ένα τηλεφωνικό θάλαμο ή ένα ταξί.

Όσον αφορά τα άτομα με αναπηρία, στα πλαίσια της Κοινωνίας της Πληροφορίας η πρώτη παρατήρηση που μπορούμε να κάνουμε είναι ότι σε γενικές γραμμές οι τεχνολογικές εξελίξεις δεν εξυπηρετούν τις ανάγκες και τις απαιτήσεις τους.

Οι αρχικές προσπάθειες να γίνουν κάποιες τεχνολογίες προσβάσιμες ήταν βασισμένες σε προσαρμογές εκ των υστέρων. Δηλαδή πρώτα γινόταν η ανάπτυξη κάποιου αλληλεπιδραστικού προϊόντος, και αφού το προϊόν αυτό ήταν πλέον διαθέσιμο στην αγορά, γίνονταν προσπάθειες να προσαρμοστεί στις συγκεκριμένες απαιτήσεις κάποιων ομάδων ατόμων, όσον αφορά την αλληλεπίδραση.

Αυτή η προσέγγιση έχει δώσει πάρα πολύ χρήσιμα αποτελέσματα, όσον αφορά την γνώση που έχουμε τώρα για τις απαιτήσεις των ατόμων με αναπηρίες όσον αφορά την αλληλεπίδραση, και έχει παράγει και μία σειρά από υποστηρικτικές τεχνολογίες, οι οποίες είναι πάρα πολύ χρήσιμες και χρησιμοποιούνται καθημερινά για την πρόσβαση σε αλληλεπιδραστικά συστήματα, όπως είναι για παράδειγμα οι αναγνώστες οθόνης για τυφλά άτομα.

Αλλά η προσέγγιση αυτή της προσαρμογής εκ των υστέρων δεν αποτελεί μία συστηματική λύση του προβλήματος της πρόσβασης στην Κοινωνία της Πληροφορίας, διότι οι λύσεις που αναπτύσσονται είναι εξειδικευμένες για συγκεκριμένα προβλήματα, δεν είναι γενικές και επίσης είναι πάρα πολύ δύσκολο να επαναχρησιμοποιηθούνε σε μεταγενέστερες γενιές εφαρμογών. Επίσης υπάρχει ένα υψηλό κόστος ανάπτυξης αυτών των λύσεων. Κάθε φορά που έχουμε μία νέα τεχνολογική γενιά, ή κάθε φορά που προκύπτουν νέες τεχνολογίες, στην ουσία η προσέγγιση αυτή απαιτεί νέα ανάπτυξη λύσεων προσβασιμότητας, με συνέπεια μια σημαντική καθυστέρηση από την στιγμή που μία τεχνολογία γίνεται διαθέσιμη στην αγορά μέχρι την στιγμή που η τεχνολογία αυτή μπορεί να χρησιμοποιηθεί από άτομα με αναπηρίες.

Υπάρχει ένας κίνδυνος. Υπάρχει ο κίνδυνος η Κοινωνία της Πληροφορίας έτσι όπως εξελίσσεται, ενώ προσφέρει πολλές δυνατότητες σε όλους τους πολίτες και στα άτομα με αναπηρία, να αναπτυχθεί με τέτοιο τρόπο, ώστε οι τεχνολογίες της να μην είναι προσβάσιμες και έτσι να δημιουργηθεί μια νέα μορφή αποκλεισμού.

Θεωρούμε ότι η ανάπτυξη της Κοινωνίας της Πληροφορίας πρέπει να γίνει λαμβάνοντας υπόψη τις αρχές της καθολικής πρόσβασης. Η καθολική πρόσβαση, όσον αφορά την Κοινωνία της Πληροφορίας, σημαίνει ότι όλοι οι πολίτες έχουν δικαίωμα να έχουν την ίδια δυνατότητα πρόσβασης στο σύνολο των πληροφοριών που είναι διαθέσιμες. Και η καθολική πρόσβαση με βάση αυτό τον ορισμό αποτελεί μια προϋπόθεση, αλλά και ο καταλύτης της ηλεκτρονικής ενσωμάτωσης των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία της πληροφορίας.

Μεθοδολογικά, όσον αφορά τη σχεδίαση αλληλεπιδραστικών συστημάτων, η καθολική πρόσβαση υποστηρίζεται από τη σχεδίαση για όλους. Η σχεδίαση για όλους είναι ένα σύνολο από μεθόδους, τεχνικές και εργαλεία, τα οποία καθιστούν δυνατή όποια αλληλεπιδραστική εφαρμογή υπηρεσίας σχεδιάζεται να ληφθούν εξαρχής υπόψη οι απαιτήσεις διαφόρων κατηγοριών χρηστών, ώστε να μην χρειάζονται προσαρμογές εκ των υστέρων.

Αυτό δεν σημαίνει ότι μπορούμε να σχεδιάσουμε μια διεπαφή με τέτοιο τρόπο ώστε να είναι προσβάσιμη από όλες τις διάφορες κατηγορίες χρηστών ταυτόχρονα με τον ίδιο τρόπο. Εξάλλου οι απαιτήσεις διαφόρων κατηγοριών χρηστών είναι πολύ διαφορετικές.

Σημαίνει όμως ότι εξαρχής λαμβάνουμε υπόψη όλες τις διαφορετικές απαιτήσεις ή όσες περισσότερες είναι δυνατόν στα πλαίσια μιας σχεδίασης, και η διεπαφή που σχεδιάζουμε έχει την δυνατότητα κατά κάποιο τρόπο να προσαρμοστεί αυτόματα, ανάλογα με τα χαρακτηριστικά του εκάστοτε χρήστη.

Η «σχεδίαση για όλους» είναι μια μεθοδολογική προσέγγιση η οποία έχει ξεκινήσει από άλλες επιστήμες, κυρίως στην Αρχιτεκτονική και στη Σχεδίαση Εσωτερικών Χώρων. Στο πλαίσιο της πληροφορικής και της επικοινωνίας ανθρώπου-υπολογιστή μελετάται εδώ και κάποια χρόνια. Υπάρχουν βέβαια και κάποιες επιφυλάξεις. Για παράδειγμα, ό,τι θεωρούμε καλό για όλους δεν είναι καλό για κανέναν και σ' αυτό έχουμε ήδη αναφέρει πώς μπορούμε να απαντήσουμε. Δεν πρόκειται για μία και μοναδική σχεδιαστική λύση. Πρόκειται για αυτοπροσαρμογή διαφόρων σχεδιαστικών λύσεων που συνυπάρχουν.

Και επίσης υπάρχει το θέμα ότι η «σχεδίαση για όλους» θεωρείται ακριβή και όντως υπάρχει ένα αρχικό κόστος, το οποίο όμως αν το εξετάζουμε συνολικότερα βλέπουμε ότι δεν είναι τόσο απαγορευτικό. Ο λόγος είναι ότι αν σχεδιάζουμε μία διεπαφή με αυτό τον τρόπο, γίνονται πιο εύκολες οι μεταγενέστερες αλλαγές και η μεταγενέστερη ενσωμάτωση ακόμη διαφορετικών νέων ομάδων χρηστών.

Η «σχεδίαση για όλους» αφορά διάφορα επίπεδα στην ανάπτυξη αλληλεπιδραστικών διεπαφών, και το περιεχόμενο και την τηλεπικοινωνιακή υποδομή και την διεπαφή. Όλα αυτά έχουν ένα σημαντικό ρόλο. Η διεπαφή βέβαια είναι το τμήμα αυτό μιας εφαρμογής με την οποίο ο χρήστης έρχεται σε άμεση επαφή, οπότε έχει μεγάλη σημασία.

Αναφέρουμε δυο παραδείγματα τέτοιου είδους εφαρμογών. Το σύστημα PALIO είναι ένα πληροφοριακό σύστημα για τουρίστες, το οποίο αυτοπροσαρμόζει την διεπαφή του, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίον οι χρήστες αλληλεπιδρούν με το σύστημα, αλλά και το περιεχόμενό του ανάλογα με διάφορους παράγοντες. Ο ένας παράγοντας είναι η συσκευή μέσα από την οποίαν ο χρήστης αλληλεπιδρά και βλέπουμε τέσσερα διαφορετικά παραδείγματα, ένα απλό word browser, ένα pda, ένα κινητό τηλέφωνο και μία έκδοση της ίδιας διεπαφής, η οποία είναι προσαρμοσμένη για άτομα με προβλήματα όρασης. Αντίστοιχα υπάρχει μια έκδοση της ίδιας διεπαφής, η οποία είναι τελείως ακουστική για τυφλά άτομα.

Ένα δεύτερο παράδειγμα είναι για διαδικτυακό καθολικά προσβάσιμο σκάκι, που ονομάζεται UA-Chess, το οποίο μπορεί να παιχθεί χρησιμοποιώντας μια μεγάλη ποικιλία διαφόρων συσκευών εισόδου - εξόδου. Χρησιμοποιώντας το UA-Chess, δύο άτομα μπορούν να παίξουν χωρίς κατ' ανάγκη να γνωρίζουν εάν ο άλλος παίκτης έχει ή δεν έχει κάποια μορφή αναπηρίας. Το UA-Chess είναι προσβάσιμο στο διαδίκτυο στην διεύθυνση που βλέπετε www.ics.forth.gr.

Υπάρχει πληθώρα πρωτοβουλιών και δραστηριοτήτων όσον αφορά την καθολική πρόσβαση και την «σχεδίαση για όλους» και σε διεθνές και σε Ευρωπαϊκό επίπεδο. Σε διεθνές επίπεδο έχει ήδη αναφερθεί σήμερα το πρωί, η πρωτοβουλία για την προσβασιμότητα του παγκοσμίου ιστού του World Wide Web Consortium. H πρωτοβουλία αυτή έχει δημοσιεύσει κάποιες οδηγίες για την προσβασιμότητα ιστοσελίδων. Σε Ευρωπαϊκό επίπεδο μπορούμε να αναφέρουμε το δίκτυο European Design for All e-Accessibility Network, το οποίο είναι ένα δίκτυο εθνικών δικτύων που έχει στόχο να προωθήσει τις αρχές της καθολικής πρόσβασης και της "σχεδίασης για όλους". Φυσικά η Ελλάδα είναι ενεργό μέλος αυτού του δικτύου.

Τελειώνοντας, όσον αφορά τον ρόλο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης στα πλαίσια της προσβασιμότητας της Κοινωνίας της Πληροφορίας υπάρχουν και εδώ διαφορετικές διαστάσεις. Η μία διάσταση είναι αυτή της ευαισθητοποίησης, όπου τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μπορούν να παίξουν πολύ σημαντικό ρόλο όσον αφορά την προσβασιμότητα των αλληλεπιδραστικών συστημάτων και εφαρμογών που χρησιμοποιούμε σε καθημερινή βάση.

Η άλλη διάσταση είναι της παροχής προσβάσιμου περιεχομένου για την οποία ήδη έχουμε ακούσει πολλά σήμερα το πρωί. Δεν θα επαναληφθούμε. Ένα πρακτικό σημείο από το οποίο θα μπορούσε να ξεκινήσει κανείς είναι η προσβασιμότητα των διαδικτυακών τόπων των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης.

Τελειώνοντας, «η σχεδίαση για όλους» αποτελεί μια βασική προϋπόθεση και καταλύτη για την ηλεκτρονική ενσωμάτωση όλων των πολιτών στην Κοινωνία της Πληροφορίας. Έχει γίνει πολύ ερευνητική δουλειά. Φυσικά χρειάζεται συνέχεια της προσπάθειας στην κατεύθυνση της έρευνας και της ανάπτυξης. Χρειάζονται παραπάνω βήματα όσον αφορά την εκπαίδευση και κατάρτιση των μηχανικών λογισμικού και άλλων κατηγοριών τεχνικών στη χρήση αυτών των μεθοδολογιών και χρειάζονται πρωτοβουλίες στους τομείς της νομοθεσίας και της τυποποίησης. Ευχαριστώ πολύ.

                                                                                                           Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

 

Συντονιστής

Ευχαριστούμε την κα Αντόνα για την περιεκτική και λεπτομερειακή παρουσίασή της.

Εάν υπάρχει κάποια ερώτηση για τους δύο πρώτους ομιλητές οι οποίοι πρέπει να φύγουν, να γίνει τώρα αμέσως.

 

Ν. Μπέργκας

Καλησπέρα. Λέγομαι Μπέργκας Νίκος, είμαι μεταφραστής υποτιτλιστής και εγώ. Προς τον κ. Davies ήθελα να κάνω δύο ερωτήσεις. Πρώτα απ' όλα εκφράζω την κατανόησή μου γι' αυτά που είπε σε ό,τι αφορά τον υποτιτλισμό. Πολύ λίγοι καταλαβαίνουν, όταν λέμε είμαστε υποτιτλιστές τι ακριβώς κάνουμε και πάντα έχουμε διάφορες απορίες. Αυτό που θέλω να ρωτήσω είναι για την Μεγάλη Βρετανία σε ότι αφορά τον υποτιτλισμό που γίνεται αποκλειστικά για ανθρώπους με προβλήματα ακοής, δηλαδή παράλληλους υπότιτλους στο πάνω μέρος της οθόνης, ακουστική κλπ. Αυτό γίνεται από ειδικούς;

Είναι άνθρωποι που έχουν σπουδάσει, έχουν κάνει συγκεκριμένες σπουδές πάνω σ' αυτό ή είναι κάτι, το οποίο είναι πολύ συγκεχυμένο ακόμα και γι' αυτούς; Το πρώτο σκέλος της ερώτησης αν θέλετε να απαντήσετε σε αυτό και να συμπληρώσω.

 

Συντονιστής

Συμπληρώστε την ερώτησή σας και την δεύτερη για να απαντήσει.

 

Ν. Μπέργκας

Και η δεύτερη. Κατά την γνώμη μου η ποιότητα των υποτίτλων στην Ελλάδα αυτή την στιγμή είναι αρκετά χαμηλή. Αυτό θεωρώ ότι οφείλεται στις εταιρείες παραγωγής κυρίως που δεν προσλαμβάνουν ανθρώπους μεταφραστές ή ανθρώπους που κάνουν αυτή τη δουλειά, προσλαμβάνουν ανθρώπους τους οποίους μπορούν να τους πληρώνουν με μικρούς μισθούς εν πάση περιπτώσει. Θέλω να ρωτήσω αν αυτό το φαινόμενο υπήρχε και σε εσάς, αν υπήρχε πώς το έχετε αντιμετωπίσει αυτά. Ευχαριστώ πολύ.

 

D. Martin

Η θεμελιώδης διαφορά μεταξύ του Ηνωμένου Βασιλείου και της Ελλάδος είναι ότι ένα πολύ μεγάλο ποσοστό, σχεδόν το 100% της τηλεόρασης στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι ήδη στα Αγγλικά. Άρα απλά το να υπάρχουν υπότιτλοι δεν σημαίνει ότι υπάρχουν και πολλά λάθη. Τουναντίον. Αυτό βοηθάει πάρα πολύ όλους εκείνους που έχουν προβλήματα ακοής. Δεν έχουμε ταινίες, οι οποίες να μας έρχονται μαζί με υποτίτλους. Όταν χρειάζεται να γίνει υποτιτλισμός συνήθως υπάρχει κάποια εντολή για να γίνει αυτό και βεβαίως όλοι οι φορείς της αναμετάδοσης έχουν έναν έλεγχο ποιότητος. Επίσης εμείς προσλαμβάνουμε ανθρώπους ειδικά για το πόστο του υποτιτλιστή.

Μιλώ για την RED BEE, αλλά νομίζω ότι και για άλλες εταιρίες ισχύει το ίδιο, ότι μετά δηλαδή εκπαιδεύουμε αυτούς τους ανθρώπους, κατ' αρχήν γίνεται μια επιλογή ανθρώπων με καλή έκφραση λόγου, με συνειδητοποίηση περί των θεμάτων κώφωσης ή προβλημάτων ακοής γενικότερα, εκπαιδεύονται σε τεχνικές υποτιτλισμού προκειμένου να καταλάβουν. Επίσης για την ακουστική περιγραφή, τον τρόπο με τον οποίον πρέπει να περιγράψουν ότι ακούν οι ακούοντες.

Οι δύο αυτές τεχνικές στην αρχή δείχνουν ότι είναι πολύ διαφορετικές σε όλους και εμείς τους μιλάμε σχετικά. Όταν τους προσλαμβάνουμε τους δίνουμε ένα τεστ προκειμένου να ελέγξουμε εάν έχουν δυνατότητα, εάν έχουν την ικανότητα τόσο να κάνουν τον υποτιτλισμό όσο και το editing. Είναι θα έλεγα πολυτάλαντη αυτή η ομάδα των ανθρώπων με μεγάλη ευελιξία και αυτό ακριβώς χρειαζόμαστε προκειμένου να κρατήσουμε και το κόστος χαμηλά, αλλά να έχουμε και την καλύτερη σχέση κόστους και αποτελέσματος.

 

Συντονιστής

Ευχαριστούμε τον κ. Davies για τις απαντήσεις του. Συνεχίζουμε με τον κ. Χατζηλεοντιάδη.

 

  Λ. Χατζηλεοντιάδης

Καλησπέρα και από εμένα, ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Θα σας παρουσιάσω κάποιες εφαρμογές στα ερευνητικά αποτελέσματα τα οποία συμβαίνουν στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο, τα οποία ήθελα να τονίσω ότι έχουν ξεκινήσει από πρωτοβουλίες μέσα από την συνεργασία τη δική μου με φοιτητές και στη συνέχεια εξελίχθηκαν σε ερευνητικά προγράμματα, τα οποία απευθύνονται σε άτομα με αναπηρία.

Ειδικότερα θα αναφερθώ σε τρεις εφαρμογές, τις οποίες τις έχουμε ονομάσει Smart Eyes, Sigh2talk και Polyphone και στοχεύουν στο να βοηθήσουν τα άτομα με αναπηρία στο να έχουν πρόσβαση στην πληροφορία την καθημερινή ζωή και ταυτόχρονα στην επικοινωνία τους. Φυσικά έχουμε οριοθετήσει ότι όλοι είμαστε διαφορετικοί, όλοι είμαστε ίσοι. Προσπαθούμε να επιτύχουμε και τους δύο στόχους χρησιμοποιώντας την ισοδύναμη πρόσβαση μέσω της τεχνολογίας.

Έτσι, στην ουσία, αναφέρομαι σε τρεις εφαρμογές. H πρώτη εφαρμογή, το Smart Eyes, αναφέρεται σε ένα σύστημα πλοήγησης ουσιαστικά για άτομα με προβλήματα όρασης μέσα στην πόλη. Το Sign2talk αφορά σε ένα σύστημα μετάφρασης της νοηματικής γλώσσας σε φωνή και αντίστροφα για την επικοινωνία των ανθρώπων που δε γνωρίζουν την νοηματική γλώσσα με αυτούς που μιλούν μόνο τη νοηματική γλώσσα. Και το Polyphone είναι ένα έξυπνο τηλέφωνο για άτομα με προβλήματα όρασης.

Οπότε θα αναφερθώ σε αυτές τις τρεις εφαρμογές όσο πιο γρήγορα μπορώ. Ξεκινήσαμε από το ερέθισμα ότι όλοι οι άνθρωποι που έχουν προβλήματα όρασης παγκοσμίως συνιστούν ένα πολύ υψηλό ποσοστό και επίσης και στην Ελλάδα έχουμε 10.000 συνανθρώπους μας που αντιμετωπίζουν προβλήματα όρασης. Ο στόχος είναι μέσω της τεχνολογίας να μπορέσουμε να δώσουμε στο χρήστη τον εύκολο και ακριβή προσανατολισμό σε αστικό περιβάλλον.

Σκεφτείτε ότι βρίσκεστε σε μία πόλη, κλείνετε τα μάτια και αν περιστραφείτε κιόλας θα έχετε χάσει πλήρως τον προσανατολισμό σας, δεν θα ξέρετε που είστε. Αυτά τα βασικά προβλήματα, όπως που βρίσκομαι, πώς θα πάω, ποια λεωφορεία θα πάρω, απασχολούν τους ανθρώπους οι οποίοι έχουν προβλήματα όρασης. Σαφώς ακολουθήσαμε κάποιες διαδικασίες οι οποίες έχουν σχέση με το σχεδιασμό, με τον τρόπο με τον οποίον παρέχεται η πληροφορία, ποια θα είναι η προσαρμογή της τεχνολογίας στη συγκεκριμένη ανάγκη, όσο το δυνατόν χαμηλότερη πολυπλοκότητα και χαμηλό κόστος.

Έτσι στην ουσία έχουμε μία αρχική ιδέα που είναι απόκτηση της πληροφορίας από το χρήστη, δηλαδή η θέση στην οποίαν βρίσκεται και ταυτόχρονα τις απαιτήσεις, όσον αφορά το αν θέλει να κινηθεί με ασφάλεια ή με ταχύτητα. Στη συνέχεια γίνεται ανάλυση των δεδομένων, απεικόνιση της θέσης αυτής, και υπολογίζεται η βέλτιστη διαδρομή, που εδώ για κάποιον, ο οποίος έχει πρόβλημα όρασης δεν σημαίνει ότι η σύντομη διαδρομή είναι και η καλύτερη, γιατί μπορεί το σύστημα να επιλέξει να περάσει μέσα από πεζόδρομους που είναι πολύ πιο ασφαλείς. Στη συνέχεια παρέχεται ανάδραση, οδηγίες δηλαδή στο χρήστη, στη λογική «προχώρησε 50 μέτρα» ή μπορεί να έχει άλλου είδους πληροφορίες, όπως είναι τα διαθέσιμα καφέ ή κάποια μεταδεδομένα.

Στην ουσία το Smart Eyes αποτελείται από τρεις βασικούς άξονες: ο πρώτος είναι η χαρτογράφηση, ο δεύτερος είναι η εκπαίδευση και ο τρίτος είναι η πλοήγηση. Η χαρτογράφηση στην ουσία αφορά σε ψηφιακούς χάρτες, έτσι ώστε να μπορέσουμε να κωδικοποιήσουμε την πληροφορία των πόλεων σε ψηφιακή μορφή και να έχουμε επίσης πληροφορίες, οι οποίες δεν είναι απλώς απεικονιστικές, αλλά μας δίνουν ιδιαίτερα χαρακτηριστικά δρόμων, όπως για παράδειγμα η ταχύτητα, η ποιότητα, το πεζοδρόμιο για τους τυφλούς, κατά πόσο υπάρχει κίνηση, αν είναι φαρδύ, αν υπάρχουν φανάρια ή σηματοδότες με ηχητική ή χωρίς ηχητική ειδοποίηση. Επίσης διαβάσεις αν είναι αφύλακτες ή όχι. Και επίσης πληροφορίες για τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς (δρομολόγια, συχνότητα κλπ), έτσι ώστε να μπορέσουμε να λάβουμε υπόψη μας και την δρομολόγηση με την χρήση Μέσων Μαζικής Μεταφοράς.

Η εκπαίδευση τώρα του συστήματος γίνεται μέσα από τις σχολές τυφλών, όπου μπορεί να εξασκηθούν οι τυφλοί σε διάφορες επιλογές προορισμού με στόχο να μπορέσουν να φτιάξουνε τους προσωπικούς, πνευματικούς χάρτες θα έλεγα mental map, με τους οποίους κανείς εκπαιδεύεται πριν βγει κανονικά στη διαδρομή που θα ακολουθήσει. Έτσι, με αυτό τον τρόπο έχει αποκτήσει μια εικόνα από το που θα περάσει, ποια θα είναι τα βασικά χαρακτηριστικά της διαδρομής του και αποκτά μεγαλύτερη ασφάλεια για το πώς θα περπατήσει.

Επιπλέον, μπορεί να ακούσει διάφορες επιλογές όταν περνά ένα σημείο, αν περνά κάποιο συγκεκριμένο σημείο που θέλει να το ξέρει, όταν φτάνει σε διαβάσεις ή όταν φτάνει σε διάφορες κοινωνικές υπηρεσίες. Εδώ θα σας δείξω ένα παράδειγμα εκπαίδευσης.

Προβολή Βίντεο

Παρατηρήστε ότι οι οδηγίες δίνονται μόνο όταν τις ζητά ο χρήστης και μόνο όταν φτάνει σε επικίνδυνα σημεία. Εδώ το σύστημα στέλνει το χρήστη μέσω διάβασης για να μπορέσει να έχει μεγαλύτερη ασφάλεια.

Εδώ θέλω να πω ότι στη συγκεκριμένη εφαρμογή όλα αναπαράγονται με σύνθεση φωνής, δεν υπάρχει κάτι προ-ηχογραφημένο και η σύνθεση της φωνής γίνεται σε «PDA», oπότε βλέπετε ακριβώς τι χρειάζεται να έχει ο χρήστης μαζί του. Είναι ένας υπολογιστής χειρός, ένα GPS και ένα Bluetooth ακουστικό και μικρόφωνο για να μπορεί να δίνει εντολές και να δέχεται την ανάδραση από το σύστημα. Μάλιστα τώρα υπάρχει και η καινούρια εξέλιξη όπου αυτό το GPS μπορεί να ενωθεί με το pocket pc και να είναι μία συσκευή μόνο.

Το SmartEyes όπως είπα ξεκίνησε ως μια ιδέα μέσα στο Πανεπιστήμιο και προχώρησε πολύ καλά σε ένα παγκόσμιο διαγωνισμό σχεδιασμού λογισμικού της MICROSOFT, όπου πήρε την τρίτη θέση και στη συνέχεια εκδηλώθηκε ενδιαφέρον από τρεις εταιρίες για να μπορέσει να γίνει ένα πιλοτικό πρόγραμμα, το οποίο αυτή τη στιγμή τρέχει και η ολοκλήρωση του software θα γίνει και η παρουσίασή του στην Διεθνή Έκθεση τον ερχόμενο Σεπτέμβρη στη Θεσσαλονίκη.

Από εκεί και πέρα το σύστημα αφορά στο Δήμο της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης αρχικά, διότι αυτές είναι οι πιο πολύπλοκες πόλεις θα έλεγε κανείς, έτσι ώστε να μπορέσει αν λειτουργήσει σε αυτές τις πόλεις σωστά δεν θα υπάρχει πρόβλημα στις υπόλοιπες. Η εφαρμογή αφορά σε 150 χρήστες τους οποίους εμείς τους θεωρούμε ότι είναι συνεργάτες μας, 50 χρήστες στην Θεσσαλονίκη και 100 χρήστες στην Αθήνα, οι οποίοι θα δοκιμάσουν το σύστημα και θα μας δώσουν πολύ σημαντικές παρατηρήσεις, για το αν έχουν κάποια προβλήματα έτσι ώστε να φτάσει σε μια βελτιστοποιημένη του μορφή, πριν από το να είναι διαθέσιμη ίσως και επιδοτούμενη στο χρήστη στη συνέχεια.

Το ποιος θα λάβει μέρος σε αυτή την πιλοτική εφαρμογή θα αποφασιστεί σε συνεργασία με τους φορείς και με το εργαστήριό μας με βάση κάποια κριτήρια τα οποία έχουμε προδιαγράψει. Θέλουμε ο χρήστης να το χρησιμοποιήσει και όχι απλώς να το πάρει και να το αφήσει, να βγει στο δρόμο να το ενσωματώσει στην καθημερινή του ζωή και γι' αυτό σας είπα ότι θεωρούμε τους χρήστες συνεργάτες. Οι συσκευές θα δοθούν δωρεάν στους χρήστες και θα παραμείνουν στην κατοχή τους όπως και το ενσωματωμένο λογισμικό.

Η εκπαίδευση θα γίνει στη Σχολή Τυφλών σε συνεργασία με το προσωπικό στη Σχολή Τυφλών και του εργαστηρίου μας. Στο δρόμο έχουμε τους εκπαιδευτές πορείας τυφλών, οι οποίοι θα εκπαιδεύσουν τους τυφλούς για να μπορέσουν να εξοικειωθούν με το σύστημα. Εμείς θα προσπαθήσουμε να περάσουμε το σύστημα μέσα από την πιλοτική φάση, να αξιολογηθεί όσο το δυνατόν πιο αυστηρά και με τα καλύτερα κριτήρια, ώστε να μπορέσουμε να φτιάξουμε ένα προϊόν, το οποίο θα μπορούσε να είναι επιδοτούμενο και να είναι διαθέσιμο στους χρήστες.

Η δεύτερη εφαρμογή που σας παρουσιάζω αφορά όπως σας είπα σε ένα σύστημα μετάφρασης της νοηματικής γλώσσας σε φωνή και αντίστροφα. Στην ουσία πάλι απευθυνόμαστε σε πολύ μεγάλο πληθυσμό παγκοσμίως και βλέπουμε ότι χρησιμοποιούν τη νοηματική γλώσσα ως ένα βασικό μέσο επικοινωνιακό, αν και στην Ελλάδα απ' ότι ξέρω το μόλις το 2000 αναγνωρίστηκε σαν μια πλέον αυτόνομη γλώσσα, παρόλα αυτά είναι πολύ σημαντικός τρόπος επικοινωνίας.

Γι' αυτό εμείς προσπαθήσαμε να σχεδιάσουμε ένα σύστημα για διπλή επικοινωνία, δηλαδή γι' αυτούς οι οποίοι ξέρουν την νοηματική και θέλουν να επικοινωνήσουν με αυτούς που δεν ξέρουν την νοηματική, έτσι μεταφράζονται και οι μορφές της νοηματικής σε κείμενο και φωνή και αντίστροφα μεταφράζεται η φωνή σε οπτικοποιημένα νοήματα ή και κείμενο.

Στην ουσία δηλαδή έχουμε ένα σύστημα το οποίο παίρνει την πληροφορία από την κίνηση του χεριού (καταγράφεται ένα επιφανειακό μυογράφημα), θα δείτε στη συνέχεια πώς γίνεται αυτό, και γίνεται μια επεξεργασία αυτού του σήματος, το οποίο στη συνέχεια αναλύεται και βγαίνουν κάποια χαρακτηριστικά, τα οποία στέλνονται μέσω Bluetooth σε ένα υπολογιστή χειρός τον οποίο έχει μαζί του ο χρήστης. Στη συνέχεια γίνεται εξαγωγή αυτών των χαρακτηριστικών και με βάση αυτά τα χαρακτηριστικά, γίνεται μία ταξινόμηση και μία αντιστοίχησή τους σε κάποιο σύστημα εκμάθησης των αντίστοιχων χειρομορφών σε λέξεις.

Έτσι στην ουσία έχουμε μία αναγνώριση προτύπων και εκεί χρησιμοποιούνται διαδικασίες Hidden Markov, οι οποίες μπορούν πολύ γρήγορα να εκπαιδευτούν και ταυτόχρονα να μας δώσουν την κατάλληλη έξοδο ώστε να γίνει μια αντιστοίχηση της χειρομορφής σε μια λέξη. Αυτό όμως δεν είναι αρκετό για να μπορέσει να αποκτήσει κάποιο νόημα η πρόταση στο τέλος, γι' αυτό ακολουθεί συντακτική ανάλυση έτσι ώστε να προσθέσουμε αντίστοιχα αυτά τα οποία λείπουν για να μπορέσει να ακούσει αυτός που ακούει την τελική έξοδο, πραγματικά τι ήθελε να πει ο χρήστης.

Στη συνέχεια γίνεται αντίστροφη διαδικασία όπου μιλάει ο ομιλών ο οποίος δε χρησιμοποιεί την νοηματική, γίνεται αναγνώριση φωνής, γίνεται αναγνώριση και εξαγωγή του κειμένου. Στην αντίστροφη διαδικασία, διώχνεται η περιττή πληροφορία, γίνεται αναδιάταξη και εμφανίζονται οι χειρομορφές σε μορφή βίντεο.

Όλα αυτά αποθηκεύονται σε κάποια βάση δεδομένων στην οποία μπορεί να αντιστοιχηθεί το λεξιλόγιο και επίσης υπάρχει ανανέωση των λέξεων και των χαρακτηριστικών μέσα από την χρήση web services. Η συσκευή την οποίαν έχουμε ξεκινήσει, αυτό είναι ένα πρότυπο το οποίο βλέπετε, έχει φτιαχτεί καθαρά από τους φοιτητές και χρησιμοποιεί ακριβώς τη διαδικασία που σας εξήγησα πριν, για να μπορέσει να πάρει την πληροφορία από την χειρομορφή, στη συνέχεια όλη η ανάλυση γίνεται στον υπολογιστή χειρός και όλα αυτά εξάγονται σαν πληροφορία μέσα από αυτό.

Επίσης βλέπουμε εδώ ένα παράδειγμα της ανάλυσης του περιεχομένου, όπου βλέπουμε πώς πρέπει να γίνει μια αναδιάταξη ώστε τελικά να δείξουμε μόνο τα τελευταία πέντε σύμβολα σε βίντεο, για να μπορέσουμε να λάβουμε υπόψη μας το συντακτικό της αντίστοιχης νοηματικής. Η εφαρμογή ξεκίνησε σε αμερικάνικη νοηματική γλώσσα και αυτή την στιγμή όπως σας είπα έχει εξελιχθεί σε ερευνητικό πρόγραμμα, το οποίο ξεκινάει σε ένα μήνα, για την ελληνική νοηματική γλώσσα.

Επίσης έχει γίνει μια εφαρμογή για ακριβώς αυτή την κατάσταση που βρισκόμαστε τώρα δηλαδή να μιλάω εγώ και στη συνέχεια το Sign2Talk να μεταφράζει στο "PDA", το οποίο έχετε, σε νοηματική αυτά τα οποία λέω. Επίσης θα μπορεί κανείς να βοηθήσει πάρα πολύ μαθητές ή φοιτητές που βρίσκονται σε ένα αμφιθέατρο κατά την διάρκεια μιας διάλεξης.

Έτσι έχουμε ένα σύστημα το οποίο είναι φορητό, και ξεκινώντας από την αναμόρφωση του πρότυπου το οποίο είδατε θα καταλήξουμε στην τελική μορφή, όπου θα είναι εντελώς «αόρατο». Ταυτόχρονα, ο χρήστης έχει τη δυνατότητα να ενημερώνει το λεξιλόγιο, να ψάχνει καινούριες λέξεις. Πιστεύουμε ότι βοηθάει στην ουσία, στην επικοινωνία μεταξύ των δύο κατευθύνσεων και αν σκεφτούμε ότι οι λέξεις τις οποίες χρησιμοποιούν τα παιδιά είναι περιορισμένες σε αριθμό, σε σχέση με αυτό που χρησιμοποιούν οι μεγάλοι, θα μπορούσε κανείς πολύ εύκολα να το χρησιμοποιήσει σαν πρώτη εφαρμογή σε μικρά παιδιά και όντως μέσα στην εφαρμογή έχουμε το Σχολείο Κωφών της Θεσσαλονίκης.

Όπως σας είπα το Sign2Talk ξεκίνησε με πρωτοβουλία που είχα με μια ομάδα φοιτητών, οι οποίοι πήραν το δεύτερο βραβείο πέρσι στους παγκόσμιους τελικούς του Imagine Cup 2005 της ΜΙCROSOFT, γι' αυτό θα σας δείξω απλώς την παρουσίασή του σαν demo και ακριβώς το πώς επιδεικνύουν την εφαρμογή.

Προβολή Βίντεο

Τοποθετούνται ηλεκτρόδια στην επιφάνεια. Γίνεται αναγνώριση φωνής, μετατροπή σε βίντεο της νοηματικής, απάντηση από το χρήστη που είδε την πληροφορία στη νοηματική. Μετατροπή της κίνησης σε ήχο. Αναγνώριση της φωνής του ομιλητή, μέσω του Bluetooth πηγαίνει στο "PDA". Είναι μια επίδειξη εφαρμογής.

Και θα κλείσω με μια άλλη εφαρμογή την οποία ονομάζουμε έξυπνο τηλέφωνο, το Polyphone, το οποίο στην ουσία θα παρουσιάσουμε σε μια πρώτη εκδοχή στην ερχόμενη Διεθνή Έκθεση Θεσσαλονίκης. Όπως αναφέρθηκε και στις προηγούμενες εισηγήσεις, η διείσδυση του τηλεφώνου είναι πολύ μεγαλύτερη απ' ότι του Internet στους ηλικιωμένους και γενικότερα στους ανθρώπους που έχουν προβλήματα όρασης, οπότε θέλουμε να αυξήσουμε όσο το δυνατόν την φιλικότητα του τηλεφώνου και τη διάθεσή του στο να μπορέσουν να επικοινωνούν με αυτό εντελώς φωνητικά.

Έτσι, ο στόχος είναι να μπορέσουν να επικοινωνούν, να στέλνουν SMS, να ακούν όλα τους τα μηνύματα, να παίρνουν τηλέφωνο να επικοινωνούν γενικώς με το τηλέφωνο καθαρά μέσα από μια φωνητική διεπαφή στα ελληνικά μέσω αναγνώρισης φωνής στα Ελληνικά.

Σε μία επέκταση του συστήματος θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί και η ενσωματωμένη κάμερα του κινητού, έτσι ώστε να μπορεί να κάνει αναγνώριση χαρακτηριστικών τα οποία τους βοηθούν, όπως για παράδειγμα εδώ βλέπετε ένα παράδειγμα αναγνώρισης επιγραφής λεωφορείου ή μια ετικέτα, σε μια γενικότερη έκδοση θα μπορούσε να έχει το κομμάτι της αναγνώρισης του κειμένου, έτσι ώστε να μπορεί να διαβάζει κάποιο κείμενο, αυτό να το αναγνώρίζει το σύστημα και ακόμα με το GPRS θα μπορούσε να το μεταφράζει και να το ακούει σε μια άλλη γλώσσα. Για παράδειγμα εάν έχω το μενού από ένα εστιατόριο στα αγγλικά.

Επίσης θα μπορούσε να έχει ένα τύπο explorer, ώστε να επιλέγει μουσική ή να κάνει περιήγηση μέσα στο explorer. Και ταυτόχρονα όλο το κομμάτι της αναγνώρισης της φωνής και αντίστοιχα της μετατροπής από φωνή σε κείμενο και κείμενο σε φωνή, για να μπορέσει να χειρίζεται όσο το δυνατόν πιο εύκολα το τηλέφωνο.

Αυτές ήταν οι εφαρμογές. Ξεκίνησαν όλες από φοιτητές, από προσπάθεια φοιτητών και γι' αυτό πιστεύω ότι αν θέλουμε μπορούμε να φτιάξουμε πράγματα, όπως είπε και ο κ. Βουλγαρόπουλος, οι Έλληνες για τους Έλληνες. Έχει αποσπάσει παγκόσμια βραβεία μέσα από τους διαγωνισμούς, ήδη η πολιτεία τα έχει αγκαλιάσει μέσα από τα ερευνητικά και την χρηματοδότηση που παρέχει. Αυτό που μένει είναι οι ίδιοι οι χρήστες να έρθουν κοντά μας, έτσι ώστε να γίνουν όντως συνεργάτες μας και να μπορέσουμε να ευαισθητοποιήσουμε, όσο το δυνατόν περισσότερο την κοινωνία στην ανάπτυξη της τεχνολογίας προς όφελος των ΑμεΑ. Αυτές οι ιδέες είναι μια αρχή. Ευχαριστώ πολύ.

                                                                                                      Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

 

Συντονιστής

Ευχαριστούμε τον κ. Χατζηλεοντιάδη. Πραγματικά ήταν εντυπωσιακά τα στοιχεία που μας έδωσε και η δουλειά του με τους φοιτητές του. Αμέσως μετά είναι ο κ. Βασίλης Ασημακόπουλος, Καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο, Ειδικός Γραμματέας για την Κοινωνία της Πληροφορίας.

 

  Β. Ασημακόπουλος

Αγαπητέ Υπουργέ, κα Παπαδά, αγαπητοί φίλοι και φίλες, σας ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Σε λίγο διαφορετικό μήκος κύματος, αλλά επηρεασμένος από την προηγούμενη ομιλία, θα ήθελα να εκφράσω την ικανοποίηση μου, καθώς μπορούμε να αναφερθούμε πλέον στην υλοποίηση ενός σημαντικού αριθμού έργων, αποκλειστικά για τα Άτομα με Αναπηρία.

Είναι ευκαιρία τώρα που βρισκόμαστε σε ένα μεταβατικό στάδιο, όπου το Γ' ΚΠΣ και ειδικότερα το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα για την Κοινωνία της Πληροφορίας τελείωσε και ξεκινάει τώρα ο σχεδιασμός για το Δ' ΚΠΣ και το Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση», να σκεφτούμε δύο κατά τη γνώμη μου θεμελιωδώς διαφορετικές προσεγγίσεις, όσον αφορά στις έννοιες κοινοτικοί πόροι, νέες τεχνολογίες και Άτομα με Αναπηρία.

Η πρώτη είναι η λεγόμενη αποσπασματική. Αυτή η προσέγγιση αναφέρεται στον σχεδιασμό δράσεων για τα Άτομα με Αναπηρία χωρίς σαφή στόχο ή συνεκτικότητα με τα υπόλοιπα έργα του προγράμματος. Αναφέρεται ουσιαστικά και εκφράζει τον τρόπο που ήταν δομημένο και υλοποιούνταν μέχρι το 2004, το ΕΠ «Κοινωνία της Πληροφορίας». Υπήρχε δηλαδή ένα σύνολο δράσεων που αφορούσαν σε διαφορετικούς τομείς πχ ηλεκτρονική διακυβέρνηση, παιδεία, υγεία κλπ και μέσα σε αυτό το φάσμα δράσεων εντάσσονταν και κάποιες δράσεις για τα ΑμεΑ, χωρίς όμως συνεκτικότητα μεταξύ τους. Ουσιαστικά δηλαδή ένα άθροισμα έργων χωρίς εστίαση, χωρίς ολοκληρωμένο όραμα.

Εμείς όμως, στην Ειδική Γραμματεία για την «Κοινωνία της Πληροφορίας», έχουμε μια άλλη προσέγγιση, η οποία θέτει ένα στόχο. Θα τολμήσω να πω ότι θέτει ένα στόχο-όνειρο, ο οποίος αφορά αποκλειστικά τα Άτομα με Αναπηρία. Ο στόχος αυτός αφορά στο τέλος των περιορισμών, στο τέλος των αποκλεισμών. Τέλος στους αποκλεισμούς που έχουν σχέση με την υγεία, με την εργασία, με την εκπαίδευση, με την επικοινωνία, δηλαδή με την καθημερινότητα των ατόμων με αναπηρία.

Προκειμένου ο στόχος αυτός να πραγματωθεί, θα πρέπει να αναπτυχθεί ένα ευρύ φάσμα συγκεκριμένων δράσεων, οι οποίες θα εκφράζονται σε μετρήσιμους δείκτες, μετρώντας την άρση των αποκλεισμών. Όλη αυτή η «φιλοσοφία» εκφράζεται έμπρακτα στο «Σχέδιο Δράσης για την Βελτίωση της Προσβασιμότητας των ΑμεΑ» το οποίο αποτελεί «κομμάτι» της Ψηφιακής Στρατηγικής 2006-2013 της χώρας και έχει αρχίσει ήδη να υλοποιείται.

Ακούσαμε προηγουμένως τρεις πολύ ωραίες εφαρμογές που σχεδιάστηκαν και υλοποιήθηκαν από φοιτητές και με αφορμή αυτές θέτω το εξής ερώτημα: γιατί εμείς, ως πολιτεία, να μην αξιοποιήσουμε τους κοινοτικούς πόρους σχεδιάζοντας βραβεία καινοτομίας, προκαλώντας την αριστεία, οργανώνοντας διαγωνισμούς; Να μην περιοριστούμε δηλαδή στους συνηθισμένους τρόπους αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών, αλλά να διευρύνουμε τους τρόπους αξιοποίησης των νέων τεχνολογιών, προκείμενου όλοι οι πολίτες ανεξαιρέτως να αποκομίσουν τα αντίστοιχα οφέλη.

Ιδιαίτερα για τα Άτομα με Αναπηρία, υπάρχει μια αμφίδρομη σχέση μεταξύ της τεχνολογίας και αυτών, πολύ πιο ισχυρή από τις υπόλοιπες. Η ιδιαιτερότητα αυτή έχει να κάνει με το γεγονός ότι οι νέες υπηρεσίες για τα ΑμεΑ δεν σχεδιάζονται μαζικά, δεν σχεδιάζονται με την σκέψη στις ανάγκες του μέσου ανθρώπου. Σχεδιάζονται με βάση τις ειδικές ανάγκες, οπότε θα προκύψουν οφέλη που έπονται.

Ακριβώς για αυτό, η ύπαρξη ενός ολοκληρωμένου πια Σχεδίου Δράσεων, οι οποίες θα συμπληρώνει η μία την άλλη, θα υπάρχει συνέργια και τελικά θα οδηγούν με μετρήσιμο τρόπο στην άρση των αποκλεισμών, είναι το τελικό ζητούμενο.

Ενδεικτικά έργα αυτής της φιλοσοφίας που ήδη υλοποιούνται είναι:

Το πολύ σημαντικό έργο της «Ψηφιακής Τηλεόρασης». Το έργο αφορά στη δημιουργία ψηφιακού περιεχομένου της Δημόσιας Ραδιοτηλεόρασης (ενημερωτικές εκπομπές, ειδήσεις, εκπομπές ψυχαγωγικού, πολιτιστικού και αθλητικού περιεχομένου). Η Ειδική Γραμματεία για την Κοινωνία της Πληροφορίας συμβάλει, μέσα από την διάθεση αποκωδικοποιητών, ώστε το υλικό να είναι προσβάσιμο από ΑμεΑ και ηλικιωμένα άτομα κυρίως με προβλήματα όρασης και ακοής μέσω:

Ακουστικής Περιγραφή (audio description)

Υπότιτλους (subtitles)

Εκφωνημένους Υπότιτλους (spoken subtitles)

Αλλά και χρήση της Νοηματικής Γλώσσας (signing).

Η προμήθεια του συνόλου των Σχολικών Μονάδων Ειδικής Αγωγής και των Κέντρων Διάγνωσης με ειδικό υπολογιστικό και δικτυακό εξοπλισμό ανά κατηγορία ειδικής ανάγκης.

Η προμήθεια 76 Δημόσιων και Δημοτικών Βιβλιοθηκών όλης της χώρας με εξοπλισμό που καθιστά τη δυνατή τη χρήση της βιβλιοθήκης και των υπηρεσιών της από άτομα με προβλήματα όρασης αλλά και από άτομα με κινητική αναπηρία.

Η παραχώρηση σε 3040 μαθητές ΑμεΑ υπολογιστικού και ειδικού εξοπλισμού για κατ' οίκον χρήση.

Η προμήθεια 72 σύγχρονων τίτλων λογισμικού (Γενικής και Ειδικής Αγωγής) οριζόντιας κάλυψης της διδακτικής ύλης για την πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση συνοδευόμενη με προγράμματα επιμόρφωσης των καθηγητών ΑμεΑ για την βέλτιστη χρήση των λογισμικών.

Στο Σχέδιο Δράσης μας περιλαμβάνονται και ενέργειες που αφορούν στην δια βίου κατάρτιση και αγορά εργασίας όπως:

Η δημιουργία «Εργαστηρίου Πληροφορικής» και «Δανειστικής Βιβλιοθήκης & Αναγνωστηρίου» στο Κέντρο Εκπαίδευσης και Αποκατάστασης τυφλών.

Πρόγραμμα τηλεκατάρτισης σε ΤΠΕ σε συνδυασμό με την ένταξη ή επανένταξη στην αγορά εργασίας σε 500 άτομα με ειδικές ανάγκες κύρια με κινητικά προβλήματα.

Προγράμματα κατάρτισης σε 750 άτομα με προβλήματα όρασης σε βασικές δεξιότητες ΤΠΕ με παροχή πιστοποίησης

Στο Σχέδιο Δράσης περιλαμβάνονται και ενέργειες που αφορούν στην πρόσβαση στην δημόσια διοίκηση και ειδικότερα στον τομέα της υγείας, όπως η Κάρτα Λειτουργικότητας ΑμεΑ, στην οποία αναφέρθηκαν και προηγούμενοι ομιλητές.

Κλείνοντας, θέλω να πω ότι αυτή η συνοπτική παρουσίαση των έργων που ήδη υλοποιούνται αλλά και νέα έργα σχεδιασμένα σε αυτήν την λογική, θα ενταχθούν στο Επιχειρησιακό Πρόγραμμα «Ψηφιακή Σύγκλιση», της Δ' Προγραμματικής Περιόδου αποτελούν μια ειδική συνιστώσα δράσεων για Άτομα με Αναπηρία, της Ψηφιακής Στρατηγικής 2006-2013.

Δεν θέλω να πάρω περισσότερο χρόνο. Είμαι στη διάθεσή σας για οποιαδήποτε ερώτηση. Ευχαριστώ.

                                                                                                      Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

 

Συντονιστής

Ευχαριστούμε τον κ. Ασημακόπουλο, για την εικόνα που μας έδωσε, για όσα προγραμματίζονται και για όσα έχουν ήδη γίνει.

Ο λόγος στον Καθηγητή κ. Γιώργο Κουρουπέτρογλου, Καθηγητή Πανεπιστημίου Αθηνών και ειδικός σε θέματα προσβασιμότητας στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.

 

  Γ. Κουρουπέτρογλου

Ευχαριστώ πολύ για την πρόσκληση. Καλησπέρα σε όλους σας, στην ενδιαφέρουσα αυτή διημερίδα. Οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών αντιμετωπίζουν σήμερα μια διπλή πρόκληση για τα άτομα με ανάπηρα:

k Διευκόλυνση της πρόσβασής τους σε στα έντυπα και στα παραδοσιακά ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας και

k Ενσωμάτωσή τους στην Κοινωνία της Πληροφορίας η οποία περιλαμβάνει και την αναδυόμενη σύγκλιση των τεχνολογιών μαζικής επικοινωνίας με τις τεχνολογίες του διαδικτύου.

Ως προς την πρόσβαση στα έντυπα μέσα μαζικής επικοινωνίας, συνήθως αναφέρονται τα άτομα χωρίς όραση. Στην πραγματικότητα μας ενδιαφέρουν τα άτομα με εντυπο-αναπηρία (print disabled), ένας άγνωστος όρος στη χώρα μας, πολυχρησιμοποιημένος όμως σε πολλές αναπτυγμένες χώρες (140.000 αναφορές του όρου στο google). Ο πληθυσμός των εντυπο-αναπήρων περιλαμβάνει τους τυφλούς, τα άτομα με σοβαρή μείωση της όρασης, εκείνους που δε μπορούν να κρατήσουν ή να χειριστούν τα έντυπα ή να εστιάσουν ή να μετακινήσουν τα μάτια τους, τα άτομα με μαθησιακές αναπηρίες (όπως δυσλεξία) ή όσους παρουσιάζουν αναπηρία αντίληψης. Το μέγεθος της κατηγορίας των ατόμων με εντυπο-αναπηρία δεν είναι καθόλου ευκαταφρόνητο και υπολογίζεται ότι κυμαίνεται πάνω από το 10% του πληθυσμού, σε μερικές δε χώρες, όπως για παράδειγμα στην Αυστραλία, μπορεί να εκτείνεται ως το 20% του πληθυσμού. Τα ποσοστά αυτά ίσως φαίνονται υψηλά, αλλά θα πρέπει να λάβει υπόψη του κανείς ότι συνήθως δεν συγκαταλέγονται στα Άτομα με Αναπηρία οι ηλικιωμένοι στους οποίους οι μειωμένες ικανότητες είναι συνήθεις.

Για τη διευκόλυνση της καθημερινής ζωής των Ατόμων με Αναπηρία ως προς την πρόσβασής τους στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας διαθέτουμε σήμερα τις Υποστηρικτικές Τεχνολογίες Πληροφορικής που χωρίζονται σε δύο μεγάλες κατηγορίες: τις Προσωπικές υποστηρικτικές τεχνολογίες και τις Υποστηρικτικές Τεχνολογίες Προσαρμογών.

Τις Προσωπικές Υποστηρικτικές Τεχνολογίες Πληροφορικής τις φέρει το ίδιο το άτομο και έχουν σκοπό να επαυξάνουν τις ικανότητές του (για παράδειγμα ένα φορητό σύστημα κλειστού κυκλώματος τηλεόρασης για πρόσβαση των ατόμων με χαμηλή όραση στα έντυπα), ή να παρουσιάσουν στον χρήστη το περιεχόμενο σε εναλλακτική μορφή (π.χ. φορητός Η/Υ ή κινητό έξυπνο τηλέφωνο με ενσωματωμένο σύστημα μετατροπής κειμένου σε ομιλία).

Οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες Προσαρμογών είναι εγκατεστημένες σε δημόσιους χώρους και απευθύνονται σε συγκεκριμένες ομάδες χρηστών (π.χ. συστήματα αυτόματης ανάγνωσης εφημερίδων και περιοδικών για εντυπο-ανάπηρους σε βιβλιοθήκες ή λέσχες ή ΚΑΠΗ).

Στην περίπτωση της ενσωμάτωσης μιλάμε για προσβασιμότητα στο περιεχόμενο το οποίο περιλαμβάνει εκτός των άλλων και τη μετάδοση τηλεοπτικού ή ραδιοφωνικού προγράμματος μέσω του διαδικτύου, αλλά και τις ηλεκτρονικές εκδόσεις των εφημερίδων και περιοδικών. Δεν θα πρέπει να ξεχνάμε όμως ότι η πρόσβαση στο περιεχόμενο προϋποθέτει την πρόσβαση σε κάποια τερματική συσκευή (όπως τους ηλεκτρονικούς υπολογιστές, την ψηφιακή τηλεόραση με αλληλεπίδραση, τα κινητά τηλέφωνα με δυνατότητα λήψης ραδιοφωνικού ή τηλεοπτικού σήματος).

Μια αναδυόμενη τάση στην Πληροφορική είναι η αλλαγή του τρόπου σχεδιασμού προϊόντων και υπηρεσιών με την εφαρμογή των αρχών της Καθολικής Σχεδίασης ή της Σχεδίασης για Όλους. Αυτές οι αρχές στοχεύουν στη μεγιστοποίηση της πιθανής αγοράς των προϊόντων και υπηρεσιών μέσω της εξασφάλισης, από τη φάση του σχεδιασμού τους, ότι ο μέγιστος αριθμός των ανθρώπων, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων με αναπηρίες, μπορεί να τα χρησιμοποιεί.

Η Καθολική Σχεδίαση στη Κοινωνία της Πληροφορίας αποτελεί μια προσέγγιση σύμφωνα με την οποία τα συστήματα, οι εφαρμογές και οι υπηρεσίες δεν σχεδιάζονται ώστε να είναι ίδιες για όλους, αλλά έτσι ώστε να έχουν αρκετή εξυπνάδα που να τα επιτρέπει να προσαρμόζονται στις ιδιαίτερες απαιτήσεις όλων των χρηστών ή να επιτρέπουν ομαλή διεπαφή με ειδικές προσαρμογές, όπως οι Προσωπικές Υποστηρικτικές Τεχνολογίες.

Τα κύρια πλεονεκτήματα της σχεδίασης για όλους είναι δύο:

Α. μείωση του κόστους των προσαρμογών

Β. αύξηση των πιθανών χρηστών/πελατών

Η παραγωγή ενός περιοδικού ή μιας εφημερίδας σε προσβάσιμη μορφή απαιτεί τον ίδιο χρόνο και τις ίδια προσπάθεια με την έντυπη έκδοσή του. Το ίδιο συμβαίνει και κατά τη μετατροπή μιας συμβατικής ιστοθέσης σε προσβάσιμη. Αντίθετα, αν εφαρμόσουμε εκ των προτέρων την αρχή της Καθολικής Σχεδίασης στην παραγωγή της εφημερίδας, του περιοδικού ή της ιστοσελίδας το κόστος να συμπεριλάβουμε τα άτομα με αναπηρία και τους ηλικιωμένους στους χρήστες είναι μηδαμινό σχετικά με το κόστος των εκ των υστέρων προσαρμογών.

Η καθολική σχεδίαση επεκτείνει τον παραδοσιακό ορισμό των Ατόμων με Αναπηρία συμπεριλαμβάνοντας και τις καταστάσεις περιπτωσιακής ή παροδικής απώλειας ικανοτήτων. Στα άτομα που παρουσιάζουν δυσλειτουργία του αισθητηρίου της όρασης για παράδειγμα περιλαμβάνονται παραδοσιακά οι τυφλοί και εκείνοι με χαμηλή όραση ή χρωματικές δυσλειτουργίες. Αλλά έχουμε:

Λειτουργία χωρίς όραση ως προς την πρόσβαση στα κείμενα: όταν τα μάτια είναι απασχολημένα μάτια (π.χ. οδήγηση), ή στο σκοτάδι.

Επίσης έχουμε λειτουργία με χαμηλή όραση: σε μικρές οθόνες ή όταν ξεχνώ τα γυαλιά μου.

Η ανάλυση των αναγκών των ατόμων με εντυπο-αναπηρία απαιτεί τη διάθεση προσβάσιμων εναλλακτικών μορφών του περιεχομένου στα έντυπα μέσα μαζικής επικοινωνίας, όπως ακουστική μορφή, μεγεθυσμένη εκτύπωση, ανάγλυφη εκτύπωση (συμπεριλαμβανομένης και της γραφής Braille) και τέλος ηλεκτρονική μορφή. Από την άλλη μεριά η πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στα ηλεκτρονικά μέσα μαζικής επικοινωνίας, επίσης απαιτεί μετατροπή του περιεχομένου που μεταδίδουν σε εναλλακτική μορφή. Και στις δύο περιπτώσεις μπορούμε να κατατάξουμε τις εναλλακτικές μορφές παρουσίασης του περιεχομένου στις εξής τέσσερις γενικές περιπτώσεις: ακουστική αναπαράσταση, προβολή σε οθόνη, εκτύπωση σε χαρτί ή απτική αναπαράσταση. Θα εξηγήσω σύντομα τη κάθε μια περίπτωση μαζί με τις διαθέσιμες βασικές τεχνολογίες πληροφορικής.

H ακουστική αναπαράσταση του περιεχομένου περιλαμβάνει:

- Την Μετατροπή Κειμένου σε Ομιλία: η οποία πραγματοποιείται από ένα λογισμικό που μπορεί να μετατρέψει αυτόματα οποιοδήποτε κείμενο από ένα έντυπο (όπως εφημερίδα ή περιοδικό) ή ηλεκτρονικό έγγραφο (όπως ηλεκτρονικό γράμμα ή το περιεχόμενο μιας ιστοσελίδας) ή έναν υπότιτλο που προβάλλεται στην οθόνη τη τηλεόρασης ή τα κείμενο στην οθόνη ενός κινητού τηλεφώνου, σε συνθετική ομιλία, η οποία σήμερα είναι πάρα πολύ κοντά στη φυσική ομιλία. Στην περίπτωση των τυφλών χρηστών απαιτείται ένα πρόσθετο λογισμικό γνωστό ως αναγνώστης οθόνης που τους διευκολύνει στην πλοήγηση στο γραφικό περιβάλλον του υπολογιστή. Για την πρόσβαση στα έντυπα χρειάζεται επιπλέον σαρωτής και μια εφαρμογή Οπτικής Αναγνώρισης Χαρακτήρων. Για την μετατροπή των εικόνων και των σχημάτων σε ακουστική μορφή σήμερα ακολουθείται η διαδικασία της περιγραφής τους σε κείμενο το οποίο στη συνέχεια εκφωνείται από το σύστημα μετατροπής κειμένου σε ομιλία.

- Παραδοσιακά η πρόσβαση στο περιεχόμενο γινόταν με ηχογράφηση της φυσικής ομιλίας από εκφωνητές.

- Άλλη μορφή ακουστικής αναπαράστασης αποτελούν τα ομιλούντα περιοδικά ή εφημερίδες (με χρήση συστήματος συνθετικής ομιλίας ή με φυσική εκφώνηση).

Κατά την προβολή σε οθόνη:

- Μπορεί ο χρήστης με μειωμένη όραση να επιλέξει μεταβλητή μεγέθυνση χαρακτήρων και εικόνων αλλά και αντιστροφή ή αλλαγή χρωμάτων. Στα έντυπα επιτυγχάνεται και με κλειστό κύκλωμα τηλεόρασης (CCTV) ή με υπολογιστή και κάμερα.

- Σε οθόνη επίσης μπορεί να προβάλλεται το περιεχόμενο σε νοηματική γλώσσα (είτε από άνθρωπο ή από υπολογιστή μέσω avatar δηλαδή ψηφιακής φιγούρας ανθρώπου)

- Επιπρόσθετα στην οθόνη, κυρίως στην τηλεόραση, η χρήση υπότιτλων είναι χρήσιμη για τα άτομα με ολική ή μερική απώλεια ακοής.

Η απτική αναπαράσταση του περιεχομένου μπορεί να είναι

- σε μορφή ενεργού Braille που παράγεται σε πραγματικό χρόνο από συσκευές που είναι γνωστές και σαν οθόνες Braille. Πρόκειται για μια αρκετά ακριβή λύση που απαιτεί επίσης λογισμικό αναγνώστη οθόνης και λογισμικό Μεταφραστών Braille.

- Τα σχήματα και τα γραφικά μπορούν να μετατραπούν σε ανάγλυφες αναπαραστάσεις, ψηλαφητές κυρίως από τα δάκτυλα

- Επίσης διαθέτουμε σήμερα συσκευές με δύναμη ανάδρασης (Force-feedback) που επιτρέπουν την διερεύνηση εικονικών τρισδιάστατων χώρων. Βασίζονται στην κιναισθητική: δηλαδή την αίσθηση των κινήσεων του σώματος που μπορεί να προέρχονται από τους μυς, τους τένοντες ή και τις αρθρώσεις

Τέλος εναλλακτική μορφή περιεχομένου μπορούμε να έχουμε σε χαρτί υπό μορφή Braille:

- μεγεθυσμένων εκτυπώσεων (το μέγεθος της γραμμάτων έχει μεγάλη μεταβλητότητα ανάλογα με τον χρήστη)

- ή περιγλύφιση Braille σε χαρτί που παράγεται από ηλεκτρονικές μηχανές ανάγλυφης γραφής Braille.

Σε μερικές περιπτώσεις αναπηριών, όπως τη γλωσσική αναπηρία, απαιτείται ειδική γλωσσική επεξεργασία του περιεχομένου, όπως απλοποίηση, εξαγωγή περίληψης και χρήση εναλλακτικών συστημάτων επικοινωνίας βασισμένων σε ιδεογράμματα. Τα ιδεογράμματα αυτά αποτελούν τυποποιημένα διεθνή συστήματα εναλλακτικής επικοινωνίας, όπως τα Βlissymbolics, τα PIC ή τα PCS, που μπορούν να τυπώνονται σε χαρτί ή να προβάλλονται σε οθόνη υπολογιστών ή φορητών συσκευών.

Σε όλες σχεδόν τις παραπάνω περιπτώσεις παραγωγής εναλλακτικής μορφής του περιεχομένου, η πληροφορική διαθέτει σήμερα αποτελεσματικές λύσεις που μειώνουν το κόστος και το χρόνο παραγωγής δραστικά. Κύριο ερώτημα όμως είναι αν γνωρίζουν τις διαθέσιμες λύσεις οι άνθρωποι των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας και εκείνοι που λαμβάνουν αποφάσεις. Το αμέσως επόμενο σχετικό ερώτημα είναι: ποιο ποσοστό από το διαθέσιμες έντυπες πληροφορίες μαζικής επικοινωνίας είναι διαθέσιμο και σε προσβάσιμη μορφή; Στην καλύτερη των περιπτώσεων υπολογίζεται ότι είναι λιγότερο από το 5% (το ποσοστό αυτό δεν αναφέρεται στη χώρα μας). Επομένως υπάρχει διεθνώς ένα σημαντικό χάσμα ενημέρωσης για τα άτομα με αναπηρία ως προς την πρόσβασή τους στο περιεχόμενο που μεταδίδεται από τα μέσα μαζικής επικοινωνίας.

Οι τεχνολογικές λύσεις που προσφέρει η πληροφορική στις περιπτώσεις πρόσβασης στα μέσα μαζικής επικοινωνίας μπορούν να χωριστούν σε δύο μεγάλες κατηγορίες: αυτές που είναι διαθέσιμες στο εμπόριο και εκείνες που είναι διαθέσιμες μόνο εκτός εμπορίου.

Συστήματα διαθέσιμα στο εμπόριο. Στην περίπτωση αυτή, το πρόβλημα εντοπίζεται στην έγκυρη πληροφόρηση των επαγγελματιών του χώρου ή και των χρηστών για τα διαθέσιμα εξειδικευμένα προϊόντα. Υπάρχουν όμως και περιπτώσεις που αυτά δεν διατίθενται στην ελληνική αγορά ή δεν υποστηρίζουν την ελληνική γλώσσα ή την Ελληνική Νοηματική Γλώσσα ή το ελληνικό σύστημα γραφής Braille ή, σε πολλές περιπτώσεις, το κόστος αγοράς τους μπορεί να είναι απαγορευτικό για μεμονωμένους χρήστες.

Συστήματα διαθέσιμα μόνο εκτός εμπορίου ως αποτέλεσμα ερευνητικών ή αναπτυξιακών προσπαθειών. Συχνά δεν μπορούν να βρουν κατάλληλο κανάλι προώθησής τους στους Έλληνες χρήστες αν και πολλές φορές τα γεύονται όμοιοι χρήστες στο εξωτερικό.

Πολλές φορές οι λύσεις δεν είναι διαθέσιμες στον τελικό χρήστη γιατί:

απαιτούν την ανάπτυξη ή την αποδοχή προτύπων και τυποποιήσεων. Όπως για παράδειγμα, το πρότυπο DAISY για τα Ψηφιακά Ομιλούντα Βιβλία που δεν έγινε ακόμη αποδεκτό στη χώρα μας.

Ή απαιτείται η ανάπτυξη ειδικών υπηρεσιών. όπως Υπηρεσία Μετάδοση Ψηφιακών Ακουστικών Εφημερίδων.

Σε πολλές χώρες έχουν αναπτυχθεί ειδικές τέτοιες Υπηρεσίες για τα άτομα με εντυπο-αναπηρία, όπως:

Ραδιόφωνο για τον εντυπο-ανάπηρο (Radio for the Print Handicapped -RPH)

Υπηρεσίες Ακουστικής Ενημέρωσης (Audio Information Services - ΑΙS)

Ραδιοφωνικές Υπηρεσίες Ενημέρωσης (Radio Information Service - RIS)

Υπηρεσίες Προσωποποιημένης Ανάγνωσης (Personal Reader Service -PRS)

Υπηρεσία Ενημέρωσης με Ραδιοκλήση (Call-Radio Information Service -Call-RIS)

Υπηρεσία Αναμετάδοσης μέσω Διαδικτύου (Web Streaming Service -WSS).

Ενδιαφέρον θεωρώ το γεγονός ότι σε πολλές περιπτώσεις (όπως στις ΗΠΑ) οι παραπάνω υπηρεσίες προσφέρονται από τα Πανεπιστήμια, επομένως αναδεικνύουν με σαφή τρόπο τον κοινωνικό τους ρόλο.

Η Ένωση Ομιλούντων Εφημερίδων (Talking Newspaper Association of the UK -TNAUK) είναι σε λειτουργία πάνω από 30 χρόνια στο Ηνωμένο Βασίλειο. Σήμερα υποστηρίζει περισσότερες από 530 Ομιλούσες Εφημερίδες, πολλές τοπικού ενδιαφέροντος, εξυπηρετώντας περισσότερα από 250.000 άτομα. Περιλαμβάνει γνωστές ημερήσιες εφημερίδες μεγάλης κυκλοφορίας, όπως Daily Mirror, Financial Times, Guardian, The Independent, Daily Telegraph και Times, περιοδικά όπως το Reader's Digest και οδηγούς προγραμμάτων ραδιοφώνου και τηλεόρασης. Αντίστοιχες υπηρεσίες προσφέρει στις ΗΠΑ ο οργανισμός Bookshare.org ο οποίος διαθέτει σε προσβάσιμη μορφή εφημερίδες σαν τις New York Times, USA Today, Wall Street Journal μαζί με περισσότερες από 150 τοπικές. Παρόμοια υπηρεσία διαθέτει και η Εθνική Συνομοσπονδία Τυφλών των ΗΠΑ μέσω της υπηρεσίας NewsLine η οποία περιλαμβάνει περισσότερες από 200 εφημερίδες.

Επίσης για την κατηγορία των κωφών, των βαρήκοων και όσων βρίσκονται σε εκκωφαντικό περιβάλλον, έχουν αναπτυχθεί οι λεγόμενες Υπηρεσίες Πρόσβασης στο Ραδιόφωνο. Η προσβασιμότητα στο ραδιόφωνο περιλαμβάνει κυρίως τη μετατροπή της ακουστικής πληροφορίας σε κείμενο. Η ακουστική πληροφορία μπορεί να είναι ομιλία (όπως η μετάδοση ειδήσεων), προφορικός διάλογος ή συζήτηση ή και το λυρικό μέρος των τραγουδιών. Το κείμενο συνήθως παρέχεται είτε σε μορφή υπότιτλων (captions) δηλαδή κείμενο που μεταδίδεται συγχρονισμένα με το ηχητικό σήμα ή σε κάποια μορφή μεταγραφής π.χ. μετάδοση σε Νοηματική Γλώσσα. 

Για την περίπτωση των ατόμων με μερική ή ολική απώλεια όρασης έχουν αναπτυχθεί επίσης οι Υπηρεσίες Βιντεοπεριγραφής (Descriptive Video Service) ή Ακουστικής Περιγραφής.

Σήμερα οι Τεχνολογίες Πληροφορικής μπορούν να μειώσουν δραστικά το κόστος των υπηρεσιών αυτών, όπως η χρήση προηγμένης μετατροπής κειμένου σε ομιλία ή αυτόματης μετατροπής κειμένου σε νοηματική γλώσσα, η μετάδοση ραδιοφωνικών εκπομπών και από το διαδίκτυο. Ιδιαίτερα στην Ψηφιακή Τηλεόραση η μετατροπή των υπότιτλων σε ομιλία, αλλά και η Ακουστική Βιντεοπεριγραφή με βάση το σενάριο καθώς και η μετατροπή του Οδηγού Ηλεκτρονικού Προγράμματος σε ομιλία μπορεί να γίνει αυτόματα με σημαντικότατη μείωση του κόστους. Οι δυνατότητες των SetTopBoxes επίσης επιτρέπουν την επιλογή από τον χρήστη του μεγέθους, του είδους και του χρώματος της γραμματοσειράς των υποτίτλων. Όλα αυτές οι διαθέσιμε τεχνολογικές εξελίξεις αποτελούν μια εξαιρετική πρόκληση για τη σημαντική προσπάθεια που ξεκίνησε πρόσφατα η ΕΡΤ μέσω της επίγειας ψηφιακής τηλεόρασης.

Η διεθνής επιστημονική κοινότητα στον χώρο της Πληροφορικής διαθέτει σήμερα μια ομάδα η οποία έχει ενστερνησθεί τον τελευταίο ορισμό του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και δεν θεωρεί την αναπηρία, όπως παλαιότερα, την κατάσταση ενός ατόμου, αλλά το αποτέλεσμα της σχέσης των δυνατοτήτων ενός ανθρώπου με τις απαιτήσεις του περιβάλλοντος στο οποίο ζουν, όπως τα μέσα μαζικής επικοινωνίας. Η ομάδα αυτή ασχολείται συστηματικά με τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι κοινωνίες των ατόμων με αναπηρία και των ηλικιωμένων και τα ερευνητικά της αποτελέσματα δημοσιεύονται σε εξειδικευμένα διεθνή περιοδικά και σε πρακτικά αντίστοιχων συνεδρίων.

Η Πρωτοβουλία για την Προσβασιμότητα στον Παγκόσμιου Ιστού (Web Accessibility Initiative - WAI) έχει κάνει σημαντικά βήματα για την αντιμετώπιση της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στο περιεχόμενο. Συγκεκριμένα, έχει προτείνει διεθνείς οδηγίες που πρέπει να ακολουθούν όσοι αναπτύσσουν ιστοσελίδες ή ηλεκτρονικό περιεχόμενο για να είναι εύκολη η πλοήγηση σε αυτό και να παρέχεται εναλλακτική πρόσβαση σε εικόνες, σχήματα, κείμενο και ήχους. Τις οδηγίες αυτές υιοθέτησε η Ευρωπαϊκή Ένωση στο πλαίσιο της πρωτοβουλίας e-Europe2002 και e-Europe2005 και τις προωθεί μέσω ειδικών δράσεων και στη χώρα μας, όπως το «Ελληνικό Δίκτυο ηλεκτρονικής προσβασιμότητας και Σχεδίασης για Όλους GRDeaN" της Κοινωνίας της Πληροφορίας (www.e-accessiblity.gr) και το ανθρώπινο δίκτυο ΕΥΤΕΧΝΟΣ της Γραμματείας Έρευνας και τεχνολογίας (www.e-bility.gr).

Αναφέρθηκα παραπάνω κυρίως σε λύσεις που είναι ήδη διαθέσιμες στο εμπόριο γιατί παρά την ύπαρξή τους, παρατηρούμε μια σημαντική υστέρηση στην απορρόφησή τους από τους τελικούς χρήστες. Εξίσου σημαντικές όμως είναι και τα σχετικά ερευνητικά αποτελέσματα. 

Τα ελληνικά πανεπιστήμια και ερευνητικά ινστιτούτα συμμετέχουν στη διεθνή προσπάθεια για την ανάπτυξη νέων προηγμένων συστημάτων Πληροφορικής για τα άτομα με αναπηρία. Η ερευνητική Ομάδα Ομιλίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών (http://speech.di.uoa.gr), για παράδειγμα, ασχολείται συστηματικά σήμερα με τα παρακάτω ενδεικτικά τρία θέματα:

Πρώτον: Ανάπτυξη τεχνολογίας μετατροπής Εγγράφων-σε-Ομιλία (Document-to-Speech) που θα αποτελέσουν την επόμενη γενιά των κλασσικών συστημάτων μετατροπής κειμένου σε ομιλία (Τext-to-Speech). Με τα νέα συστήματα αποδίδουμε σε ακουστική μορφή όχι μόνο το περιεχόμενο - κείμενο αλλά και τα οπτικά χαρακτηριστικά εμφάνισης και διάταξής του, όπως έντονη ή πλάγια γραφή, μέγεθος γραμματοσειράς, ιεραρχία τίτλων κ.ά. Στην πραγματικότητα μετατρέπεται σε ακουστική μορφή η σημασιολογία ή η λογική χρήσης των παραπάνω οπτικών χαρακτηριστικών. Για παράδειγμα, η έντονη γραφή μπορεί να αντιστοιχεί σε έμφαση ή σε κύριο όνομα, ή σε εισαγωγή νέου όρου.

Δεύτερον: Ακουστική Πρόσβαση στο περιεχόμενο εφημερίδων και περιοδικών, όχι με σειριακό τρόπο, αλλά με προσομοίωση του συνήθους τρόπου διαβάσματος που ακολουθούν οι βλέποντες. Για παράδειγμα με ιεραρχικό εντοπισμό πρώτα των ποιο σημαντικών θεμάτων. Η πρόσβαση γίνεται με φυσικό διάλογο ομιλίας χρησιμοποιώντας αναγνώριση ομιλίας και μέσω του κοινού σταθερού ή κινητού τηλεφώνου.

Τρίτον: Προσβάσιμοι Προσωπικοί Ψηφιακοί Ξεναγοί για μουσεία και αρχαιολογικούς χώρους. Οι ψηφιακοί αυτοί ξεναγοί είναι διαδραστικοί και δεν αποτελούν ένα απλό ψηφιακό μαγνητόφωνο, ακολουθούν δε τη αρχή της Καθολικής Σχεδίασης.

Από τη μεριά τους τα έντυπα και ηλεκτρονικά Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας θεωρώ ότι αντιμετωπίζουν σήμερα μια σημαντική διπλή πρόκληση:

Αφενός να ενημερώσουν τους επαγγελματίες του χώρου των Ατόμων με Αναπηρία αλλά και τους ίδιους τους χρήστες για τις διαθέσιμες τεχνολογικές λύσεις πληροφορικής.

Αφετέρου, να εφαρμόσουν την αρχή της σχεδίασης για όλους ώστε να μεγιστοποιήσουν την προσβασιμότητα των ηλικιωμένων και των ατόμων με αναπηρία στο περιεχόμενο των έντυπων και ηλεκτρονικών τους εκδόσεων και αλλά και στις ενημερωτικές και ψυχαγωγικές παραγωγές και μεταδόσεις τους.

Τελειώνω επισημαίνοντας ότι κατά τη γνώμη μου οι Τεχνολογίες Πληροφορικής και Τηλεπικοινωνιών για τα άτομα με αναπηρία από μόνες τους δεν λύνουν προβλήματα. Πιστεύω σημαντικό ρόλο παίζουν οι εξής παράγοντες: νομοθεσία, οδηγίες συμμόρφωσης, τυποποίηση, συνέργιες και συνεργασίες (ιδιαίτερα σε μια μικρή χώρα όπως η Ελλάδα όπου η σπατάλη δυνάμεων είναι πολυτέλεια), εκπαίδευση και κατάρτιση στελεχών, κουλτούρα και τέλος συμμετοχή των ίδιων των ατόμων με αναπηρία στις φάσεις της ανάπτυξης και αξιολόγησης των υποστηρικτικών τεχνολογιών και υπηρεσιών.

Η έκθεση της Διακομματικής Επιτροπής για την αντιμετώπιση των προβλημάτων που απασχολούν τα άτομα με αναπηρία που αποτέλεσε την αφορμή για την διημερίδα αυτή, θεωρώ ότι αποτελεί ένα πολύ ουσιαστικό βήμα προς την κατεύθυνση αυτή.

Επιτρέψτε μου όμως αγαπητή κα πρόεδρε και μέλη της επιτροπής της βουλής, συμβάλλοντας στο δημόσιο διάλογο που άνοιξε η έκθεσή σας, να επισημάνω, τα παρακάτω, αξιοσημείωτα κατά τη γνώμη μου, δύο σημεία:

Θα μπορούσε να προστεθεί μια αναφορά στο σημαντικό θέμα της πρόσβασης των ατόμων με αναπηρία στο περιεχόμενο στην Κοινωνία της Πληροφορίας, λαμβάνοντας υπόψη ότι οι πολιτικές αποφάσεις σε υψηλότατο επίπεδο στην Ευρωπαϊκή Ένωση, αναφέρονται στα θέματα Καθολικής Πρόσβασης και στην αρχή της Σχεδίασης για Όλους. Στην έκθεση η έννοια της «πρόσβασης» σχεδόν αποκλειστικά αναφέρεται στο δομημένο περιβάλλον.

Επίσης προτείνω την επέκταση της πολύ σωστής πρότασης εισαγωγής μαθημάτων σχετικά με τα Άτομα με Αναπηρία στις Ιατρικές και Αρχιτεκτονικές Σχολές και με την εισαγωγή αντίστοιχων μαθημάτων στα Τμήματα Πληροφορικής και Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας.

                                                                                                        Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

Συντονιστής

Ευχαριστούμε τον κ. Κουρουπέτρογλου, για την εμπεριστατωμένη παράθεση όλων αυτών των τεχνολογικών εξελίξεων με τις παρατηρήσεις του για τις διαθέσιμες ή μη τεχνολογικές λύσεις. Αμέσως μετά ο καθηγητής ο κ. Γιώργος Καραγιάννης, Διευθυντής του Ινστιτούτου Επεξεργασίας Λόγου.

 

 

  Γ. Καραγιάννης

Ευχαριστώ πολύ κ. Πρόεδρε. Θέλω να ευχαριστήσω τους οργανωτές και ιδιαίτερα την κα Παπαδά, για την τιμή που μου έκαναν με την πρόσκλησή τους σήμερα σε αυτό το γεγονός. Το Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου ειδικεύεται σε θέματα επικοινωνίας ανθρώπου - μηχανής αλλά και γενικότερα στην βελτίωση της ανθρώπινης επικοινωνίας και ενδιαφέρεται για το άνοιγμα καναλιών επικοινωνίας εκεί όπου δεν υπάρχουν. Στο πλαίσιο αυτό προσέγγισε και κάποιες υποστηρικτικές τεχνολογίες, που ούτως ή άλλως διέθετε κατ' αρχήν σαν τεχνολογίες-πυρήνα. Διέθετε δηλαδή τον πυρήνα του λογισμικού, με δυνατότητες φυσικά δημιουργίας ποικιλίας εφαρμογών.

Έχω προγραμματίσει να σας πω λίγα λόγια για το Ινστιτούτο Επεξεργασίας Λόγου (ΙΕΛ) κατ' αρχήν και μετά για τις υποστηρικτικές τεχνολογίες. Ήρθα όμως εξοπλισμένος με την φωνητική βοηθό μου που θα σας κάνει μια μικρή εισαγωγή σχετικά με την αποστολή του Ινστιτούτου. Όπως θα δείτε είναι καλλίφωνη.

Αποστολή ΙΕΛ

Αναπτύσσει τεχνογνωσία και καινοτομίες στο αντικείμενο των τεχνολογιών της γνώσης με έμφαση στις γλωσσικές τεχνολογίες.

Υποστηρίζει την εισαγωγή γλωσσικών τεχνολογιών σε πολυμεσικά περιβάλλοντα.

Υποστηρίζει την Ελληνική Γλώσσα στον χώρο της Πληροφορικής, καθώς και σε θέματα επικοινωνίας ανθρώπου-μηχανής.

Στην πρώτη διαφάνεια είδατε να εκφωνείται αυτό το κείμενο και ακούσατε την αποστολή του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου. Στην επόμενη διαφάνεια παρουσιάζονται τα τεχνολογικά πεδία δράσης και η χρήση των παραγόμενων τεχνολογιών. Τα τρία αυτά πεδία είναι η επεξεργασία φωνής και ήχου, η επεξεργασία κειμένου, η εκπαιδευτική τεχνολογία για γλωσσική διδασκαλία σε συνδυασμό με θέματα από το χώρο του πολιτισμού, όσον αφορά την χρήση υποστήριξης της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Τεχνολογικά Πεδία Δράσης

Χρήση των Παραγόμενων Τεχνολογιών

Επεξεργασία Φωνής & Ήχου.

Επεξεργασία Κειμένου.

Εκπαιδευτική Τεχνολογία για γλωσσική διδασκαλία σε συνδυασμό με θέματα από τον χώρο του Πολιτισμού.

Χρήση νέων τεχνολογιών στην υποστήριξη της εκπαιδευτικής διαδικασίας.

Χρήση νέων τεχνολογιών στην αρχειοθέτηση και ανάκτηση video καθώς και στον υποτιτλισμό.

Χρήση νέων τεχνολογιών στην υποστήριξη ΑμεΑ.

Χρήση νέων τεχνολογιών στην Δημόσια Διοίκηση.

Επίσης αναφέρεται η χρήση νέων τεχνολογιών στην αρχειοθέτηση, στην ανάκτηση βίντεο καθώς και στον υποτιτλισμό, τομείς όπου είχαμε τον συντονισμό ευρωπαϊκών ερευνητικών προγραμμάτων και εξακολουθούμε να συντονίζουμε ελληνικά και ευρωπαϊκά έργα.

Για την χρήση νέων τεχνολογιών στην υποστήριξη ατόμων με ειδικές ανάγκες, θα μιλήσουμε ειδικότερα. Τέλος αναφέρεται η χρήση νέων τεχνολογιών στη δημόσια διοίκηση.

Στην τρίτη διαφάνεια βλέπετε την οργάνωση του Ινστιτούτου.

Οργάνωση του ΙΕΛ

Πέντε Επιστημονικά Τμήματα:

Τεχνολογίας Φωνής & Ήχου

Εκπαιδευτικής Τεχνολογίας

Ηλεκτρονικής Λεξικογραφίας

Γλωσσικών Εφαρμογών Γραφείου

Μηχανικής Μετάφρασης

       Παράρτημα του ΙΕΛ στην Θράκη:

       Ειδικευμένο στο δικτυακό λογισμικό (web)

Τμήμα Συνδέσμου οργανωμένο σε πέντε εξειδικευμένα επιστημονικά τμήματα στους τομείς της τεχνολογίας, φωνής και ήχου, της εκπαιδευτικής τεχνολογίας και της τεχνολογίας κειμένου όπου υπάρχουν τρία τμήματα Ηλεκτρονικής Λεξικογραφίας, Γλωσσικών Εφαρμογών Γραφείου και Μηχανικής Μετάφρασης. Το Παράρτημα μας στην Θράκη, ειδικεύεται στο δικτυακό λογισμικό (web). Τέλος μπορείτε να ενημερωθείτε και να παρακολουθήσετε επιδείξεις των προϊόντων μας από το Τμήμα Συνδέσμου, που παρευρίσκεται στην ημερίδα.

Το Ινστιτούτο έχει βιομηχανικό προσανατολισμό για αυτό και αναπτύσσει όχι μόνο εργαστηριακά αλλά και βιομηχανικά πρότυπα. Αναπτύσσει επίσης

Βιομηχανικός Προσανατολισμός του ΙΕΛ

Αναπτύσσει και βιομηχανικά πρότυπα.

Αναπτύσσει προϊόντα.

Συνεργάζεται με την Ελληνική / Ευρωπαϊκή Βιομηχανία.

Δημιουργεί τεχνοβλαστούς με ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις σε τομείς κλειδιά όπου υπάρχει σοβαρή τεχνογνωσία και μπορεί να υπάρξει καινοτομία και αγορά.

Συνεργάζεται με τον χώρο των χρηστών των τεχνολογιών για πιλοτικές εφαρμογές.

       Συνεργάζεται με την ελληνική και ευρωπαϊκή βιομηχανία και δημιουργεί τεχνοβλαστούς με ιδιωτικές χρηματοδοτήσεις σε τομείς κλειδιά όπου υπάρχει σοβαρή τεχνολογία και μπορεί να υπάρξει καινοτομία και αγορά. Τέλος συνεργάζεται με το χώρο των χρηστών των τεχνολογιών για πιλοτικές εφαρμογές. Από αυτήν την συνεργασία έχουν προκύψει διάφορες εφαρμογές, όπως της ανάκτησης της πληροφορίας στο Εθνικό Τυπογραφείο, της δημιουργίας του πολιτιστικού κελύφους για τις 13 περιφέρειες της χώρας κλπ.

       Στο ΙΕΛ έχουμε μια ειδική μεθοδολογία γιατί προσπαθούμε να δουλέψουμε με μηχανές που μαθαίνουν. Αναπτύσσουμε αυτή την τεχνολογία.

Μεθοδολογία του ΙΕΛ

Βασική Έρευνα, αλγοριθμική ανάπτυξη.

Συλλογή Γλωσσικών Πόρων.

Ανάπτυξη Γλωσσικών Εργαλείων.

Ολοκληρωμένα Περιβάλλοντα λογισμικού (εύρωστες πλατφόρμες).

Δημιουργία συντήρηση & ανασχεδίαση Προϊόντων.

Έλεγχος ποιότητας (Τεχνικός, Γλωσσικός).

Eίτε είναι για αναγνώριση φωνής, είτε για συνθετική ομιλία, είτε για μηχανική μετάφραση. Στην μεθοδολογία μας χρειαζόμαστε μια δραστηριότητα, την δεύτερη που βλέπετε στο bullet, την συλλογή γλωσσικών πόρων. Αυτή η διαδικασία είναι δουλειά μυρμηγκιών και δουλεύουμε νυχθημερόν για να συγκεντρώσουμε κείμενα, λεξικά, λεξικά όρων, κομμάτια λόγου, φωνήματα, διφωνήματα, μεγαλύτερα κομμάτια λόγου, κάθε είδος πόρων που μπορεί να μας βοηθήσει. Οι μηχανές μαθαίνουν και αυτές όπως ο άνθρωπος για αυτό πρέπει να διαβάσουν και να ακούσουν. Να τροφοδοτηθούν δηλαδή με κείμενα και προφορικό λόγο.

Στην συνέχεια παρουσιάζεται η ιστορία, του Ινστιτούτου σε καινοτομίες .

Ιστορία του ΙΕΛ σε καινοτομίες

1. Το πρώτο CD-ROM στον Ελληνικό χώρο (λογομάθεια: για την διδασκαλία της Ελληνικής σε Ελληνόπουλα)1993

2. Το πρώτο σχολικό δίκτυο (Τηλέμαχος)1994

3. Το πρώτο σύστημα παραγωγής συνθετικής ομιλίας (Εκφωνητής) 1995 

4. Το πρώτο DVD-ROM (Νόημα) 2002

5. Το πρώτο σύστημα μηχανής υπαγόρευσης (Voice-In) 2003

6. Την πρώτη ομιλούσα Web σελίδα (της ΓΓΕΤ) 2004

Το 1993 δημιούργησε το πρώτο CD ROM στον ελληνικό χώρο για την διδασκαλία της ελληνικής γλώσσας σε ελληνόπουλα. Το 1994 δημιούργησε τον ΤΗΛΕΜΑΧΟ το πρώτο σχολικό δίκτυο. Το 1995 δημιούργησε τον εκφωνητή, το πρώτο σύστημα παραγωγής συνθετικής ομιλίας,. Το 2002 δημούργησε το πρώτο DVD-ROM για την νοηματική γλώσσα καθώς και ένα λεξικό της νοηματικής το οποίο μπορείτε να δείτε σήμερα εδώ. Το πρώτο σύστημα μηχανής υπαγόρευσης δημιουργήθηκε το 2003 και η πρώτη ομιλούσα web σελίδα της Γενικής Γραμματείας Έρευνας και Τεχνολογίας το 2004.

Στην διαφάνεια που ακολουθεί βλέπετε πώς τοποθετούνται οι Υποστηρικτικές Τεχνολογίες στο πλαίσιο της γλωσσικής τεχνολογίας

Έρευνα και εφαρμογές στο χώρο Τεχνολογιών Επεξεργασίας Φωνής με έμφαση σε:

-Παραγωγή συνθετικής φωνής

-Αναγνώριση φωνής

Έρευνα & Ανάπτυξη εφαρμογών νοηματικής γλώσσας

-Διδασκαλία ΕΝΓ

-Δημιουργία Λεξικών ΕΝΓ

-Μετατροπή κειμένου σε νοήματα

-Μετατροπή νοημάτων σε κείμενο / φωνή

Αυτόματος υποτιτλισμός στην γλώσσα πηγής υποστηρικτικές τεχνολογίες στο πλαίσιο της γλωσσικής τεχνολογίας. Είναι δύο οι μεγάλες εφαρμογές. Η παραγωγή συνθετικής φωνής την οποία ακούσατε και πού όπως ανέφερε ο κ. Κουροπέτρογλου και προηγούμενοι ομιλητές, είναι βασική τεχνολογία και η αναγνώριση φωνής.

Οι επόμενες διαφάνειες θα επεξηγήσουν τις ερευνητικές προσπάθειες του Ινστιτούτου για την υποστήριξη ατόμων με ειδικές ανάγκες με την χρήση νέων τεχνολογιών .

Για την νοηματική γλώσσα το Ινστιτούτο δουλεύει σε τέσσερις εφαρμογές.

Στην διδασκαλία της ελληνικής νοηματικής γλώσσας, στην δημιουργία λεξικών της ελληνικής νοηματικής, στην μετατροπή κειμένου σε νοήματα και στη μετατροπή νοημάτων σε κείμενο και φωνή. Επίσης δουλεύουμε στα θέματα αυτομάτου υποτιτλισμού στη γλώσσα πηγής κάτι που είναι άμεσα ενδιαφέρον καθώς και σε άλλες γλώσσες.

Για τη μοντελοποίηση της νοηματικής γλώσσας το ΙΕΛ έχει κάνει μια μεγάλη προεργασία με την μεθοδολογία που σας ανέπτυξα προηγουμένως καθώς και τους γλωσσικούς πόρους που διαθέτει.

Μοντελοποίηση της Νοηματικής Γλώσσας

Το ΙΕΛ έχει δραστηριοποιηθεί στην:

ανάλυση δεδομένων νοηματικής γλώσσας

δημιουργία ψηφιακών γλωσσικών πόρων

παραγωγή αναπαραστάσεων νοηματικών συντακτικών δομών

κωδικοποίηση των πόρων με βάση τα χαρακτηριστικά σύνθεσης των νοημάτων.

Έχει αναλύσει τα δεδομένα της νοηματικής γλώσσας, έχει δημιουργήσει ψηφιακούς γλωσσικούς πόρους, έχει κάνει παραγωγή αναπαραστάσεων νοηματικών συντακτικών δομών και έχει κάνει και κωδικοποίηση των πόρων με βάση τα χαρακτηριστικά στοιχεία σύνθεσης των νοημάτων. Αυτή είναι η βασική έρευνα ενόψει των εφαρμογών.

Η διαφάνεια που ακολουθεί απεικονίζει μία παράσταση από το λεκτικό τμήμα: της λέξης «δυστυχισμένος», αλλά και το αντίθετο της που είναι το «ευτυχισμένος».

Ο ειδικός με τις χειρομορφές προφέρει την λέξη. Το λεξικό αυτό, μπορείτε να δείτε σήμερα, που είναι πολύ φιλικό στη χρήση και μπορείτε να το χρησιμοποιήσετε άμεσα. Το λεξικό έχει υλοποιηθεί σε συνεργασία με την Ομοσπονδία Κωφών Ελλάδος.

Στην συνέχεια βλέπετε κάποιες πρώτες προσπάθειες που κάνουμε για την μετατροπή κειμένου σε νοήματα που, όμως ξεπερνούν το να φτιάξει κανείς κάποια χειρομορφή για να εκφράσει κάτι απλό.

Έχουμε ένα εικονικό βοηθό, ένα είδος agent, ο οποίος τοποθετεί διάφορες οντότητες στο χώρο νοηματισμού και αφηγείται τη δράση τους με πολυ-επίπεδη δήλωση της γλωσσικής πληροφορίας. Βλέπετε πώς κινείται το χέρι του κλπ.

Η προσβασιμότητα στο διαδίκτυο από άτομα με μειωμένη όραση είναι η επόμενη υποστηρικτική τεχνολογία. Η φωνή είναι βασικό υποστηρικτικό εργαλείο για την πρόσβαση στην πληροφορία που υπάρχει σε γραπτή μορφή. Με το διαδίκτυο που όπως ξέρετε διαδραματίζει τώρα αυξανόμενο ρόλο στην επικοινωνία ανθρώπου με άλλους ανθρώπους και με τις μηχανές, αλλά και κυρίως μεταξύ πολίτη και κράτους, το θέμα της πρόσβασης σε γραπτή πληροφορία ηλεκτρονικής μορφής γίνεται σημαντικό. Δεν αρκούν όμως οι επί μέρους τεχνολογίες όπως η σύνθεση φωνής από μόνες τους για να καταστεί αποτελεσματική η πρόσβαση. Δεν είναι δηλαδή ένα θέμα που μπορεί να λύσει μόνο η συνθετική ομιλία.

Θα σας πω δύο λόγια για την προσέγγιση της εφαρμογής των ομιλούντων ιστοτόπων που θα δείτε στην επίδειξη σήμερα εδώ . Ο τρόπος που παρουσιάζει το λογισμικό την πληροφορία είναι αυτός που ένας άνθρωπος χρησιμοποιεί για να περιγράψει λεκτικά μία ιστοσελίδα, δηλαδή αν έχετε μια ιστοσελίδα μπροστά σας δεν θα συνθέσετε ότι γράφει σε συνθετική φωνή. Θα χρησιμοποιήσετε περιγραφή πιο φυσική από απλή παράθεση της πληροφορίας. Η πρόσβαση πρέπει να είναι ιεραρχική από το σύνολο του κειμένου στα επί μέρους. Επίσης με την δυνατότητα που έχει το λογισμικό να είναι δομικό, μπορεί να διαμορφώσει ο αποδέκτης ένα μοντέλο της δομής της πληροφορίας, το οποίο ανατρέχει σε όλη την διάρκεια της αλληεπίδρασής του με αυτή με χρήση, για παράδειγμα, κατάλληλων πλήκτρων συντόμευσης

Τα συστατικά αυτού του λογισμικού είναι η τεχνολογία σύνθεσης φωνής υψηλής ποιότητας και καταληπτότητας, η τεχνολογία αναδόμησης της πληροφορίας και κατάλληλης παρουσίασής της, οι διάφοροι εμπειρικοί κανόνες και ‘a priori' γνώση των πιθανών μορφών των σελίδων, η γνώση του ρόλου των στοιχείων, δηλαδή έχει μάθει το σύστημα να ξεχωρίζει και να καταλαβαίνει ότι πρόκειται για μια ιστοσελίδα που είναι ειδικά ιεραρχημένη. Είναι ανάγκη προσαρμογής στα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά κάθε ιστοτόπου και υποστήριξη της αλληλεπίδρασης με το περιεχόμενο και τις διαδικασίες πλοήγησης. Για παράδειγμα χρήση καταλλήλων φίλτρων συντόμευσης, γιατί ο ολιγότερο βλέπων μπορεί να χειρίζεται, όπως ξέρετε, το πληκτρολόγιο και επομένως μπορεί να επωφεληθεί από κατάλληλα πλήκτρα που γνωρίζει για την συντόμευση των διαδικασιών.

Τα πλεονεκτήματα του λογισμικού: Είναι μια πατέντα του Ινστιτούτου Επεξεργασίας του Λόγου και έχει κάποια πλεονεκτήματα. Δεν απαιτείται καμία μεταβολή σε ένα ιστότοπο για την φωνητική επαύξηση.

«Ομιλούντες Ιστότοποι» Τα πλεονεκτήματα

Δεν απαιτείται καμία μεταβολή σε έναν ιστότοπο για την φωνητική επαύξησή του.

Το εργαλείο εκτελείται τοπικά στους υπολογιστές των χρηστών:

- Καμία επιβάρυνση στον εξυπηρετητή διαδικτύου του οργανισμού

- Καμία επιπρόσθετη απαίτηση σε χωρητικότητα σύνδεσης

Διατίθεται ελεύθερα και χωρίς καμία επιβάρυνση στους τελικούς του χρήστες.

Όπως είναι ο ιστότοπος μπορείτε αμέσως να τον χρησιμοποιήσετε. Το λογισμικό εκτελείται τοπικά στους υπολογιστές των χρηστών και δεν δημιουργείται καμία επιβάρυνση στον εξυπηρετητή δικτύου του οργανισμού. Επειδή όλα είναι τοπικά στο τερματικό, δεν χρειάζεται καμία επιπρόσθετη απαίτηση σε χωρητικότητα σύνδεσης. Τέλος, ένα μεγάλο πλεονέκτημα, ότι διατίθεται ελεύθερα και χωρίς καμία επιβάρυνση στους τελικούς χρήστες, δηλαδή απλώς κατεβάζουν αυτό το λογισμικό σε μια πρώτη χρήση. Τίποτα άλλο.

Δυο λόγια για τις τεχνολογίες υποτιτλισμού γλώσσας-πηγής για υποστήριξη ατόμων με αναπηρία. Οι στόχοι είναι ο υποτιτλισμός μεγάλου μέρους τηλεοπτικού προγράμματος για διευκόλυνση ατόμων με προβλήματα ακοής, η υποβοήθηση της διαδικασίας του υποτιτλισμού με ημιαυτόματη παραγωγή υποτίτλων (το ακούσατε και προηγουμένως από τον πρώτο ομιλητή) και η μείωση του χρόνου και του κόστους του υποτιτλισμού.

Οι Τεχνολογίες που το ΙΕΛ αναπτύσσει είναι η αυτόματη μεταγραφή προφορικού λόγου για αγγλικά και ελληνικά, η στοίχιση φωνής με σενάριο και η επανεκφώνηση. Και φυσικά σύμπτυξη κειμένου για την παραγωγή υποτίτλων σε συνεκτική μορφή από το μεταγραμμένο λόγο. Τελειώνοντας ήθελα να σας δείξω, επειδή και ο τίτλος της ομιλίας είναι «επικοινωνία με όλους», ένα σενάριο συνεργατικής μάθησης μεταξύ τυφλού παιδιού, κωφού παιδιού και δασκάλου. Στο Ινστιτούτο επειδή έχουμε αυτή την αυξημένη δραστηριότητα σε εκπαιδευτικό λογισμικό κάθε είδους, ασχολούμεθα πολύ και με τα θέματα της συνεργατικής μάθησης. Βλέπετε στην διαφάνεια τους τρεις, το κωφό παιδί, το τυφλό παιδί και το δάσκαλο, ο οποίος είναι γνώστης της νοηματικής.

Ένα Σενάριο Συνεργατικής Μάθησης μεταξύ παιδιού, κωφού παιδιού και δασκάλου.

1. Το κωφό παιδί γράφει ένα αρχικό κείμενο σε ένα θέμα που προσδιορίζει ο δάσκαλος

2. Το τυφλό παιδί το ακούει χάρη στην δυνατότητα συνθετικής φωνής

3. Το τυφλό παιδί το εμπλουτίζει κάνοντας εισαγωγή δεδομένων με αναγνώριση φωνής

4. Το κωφό παιδί το διαβάζει και δημιουργεί θερμές λέξεις στις οποίες αντιστοιχεί εικόνες από το διαδίκτυο

5. Τα δύο παιδιά παρουσιάζουν από κοινού το κείμενο στον δάσκαλο

- το μεν τυφλό το εννοιολογικό κομμάτι

- το δε κωφό το εικονικό κομμάτι

Γίνονται δυνατές επικοινωνίες που θα ήταν αδύνατες, χάρη στις γλωσσικές τεχνολογίες

Ας βάλουμε το κωφό παιδί και το τυφλό παιδί να συνεργαστούν για να φτιάξουν κάτι από κοινού. Το κωφό παιδί γράφει ένα αρχικό κείμενο, σε ένα θέμα που προσδιορίζει ο δάσκαλος. Το τυφλό παιδί το ακούει χάρη στη δυνατότητα της συνθετικής φωνής. Το τυφλό παιδί το εμπλουτίζει αφού το ακούσει, κάνοντας εισαγωγή δεδομένων με χρήση ενός συστήματος αναγνώρισης της φωνής, επομένως έχει την δυνατότητα να εμπλουτίσει με δύο τρόπους: με αναγνώριση της φωνής και από το πληκτρολόγιο χρησιμοποιώντας το τυφλό σύστημα. Το κωφό παιδί το διαβάζει και δημιουργεί θερμές λέξεις, στις οποίες αντιστοιχεί εικόνες από το διαδίκτυο. Τα δύο παιδιά έρχονται και παρουσιάζουν από κοινού το κείμενο στο δάσκαλο, το μεν τυφλό το εννοιολογικό του κομμάτι, το δε κωφό το εικονικό κομμάτι. Έτσι, γίνονται δυνατές κάποιες επικοινωνίες που θα ήταν αδύνατες αν δεν υπήρχαν οι γλωσσικές τεχνολογίες. Ευχαριστώ πολύ.

                                                                                                           Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

Συντονιστής

Ευχαριστούμε τον κ. Καραγιάννη ιδιαίτερα για όσα μας είπε για το έργο και τις δράσεις του Ινστιτούτου επεξεργασίας λόγου. Ο τελευταίος από τους ομιλητές αυτές της ενότητας, ο Σεραφείμ Φυντανίδης, Διευθυντής της «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ» και της «ΚΥΡΙΑΚΑΤΙΚΗΣ ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑΣ».

 

  Σ. Φυντανίδης

Πριν από 28 χρόνια μια ομάδα δημοσιογράφων είχαμε προσκληθεί από την Βρετανική κυβέρνηση για να περιοδεύσουμε την Σκοτία. Γυρίζαμε με ένα αυτοκίνητο του Υπουργείου Εξωτερικών όλες τις περιοχές πάνω από το Εδιμβούργο και πηγαίναμε και σε μικρές πόλεις και χωριά. Ήταν και ωραία εποχή, ήταν καλοκαίρι πρασινάδα κλπ, γιατί το χειμώνα δεν βλέπεται η Σκοτία. Εκείνο που μας έκανε εντύπωση τι ήταν;

Όπου πηγαίναμε στα μικρά χωριά και στις πόλεις, εκτός από δημόσια βιβλιοθήκη που παντού υπήρχε, εκτός από δημόσιο χώρο αθλοπαιδιών, βλέπαμε ράμπες για άτομα με ειδικές ανάγκες. Αυτό την εποχή εκείνη σε εμάς ήταν άγνωστο. Τι είναι αυτό λέγαμε; Είναι λέει για τα καροτσάκια των αναπήρων. Παντού. Όχι μόνο στα δημόσια κτίρια τα μεγάλα, μιλάω για χωριά και κωμοπόλεις. Είναι γεγονός ότι τα άτομα με αναπηρίες, στην ελληνική κοινωνία αλλά και σε άλλες κοινωνίες, ιδίως προς τα ανατολικά, είναι κάτι μεταξύ αποδιοπομπαίου τράγου και αντικειμένου για κουτσομπολιό και καλαμπούρι.

Λέει κάπου ο Καζαντζάκης στο «Καπετάν Μιχάλη», ότι «κάθε χωριό έχει ένα χαζό, έναν κουτσό, έναν ανάπηρο για να περνάει την ώρα μαζί του και αν δεν έχει, τον κατασκευάζει». Με πολύ ενδιαφέρον άκουσα όλα αυτά που γίνονται, τις προσπάθειες που γίνονται στην εποχή μας, για να καταλάβουν και όλοι οι Έλληνες αλλά και οι αρχές και ο Τύπος, ότι τα άτομα με ανάγκες, με αναπηρίες, δεν είναι αποδιοπομπαίοι τράγοι, είναι όμοιοί μας και έχουν δικαίωμα σε όλες τις απολαύσεις που έχουμε εμείς και κυρίως στην ενημέρωση.

Το περασμένο Σάββατο είχαμε στην «Ελευθεροτυπία» ένα μεγάλο αφιέρωμα για τα ΑμεΑ. Και οφείλω να πω ότι και ο κ. Σκορδίλης, ο οποίος το επιμελήθηκε είναι από τους ανθρώπους που το έχουν κάνει έργο ζωής αυτό. Εκεί θα είδατε, θα είδαν όσοι δεν το ξέρουν, ότι στην Ελλάδα στον πληθυσμό των 11 εκατομμυρίων έχουμε 900.000 άτομα με διάφορες αναπηρίες, δηλαδή το 1/12 του πληθυσμού. Όμως από εκεί και πέρα αρχίζουν τα δυσάρεστα. Λένε οι αριθμοί και δεν έχουν διαψευσθεί ότι, 8 στους 10 είναι εκτός αγοράς εργασίας, 180.000 εκτός εκπαίδευσης, απαιτούνται 2.000 κλίνες στα νοσοκομεία για τις ανάγκες των ανθρώπων αυτών. Έχουμε 4.000 παραπληγικούς νέους ανθρώπους, 30.000 αυτιστικά παιδιά και 6 υπουργεία των οποίων οι αρμοδιότητες αλληλοδιαπλέκονται και πολλές φορές δεν βγαίνει εύκολα και ουσιαστικό νόημα.

Παρενθετικά θα πω ότι αυτό το αφιέρωμα είχε πολύ μεγάλη απήχηση στο κόσμο αυτόν όχι όμως και στους υπόλοιπους Έλληνες, γιατί είδα και την κυκλοφορία μας, δεν είδα ούτε να ανεβαίνει, ούτε να κατεβαίνει. Όμως στο χώρο αυτό, στο κόσμο αυτό υπήρξε μεγάλη ανταπόκριση και απ' ότι με πληροφορεί ο κ. Σκορδίλης είχαμε ρεκόρ πρόσβασης στο διαδίκτυο, αφού περάσαμε όλη την ύλη εκεί. Πρώτη φορά λένε είχαν τόσα πολλά «χτυπήματα», που δείχνει ότι αυτοί οι άνθρωποι περιμένουν κάποια βοήθεια από όλους μας.

Άκουσα με πολύ ενδιαφέρον τις τεχνικές αυτές ανακαλύψεις που έχουν γίνει για να βοηθήσουν τους ανθρώπους αυτούς να έχουν πρόσβαση στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης-περιοδικά εφημερίδες, ραδιόφωνο τηλεόραση, γενικά στην ενημέρωση. Θυμάμαι, όταν ήμουνα μικρός, είχαμε ένα τυφλό στη γειτονιά μας και με έστελνε στο περίπτερο να αγοράσω τα «ΝΕΑ» ή την «ΑΘΗΝΑΪΚΗ» να του διαβάσω την ύλη της εφημερίδας. Δεν είχε άλλο τρόπο να την διαβάσει.

Τώρα υπάρχουν τρόποι φωνητικής μετάδοσης της ύλης των εφημερίδων. Εμείς το κάνουμε αυτό, νομίζω και άλλες 2-3 εφημερίδες, αλλά η προσβασιμότητα που έχουν τα άτομα αυτά είναι γύρω στις 30.000, γιατί και αυτό κοστίζει. Και εδώ υπάρχει ένα μεγάλο θέμα κόστους για τις συσκευές που χρειάζονται για να τις αποκτήσουν, αλλά να πω και το άλλο: τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης δωρεάν τα δίνουν αυτά και δεν έχουν κανένα έσοδο. Αλλά ας το ξεχάσουμε αυτό.

Υπάρχει ένα άλλο θέμα σε ό,τι αφορά τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης. Πώς δηλαδή αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρίες.

Σύμφωνα με μια έρευνα που έγινε τελευταία, το 90% από τα άτομα αυτά είναι δυσαρεστημένο με τον τρόπο που μεταδίδονται ιδίως από τις τηλεοράσεις τα θέματά τους. Συγκινησιακά φορτισμένα, σαν να είναι κάτι εκτός του κόσμου τούτου και με σενάρια διάφορα επιστημονικής φαντασίας. Δεν το θέλουν έτσι. Θέλουν να είναι ακριβώς όπως είμαστε όλοι μας, να έχουν την ίδια αντιμετώπιση γιατί προβλήματα έχουν και οι άνθρωποι που δεν έχουν αναπηρίες.

Γενικά υπάρχει ένα πρόβλημα το πώς εμείς στον Τύπο και επιμένω ιδιαίτερα στην τηλεόραση, αντιμετωπίζουμε αυτά τα θέματα. Είναι πάρα πολύ σημαντικό. Οι ίδιοι κάνουν έναν αυτοπροσδιορισμό και λένε ότι το να έχει κανείς μια αναπηρία δεν σημαίνει ότι είναι ένας δυστυχισμένος άνθρωπος. Ξέρουμε πάρα πολύ καλά ότι υπάρχουν υγιέστατοι άνθρωποι και πάρα πολύ πλούσιοι που είναι τρεις φορές πιο δυστυχισμένοι από αυτούς. Δεν το θέλουν έτσι ρατσιστικά δηλαδή, είτε προς την μία πλευρά, είτε προς την άλλη πλευρά και αυτή είναι η μεγάλη ευθύνη που έχουμε όλοι μας.

Για να κλείσω θέλω να πω ότι αυτή η διημερίδα που έγινε είναι πάρα πολύ ενδιαφέρουσα και αξίζουν συγχαρητήρια στους διοργανωτές. Αλλά δεν είδα και καμία κάλυψη από τον υπόλοιπο Τύπο και από τις τηλεοράσεις. Ίσως θα πρέπει να σκηνοθετήσουμε εδώ ένα σκηνικό, κάποιος να πυροβολεί τον κ. Ρουσόπουλο, για να το μάθουν ότι έγινε και αυτό το πράγμα εδώ μέσα!

Δυστυχώς, δεν είναι από τα θέματα που πουλάνε. Και όμως είναι πάρα πολύ χρήσιμο αυτό που έγινε εδώ και μακάρι τα συμπεράσματα που βγήκαν να τα εισπράξουν και οι κυβερνώντες, αλλά και εμείς στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης με γνώμονα ότι όλοι ανεξαιρέτως οι πολίτες, επομένως και τα άτομα με αναπηρίες, έχουν δικαίωμα στην πληροφόρηση και πρέπει με κάθε τρόπο να την ενισχύσουμε και να κάνουμε προσιτή σε όλους. Ευχαριστώ.

                                                                                                          Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

 

Συντονιστής

Ευχαριστούμε τον κ. Σεραφείμ Φυντανίδη για τις καίριες παρατηρήσεις του. Παρατηρήσεις ενός ανθρώπου που ξέρει καλά τα Μέσα. Πριν καλέσω την Γενική Γραμματέα Επικοινωνίας την κα Παπαδά στο βήμα, θα ήθελα όσο γίνεται πιο σύντομα, όσες ερωτήσεις υπάρχουν για τους ομιλητές, τους παρόντες, μιας που οι άλλοι έφυγαν, να τους ακούσουμε. Παρακαλώ.

 

Χρ. Αλεξίου

Μια ερώτηση για τον καθηγητή τον κ. Κουροπετρόγλου, αφού πρώτα κάνω μια διόρθωση σε αυτό που είπε ο κ. Φυντανίδης για ότι αφορά τον αριθμό των αριθμό των ατόμων με αυτισμό. Είμαι Αντιπρόεδρος της Παγκόσμιας Οργάνωσης Αυτισμού. Οι τελευταίες επιδημιολογικές έρευνες που ανακοινώθηκαν στο 1ο Διεθνές Συνέδριο για τον αυτισμό της Παγκόσμιας Οργάνωσης Αυτισμού, αναφέρουν ότι ελάχιστο όριο, σε κάθε 10.000 παιδιά που γεννιούνται στο κόσμο 60 περίπου είναι άτομα, που είναι στο ευρύ φάσμα αναπτυξιακών διαταραχών αυτιστικού τύπου.

Τώρα το ερώτημα. Άκουσα με πάρα-πάρα πολύ ενδιαφέρον κύριε καθηγητά αυτά που αναφέρετε για την εντυπο-αναπηρία και ιδιαίτερα γιατί ανάμεσα σε αυτά που αναφέρατε είναι και τα άτομα με μαθησιακές δυσκολίες και με προβλήματα αντίληψης. Βέβαια δώσατε πολύ ωραία παραδείγματα. Αν δεν κάνω λάθος κυρίως τα παραδείγματα αυτά αναφέρονται σε αναπηρίες όπου η αντίληψη υπάρχει, δεν είναι νοητική κυρίως η αναπηρία.

Όταν όμως έχουμε άτομα με βαριά νοητική στέρηση ή με πολύ περίπλοκη λειτουργία του εγκεφάλου, όπως είναι ο αυτισμός, όπου η λειτουργία του είναι κυριολεκτική, δεν είναι μεταφορική, δεν έχει φαντασία ο λόγος, όπου πολλά, τα περισσότερα άτομα από αυτά, κάποια μπορεί να σκέφτονται και να μην μπορούν να εκφράσουν ή δεν σκέφτονται -και αυτό είναι το σημαντικό- με τον τρόπο που εμείς σκεφτόμαστε.

Και ήθελα να ρωτήσω μέσα σ' αυτά που είπατε αν μπορεί να αντιμετωπιστεί ένα τέτοιο πράγμα. Και θα σας πω για παράδειγμα μια από τις πιο σημαντικές μεθόδους βοήθειας των ατόμων με αυτισμό είναι η λεγόμενη μέθοδος «τιλ» που αναπτύχθηκε στο North Caroline University από μια κορυφαία διασημότητα στον αυτισμό.

Και αυτό που είναι ένας τρόπος επικοινωνίας είναι κυρίως η χρήση της φωτογραφίας. Έχει πολύ μεγάλη οπτική αντίληψη το αυτιστικό άτομο, επειδή του λείπει κυρίως η χρήση. Αυτό θα ήταν μια μεγάλη σωτηρία π.χ. το να μπορέσει να ανακαλυφθεί ή να βρεθεί ένας τρόπος, όπου αυτό το άτομο που δεν μπορεί να επικοινωνήσει ή δεν μπορεί να σκεφτεί με τον ίδιο τρόπο να μπορέσει να επικοινωνήσει και αυτό και να μπορέσει να λυτρωθεί στη ζωή του από αυτή την τυραννία. Ευχαριστώ.

 

 

Γ. Κουρουπέτρογλου

Αναφέρθηκα ήδη σε εναλλακτικά συστήματα επικοινωνίας. Μίλησα για τα τυποποιημένα συστήματα επικοινωνίας που στηρίζονται σε εικονίδια. Υπάρχουν σήμερα για τις βαριές νοητικές περιπτώσεις ή για τον αυτισμό, μπορεί κάποιος να χρησιμοποιήσει τις λεγόμενες προσωπικές γλώσσες, οι οποίες στηρίζονται σε φωτογραφίες από το περιβάλλον του. Συνθέτοντας αυτές τις φωτογραφίες στη σειρά μπορεί κάποιος να φτιάξει μια πρόταση. 

Αυτή η πρόταση μετά έχουμε φτιάξει ένα τέτοιο σύστημα, ασχολούμαστε με συστήματα εναλλακτικής επικοινωνίας σαν ομάδα στο Πανεπιστήμιο εδώ και χρόνια. Δυστυχώς αυτά τα προϊόντα δεν υπάρχουν για τους Έλληνες, αλλά υπάρχουν για τους Φιλανδούς και τους Εγγλέζους που αναπτύχθηκαν εδώ. Η πρόταση αυτή που γράφτηκε με εικόνες, με συνδυασμό εικόνων, μπορεί το σύστημα, την μετατρέπει σε ελληνικό κείμενο γραμματικά και συντακτικά σωστό, που μπορεί είτε να το ακούσει κάποιος, είτε να βγει σε κείμενο.

Τέτοια συστήματα, λοιπόν, αν αναφέρεστε σε αυτά που γνωρίζω, διαθέτουμε και στην Ελλάδα. Σας είπα όμως ότι υπάρχει και ένα μεγάλο κενό που αυτά δεν φτάνουν στον έλληνα χρήστη.

 

Παρέμβαση

Ο κ. Φυντανίδης αν μπορεί να μας εξηγήσει στην «ΕΛΕΥΘΕΡΟΤΥΠΙΑ» που είχατε μια θαυμάσια έκδοση το «ΑΝΑΜΕΣΑ», που αναφερόταν συγκεκριμένα για τα άτομα με αναπηρία και μάλιστα σε πολύ καλό επίπεδο γιατί σταμάτησε. Θα ήθελα να δω αν μπορεί να υπάρξει σε κάθε έντυπο κάποιο κομμάτι που να αναφέρεται με κοινωνικό μήνυμα, σε κάθε έντυπο μπορεί να γίνει όπως στην τηλεόραση που υπάρχει νόμος δυο λεπτά την ημέρα για μετάδοση κοινωνικού μηνύματος. Να υπάρξει και στον Τύπο ένα μικρό κομμάτι που να αναφέρεται σε κοινωνικό μήνυμα, είτε αυτό είναι πρόσβαση, είτε είναι δωρεά οργάνων σώματος, είτε αιμοδοσία, είτε προσβασιμότητα και διάφορα τέτοια μηνύματα.

 

Σ. Φυντανίδης

Το «ΑΝΑΜΕΣΑ» το δοκιμάσαμε ένα διάστημα και οφείλω να πω ότι υπήρξαν αντιδράσεις μέσα από το χώρο των ανθρώπων, που ασχολούνται με τα θέματα αυτά. Παντού υπάρχουν συμφέροντα ξέρετε. Εν πάση περιπτώσει αυτό δεν έχει τόση σημασία, όσο το ότι αυτό το ένθετο μετεξελίχθηκε σε μία μια στήλη τακτική, το «Επί ίσοις όροις». Αλλά πρέπει αυτά τα θέματα να τα βγάλουμε από την ρουμπρίκα, γιατί δεν θέλουμε να είναι, αυτό που είπα προ ολίγου, κάτι άλλο, κάτι το ιδιαίτερο. Να διαχέεται μέσα στην ύλη της εφημερίδας το θέμα αυτό με τα προβλήματα που έχει. Δεν είναι ωραίο λέει «η στήλη της γυναίκας», «η στήλη του άντρα», «η στήλη του παιδιού» και «η στήλη των ΑμεΑ». Δεν μας αρέσει τόσο πολύ αυτό. Πάντως αυτό που είπα στην αρχή, σημειώστε το, παντού υπάρχουν συμφέροντα και πέσαμε σε μία δίνη την οποίαν δεν την καταλαβαίναμε και εμείς οι ίδιοι. Δεν το συνεχίσαμε έτσι, το συνεχίσαμε αλλιώς. Το θέμα είναι ότι το συνεχίζουμε. Και πάλι θέλω να πω ότι εκτός από τους ανθρώπους που έχουν άμεσο ενδιαφέρον για τα θέματα αυτά, η υπόλοιπη κοινωνία δεν είναι τόσο ευαισθητοποιημένη. Και αυτό λέει πολλά.

 

 

Γ. Παπαγιαννόπουλος

Γιάννης Παπαγιαννόπουλος απ' τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης και Επικοινωνίας. Η ερώτηση αφορά τον κ. Χατζηλεοντιάδη και θα ήθελα μια διευκρίνιση για το πρόγραμμα sign2talk, που πράγματι στην επιστημονική κοινότητα συζητιέται πολύ τώρα τελευταία, γιατί αφορά κωδικοποίηση στο χώρο και απόδοση σε νοηματική γλώσσα. Στο demo που μας δείξατε, πόσες κάμερες χρησιμοποιήσατε για να δούμε αυτό το demo;

 

 

Λ. Χατζηλεοντιάδης

Δεν υπάρχουν κάμερες. Το σύστημα παίρνει την πληροφορία από το επιφανειακό μυογράφημα. Αν προσέξατε στην αρχή τοποθετούνται ηλεκτρόδια στους αντίστοιχους μύες που χρειάζονται για την κίνηση. Ταυτόχρονα υπάρχει ένα το οποίο βρίσκεται τοποθετημένο στο καρπό, για να μπορέσει να ελέγξει τη χωρική θέση του χεριού και αυτά μετατρέπονται σε χαρακτηριστικά τα οποία έχουν εκπαιδευτεί και αντιστοιχίζονται σε λέξεις.

Δεν υπάρχει κάμερα γι' αυτό ακριβώς θέλαμε να αποφύγουμε την αίσθηση από τις κάμερες που είναι σε σταθερό χώρο, τα γάντια τα οποία μετατρέπουν το χρήστη σε μία έτσι εντελώς διαφοροποιημένη μορφή. Θέλουμε το σύστημα να φοριέται και να μην φαίνεται καν.

 

 

Γ. Παπαγιαννόπουλος

Δηλαδή δεν υπάρχει μια μελλοντική εφαρμογή του συστήματος μπροστά από ένα βιντεοτηλέφωνο, μια μόνο κάμερα, από ένα κινητό;

 

Λ. Χατζηλεοντιάδης

Δεν χρειάζεται η κάμερα για το σύστημα. Το σύστημα είναι ανεξάρτητο από κάμερα, δεν χρειάζεται καθόλου. Αποφύγαμε ακριβώς αυτή τη λύση και η πρωτοτυπία του, η καινοτομία του είναι ότι παίρνουμε την πληροφορία από την κίνηση των μυών που κάνει όταν κάνει την χειρομορφή.

 

 

Γ. Παπαγιαννόπουλος

Έλεγα για την μετάδοση της γλώσσας σε απόσταση, γι' αυτό μιλάω.

 

Λ. Χατζηλεοντιάδης

Όπως είδατε παρουσιάσαμε και την εικόνα όπου μιλάω και ταυτόχρονα στέλνω μέσω bluetooth ή GPRS σε οποιοδήποτε χρήστη διαδικτυακά, είτε μέσα στην αίθουσα είτε αλλού, την μετάφραση την οποίαν έχω. Άρα για την λειτουργία του σήματος δεν χρειάζεται καμία κάμερα.

 

 

Συντονιστής

Δύο τελευταίες ερωτήσεις. Ο κύριος και η κυρία.

 

 

Κ. Αγιαννίδης

Προς τον κ.Φυντανίδη, απλά ενημερωτικά δεν ξέρω αν το θέτετε ποσοτικά. Δεν ξέρω αν το θέτετε ποσοτικά πάντως η «ΕΡΤ 3» είναι εδώ και καλύπτει για δύο ολόκληρες ημέρες τις εργασίες της διημερίδας.

 

Σ. Φυντανίδης

Χαίρομαι που το ακούω, αλλά υπάρχουν άλλα 5-6-10 κανάλια το οποία δεν κάνουν τίποτα και μάλιστα αυτά που έχουν την μεγαλύτερη τηλεθέαση. Πάντως μπράβο σας. Δε φέρνει διαφήμιση αυτό το θέμα, δεν καταλαβαίνετε;

 

 

Ε. Ευθυμίου

Ελένη Ευθυμίου απ' το ΙΕΛ. Μια ερώτηση για τον κ. Χατζηλεοντιάδη στο sign2talk, τι γλωσσικούς πόρους χρησιμοποιείτε; Πώς η χειρομορφή που παίρνετε, γιατί η χειρομορφή δεν είναι από μόνη της ικανή για να ταυτιστεί με ένα νόημα έτσι, χρειάζεται πολύ περισσότερες πληροφορίες προκειμένου να έχει κανείς την εικόνα του σήματος που μεταδίδεται. Σε τι γλωσσικούς όρους πατάει για να δώσει το βίντεο;

 

 

Λ. Χατζηλεοντιάδης

Εμείς ξεκινήσαμε για την αμερικάνικη νοηματική γλώσσα, η οποία είναι πάρα πολύ καλά δομημένη και βρήκαμε και διαθέσιμη βιβλιοθήκη από βίντεο. Στη συνέχεια περιορίσαμε το λεξιλόγιο σε 60 λέξεις, οι οποίες έχουνε και μια θεματική συσχέτιση, έτσι ώστε κάποιοι ας πούμε μπορεί να εφαρμόσει το σύστημα στη συγκεκριμένη χρήση, αν θέλω να πάω σε μια τράπεζα να φορτώσω το συγκεκριμένο λεξιλόγιο ή να πάω στο αεροδρόμιο να φορτώσω το συγκεκριμένο λεξιλόγιο.

Το σύστημα της αναγνώρισης έχει γίνει με δικά μας πειράματα επάνω στην χρήση των νοηματικών χειρομορφών έτσι ώστε να καταγράψουμε τα μυογραφήματα, τα οποία παράγονται κατά την κίνηση του χεριού και έχει γίνει αξιολόγηση μέσα από 25 παραμέτρους τις οποίες έχουμε καταγράψει, σε ένα συμβιβασμό μεταξύ πραγματικού χρόνου ταχύτητας δηλαδή και όσο το δυνατόν πιο υλοποιήσιμης μορφής του σε έναν υπολογιστή χειρός. Όσον αφορά την φωνή, υπάρχει η σύνθεση της φωνής με την χρήση της "locuento". Για την αναγνώριση φωνής έχουν γίνει γραμματικές, οι οποίες έχουν γραφτεί από εμάς επάνω ακριβώς σε αυτή την λογική.

 

Ε. Ευθυμίου

Προκειμένου να έχετε την δυνατότητα χρήσης σε πραγματικό χρόνο και σε πραγματικό περιβάλλον θα πρέπει βέβαια να αναπτύξετε πόρους, έτσι δεν είναι;

 

 

Λ. Χατζηλεοντιάδης

Σας είπα μας ενδιέφερε περισσότερο η αντιστοίχηση του μυογραφήματος σε χειρομορφές, που εκεί είναι νομίζω η βασικότερη πληροφορία η οποία περνάει και στη συνέχεια η γλωσσολογική και συντακτική ανάλυση, η οποία σχετίζεται περισσότερο, αφού έχεις κάνει σωστά την αντιστοίχιση μπορείς να το περάσεις το πρόβλημα σε άλλη βάση.

 

Ε. Ευθυμίου

Θα έχεις όμως ενδιαφέρον να δείτε πώς θα γίνει αυτό όταν το βγάλετε από το περιθώριο των 60 λέξεων.

 

Λ. Χατζηλεοντιάδης

Σαφώς και γι' αυτό ανέφερα το παράδειγμα ότι πρώτα μπορούμε να το χρησιμοποιήσουμε σε παιδιά που έχουν περιορισμένο λεξιλόγιο, μπορεί να το χρησιμοποιήσουμε σε χρήση η οποία είναι πολύ στοχευμένη, όπως είπα πριν, μέχρις ότου να αυξηθούνε οι υπολογιστικές ικανότητες που έχουμε στα «PDA». Αυτή την στιγμή αναφερόμαστε σε υπολογιστή χειρός και η σύσταση της φωνής και η αναγνώριση της φωνής γίνεται σε υπολογιστή χειρός, με αποτέλεσμα όλες οι υπολογιστικές του δυνατότητες να είναι περιορισμένες. Αν συζητάμε για ένα σύστημα υπολογιστή τότε δεν θα έχουμε κανένα πρόβλημα. Σίγουρα όμως υπάρχει πολύ τρόμος και γι' αυτό σας είπα ότι ξεκινάει ερευνητικό πρόγραμμα περίπου σε ένα μήνα μέσω της Γενικής Γραμματείας για να μπορέσει να προχωρήσει όσο το δυνατόν περισσότερο. Ευχαριστώ.

 

Συντονιστής

Επειδή δυστυχώς δεν έχουμε χρόνο, θα κλείσουμε με την κα Παπαδά.

 

Μ. Παπαδά-Χειμώνα

Φτάσαμε στο τέλος. Ο Υπουργός θα κάνει το κλείσιμο. Υποσχέθηκε να κάνει προτάσεις. Σε εμένα επιτρέψτε μου μόνο μερικές σκέψεις. Η πρώτη σκέψη. Αποδείχθηκε για άλλη μια φορά πόσο αναγκαία είναι η τριμερής αυτή συνάντηση των εκπροσώπων του Αναπηρικού Κινήματος, των εργαζομένων στα ΜΜΕ και της πολιτείας.

Χρειαζόμαστε όχι απλά την τριμερή συνάντηση, αλλά την τριμερή επικοινωνία, γιατί αυτό απαιτεί η ουσία του δημοκρατικού πολιτεύματος.

Η δημοκρατία δεν εξαντλείται στην ανά 4ετία διαμόρφωση μιας πλειοψηφίας. Η δημοκρατία είναι συμμετοχική. Δεν έχει και δεν χωράει αποκλεισμούς.

Η δεύτερη σκέψη. Δεν είναι ικανοποιητική η εικόνα των αναπήρων στα Μέσα Μαζικής Επικοινωνίας, ούτε και η γενική εικόνα που απευθύνεται στους ανάπηρους. Το φαινόμενο και την παθογένειά του περιέγραψαν όχι μόνο οι ανάπήροι, αλλά και σημαντικοί εκπρόσωποι από το δημοσιογραφικό κόσμο.

Η τρίτη σκέψη. Ούτε η προσβασιμότητα των αναπήρων στα ΜΜΕ είναι ικανοποιητική. Σημαντικός όγκος από τα μηνύματα που παράγουν οι ανάπηροι δεν φτάνει στην κοινωνία.

Η τέταρτη και τελευταία μου σκέψη. Ούτε η κακή και στρεβλή εικόνα των αναπήρων θεραπεύεται, ούτε η προσβασιμότητα στα ΜΜΕ βελτιώνεται με γραφειοκρατικές απαγορεύσεις και με απλές ποσοστώσεις. Χρειαζόμαστε μέτρα ενθάρρυνσης. Προτάσεις δημιουργικές και διαμόρφωση δεοντολογίας. Θέλουμε θετικές δράσεις.

Επιθυμώ να ευχαριστήσω κατ' αρχήν τον Υπουργό Επικρατείας, που με την πρωτοβουλία του μας έδωσε την ευκαιρία να διοργανώσουμε αυτή τη διημερίδα. Τη βουλευτή Επικρατείας και Πρόεδρο της Ειδικής Διακομματικής Επιτροπής την κα Μπερνιδάκη-Άλντους. Τους εισηγητές Έλληνες και ξένους. Τους συντονιστές δημοσιογράφους. Όλους όσοι συμμετείχατε ενεργά στη διημερίδα αυτή, όλους όσοι την παρακολουθήσατε. Το ΚΕΑΤ για την εκτύπωση, στην γραφή braille του προγράμματος.

Θα ήταν λάθος μου τέλος να μην ευχαριστήσω, και τους στενούς συνεργάτες μου, οι οποίοι έφεραν το βάρος της προετοιμασίας, την Κατερίνα Παπαλουκά, την Κατερίνα Δεληγιάννη, το Διονύση Γαρδέλη, το Νίκο Λαμπρόπουλο, τη Ρένα Φιλίππου, τη Δήμητρα Αλεξανδράτου και τα υπόλοιπα στελέχη της Υπηρεσίας που βοήθησαν στο διήμερο αυτό των εργασιών.

Στη διημερίδα αυτή ακούστηκαν λόγια. Χθες και σήμερα, άκουσα λόγια, άλλα πικρά, άλλα αισιόδοξα, άλλα αυστηρά, άλλα με «μοσχοβολούσες» έννοιες και σημασίες. Δεν πρόκειται να τα ξεχάσω.

Κύριε Υπουργέ σας παρακαλώ.

 

                                                                                                          Επιστροφή στην αρχή της σελίδας

  Θ. Ρουσόπουλος

Όλοι ξεκινάμε λέγοντας «δεν θα μιλήσω πολύ για να μη σας κουράσω» κλπ. Θα ήθελα πραγματικά να μιλήσω πολύ για να σας κουράσω. Παρότι κλείνει η διημερίδα, δεν άκουσα ούτε έναν να ξεκινάει την ομιλία του λέγοντας «δεν θα σας κουράσω» και πραγματικά δεν κουραστήκαμε. Έμεινα από την αρχή μέχρι το τέλος και χθες και σήμερα και θα τολμούσα να πω ότι είναι δύο από τις πιο παραγωγικές ημέρες εδώ και 2 χρόνια και κάτι ημέρες που έχω γίνει Υπουργός.

Θα τολμούσα να πω ότι έμαθα πράγματα που με πλούτισαν ως χαρακτήρα. Ελπίζω από το αποτέλεσμα να με πλούτισαν και ως πολιτικό. Διότι οι πολιτικοί μετρώνται στο αποτέλεσμα. Ευτυχώς δεν με πυροβόλησε κανένας αγαπητέ Σεραφείμ, παλαιέ μου Διευθυντή και φίλε. Δίπλα με πυροβολούν που είναι η αίθουσα του press room κάθε μεσημέρι. Εδώ είναι πιο ήρεμο το περιβάλλον .

Δεν θα πω πάρα πολλά, παρότι είπα ότι θα ήθελα να σας κουράσω. Δεν θα μιλήσω για υποσχέσεις όπως είπε η Μαργαρίτα. Μου αρέσει η λέξη δεσμεύσεις. Έχω βάλει ένα γενικό τίτλο σε αυτό το κειμενάκι που κάθισα και έγραψα αυτές τις ώρες χθες και σήμερα που παρακολουθούσα που λέει «πρωτοβουλίες - δεσμεύσεις». Και θα σας τις διαβάσω ευθύς αμέσως, όπως ακριβώς τις αποτύπωσα. Είναι εφτά.

Πρώτη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Η διεθνής διημερίδα που ολοκλήρωσε ή που ολοκληρώνει τώρα τις εργασίες της, παίρνει τον χαρακτήρα διεθνούς συνεδρίου, το οποίο θα πραγματοποιείται μια φορά το χρόνο. Το 2ο συνέδριο -γιατί εγώ θεωρώ ότι αυτό ήταν ήδη το 1ο Συνέδριο- με γενικό τίτλο «Άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ» θα πραγματοποιηθεί του χρόνου τον Ιούνιο.

Οι Γενικές Γραμματείες Επικοινωνίας και Ενημέρωσης θα είναι και πάλι οι διοργανώτριες Γραμματείες. Πρόεδρος όμως του Συνεδρίου αναλαμβάνει και τον ευχαριστώ γιατί δέχθηκε την πρότασή μου, ο κ. Νίκος Βουλγαρόπουλος. Άνθρωπος που κατάφερε ήδη πολλά στο να κάνει πράξη στο internet και στο περιοδικό, αυτό που εμείς σκεφθήκαμε ότι θα πρέπει να γίνει πράξη στα περισσότερα Μέσα Ενημέρωσης που δεν ειδικεύονται στα άτομα με αναπηρία. Να εντάξουμε δηλαδή το σύνολο των Μέσων Ενημέρωσης στην προβληματική που αναπτύσσουν και τα άτομα με αναπηρία, στο σύνολο των Μέσων Ενημέρωσης.

Δεύτερη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Στο πλαίσιο του Συνεδρίου για τα «Άτομα με αναπηρία και τα ΜΜΕ», οι Γραμματείες Επικοινωνίας και Ενημέρωσης θεσμοθετούν βραβείο ντοκιμαντέρ. Τα ντοκιμαντέρ θα πρέπει να έχουν ως αποκλειστικό τους περιεχόμενο θέματα που σχετίζονται με τα άτομα με αναπηρία. Πέντε ντοκιμαντέρ, θα βραβευτούν με έπαθλο 20.000­ το καθένα. Σύντομα θα ανακοινώσουμε με το νέο πρόεδρο του Συνεδρίου την κριτική επιτροπή που θα συνεδριάσει για να ανακοινώσει τους όρους συμμετοχής στο διαγωνισμό. Η προβολή των ντοκιμαντέρ και η απονομή των βραβείων θα γίνει στη διάρκεια του 2ου Συνεδρίου τον Ιούνιο του 2007. Τα βραβευμένα, αλλά όχι μόνο αυτά, ντοκιμαντέρ, με πρόταση που μου έκανε ο κ. Αντώνης Ρέλλας, ο σκηνοθέτης του βραβευμένου ντοκιμαντέρ «Αιγαίου Κύματα», ο οποίος θα μετέχει και αυτός στην κριτική επιτροπή, θα προβάλλονται και σ' αυτό συμφώνησε ο Πρόεδρος της ΕΡΤ και από τα κανάλια της δημόσιας τηλεόρασης και από το Prisma Plus, το οποίο έχει δημιουργηθεί εδώ και 3 μήνες και το οποίο όλοι γνωρίζετε πια.

Τρίτη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Το Ινστιτούτο Οπτικοακουστικών Μέσων με Πρόεδρο και Γενικό Διευθυντή τον κ. Ροδόλφο Μoρώνη, θα διεξάγει κάθε χρόνο έρευνα κοινής γνώμης με θέμα την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στα Μέσα Ενημέρωσης και αντιστρόφως. Η πρώτη έρευνα θα γίνει φέτος και η δεύτερη θα γίνει λίγο πριν το επόμενο συνέδριο τον Ιούνιο του 2007, ώστε να μπορούμε όλοι να συγκρίνουμε τα αποτελέσματα χρόνο με το χρόνο και να παρακολουθούμε την εξέλιξη των θεμάτων μέσα σ' αυτούς τους 12 μήνες. Να βλέπουμε δηλαδή αν οι προσπάθειες που ξεκινάμε εδώ σήμερα έχουν αποτέλεσμα στην πράξη ή αν απλώς είναι έπεα πτερόεντα.

Τέταρτη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Στην υπό διαμόρφωση ιστοσελίδα των Γενικών Γραμματειών Επικοινωνίας και Ενημέρωσης θα ανοίξουμε ένα νέο τόπο με θεματολογία αποκλειστικά την θεματολογία του Συνεδρίου μας. Δηλαδή προβλήματα και λύσεις στο θέμα άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ. Τα στοιχεία που θα συγκεντρωθούν θα τα επεξεργάζεται η ομάδα επιστημόνων του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών Μέσων και θα αποστέλλονται στο Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και στο Συνήγορο του Πολίτη για περαιτέρω ενημέρωση. Οι διαπιστώσεις θα ανακοινώνονται στη διάρκεια του Συνεδρίου μας και φυσικά στη νέα ιστοσελίδα. Σημειώνω ότι η νέα ιστοσελίδα θα είναι αναγνώσιμη από άτομα με τύφλωση.

Πέμπτη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας -για όσους δεν το γνωρίζουν νομίζω οι μετέχοντες στην διημερίδα το έμαθαν, γιατί μοιράστηκε- για δεύτερη χρονιά φέτος εξέδωσε ένα αλμανάκ των γεγονότων της χρονιάς, το οποίο είναι ιδιαίτερα χρηστικό για δημοσιογράφους, για ανθρώπους που διατηρούν αρχείο, για υπηρεσίες, για τους πολίτες γενικά που ενδιαφέρονται να έχουν στο αρχείο τους εύκολα προσβάσιμα τα γεγονότα σε ένα τέτοιο εγχειρίδιο. Από φέτος το 2006 αρχίζουμε την έκδοση ενός αλμανάκ τυπωμένου σε βιβλίο με το σύστημα braille. Ενός χρηστικού βιβλίου για τους Έλληνες πολίτες που έχουν μειωμένη όραση ή τύφλωση.

Έκτη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Κατά τα πρότυπα άλλων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, οι Γενικές Γραμματείες Επικοινωνίας και Ενημέρωσης σε συνεργασία με τις Ενώσεις αναπήρων, με τις Ενώσεις Συντακτών της χώρας μας, θα εκδώσει το πρώτο εγχειρίδιο με χρηστικές οδηγίες για τους δόκιμους και αδόκιμους όρους που πρέπει να γνωρίζει, ώστε να χρησιμοποιεί ή να αποφεύγει ένας δημοσιογράφος αναφερόμενος σε θέματα που αφορούν άτομα με αναπηρία.

Συνειδητοποιήσαμε όλοι και είχα την ευκαιρία να το πω και χθες ότι το συνειδητοποίησα με έκπληξη και εγώ ο ίδιος, γιατί πολλές ως δημοσιογράφος ή αργότερα, τώρα, ως πολιτικός αισθανόμουν αμηχανία στον τρόπο με τον οποίον έπρεπε να απευθυνθώ σε ένα άτομο με αναπηρία, στην φρασεολογία που έπρεπε να χρησιμοποιήσω. Συνειδητοποιήσαμε όλοι ότι αυτό είναι μια προβληματική που αναπτύχθηκε σε όλες τις ευρωπαϊκές χώρες χρόνια τώρα και έχουν φτάσει να έχουν μεγάλους ιστότοπους. Εκτενείς σελίδες στο internet ή βιβλία χρηστικά, εγχειρίδια αντίστοιχα, σαν αυτό το οποίο δεσμευόμαστε ότι θα εκδώσουμε σε συνεργασία με τις Ενώσεις Αναπήρων και τις Ενώσεις Συντακτών για να βοηθηθεί και ο δημοσιογράφος και ο πολίτης.

Σε αυτό τον τομέα έχουμε μείνει πολύ πίσω. Είναι σπουδαίο να εκπαιδευτούν όλοι. Να εκπαιδευτούν πρώτα απ' όλα οι δημοσιογράφοι, να εκπαιδεύσουμε τους πολίτες στη χρήση ενός λεξιλογίου που δεν υποτιμά τον συνάνθρωπό μας, ο οποίος είναι άτομο με αναπηρία. Μέσω της γλώσσας δημιουργείται και μέσω της γλώσσας διαμορφώνεται πολιτισμός και εν προκειμένω ο νέος πολιτισμός που όλοι θέλουμε.

Έβδομη πρωτοβουλία - δέσμευση.

Κατόπιν συνεννόησης με τον Πρόεδρο της ΕΡΤ ο τηλεμαραθώνιος που διοργανώνει η δημόσια τηλεόραση τον Δεκέμβριο του 2006 θα είναι αφιερωμένος φέτος στα άτομα με αναπηρία, ώστε να συγκεντρωθούν χρήματα που θα βοηθήσουν τους σκοπούς που αναφέραμε στο Συνέδριό μας.

Αυτές είναι οι εφτά δράσεις για τις οποίες εγώ δεσμεύομαι ενώπιόν σας. Είναι το πρώτο βήμα για το οποίο μίλησα. Έλεγε ο Κων/νος Καραμανλής «αν θες να κάνεις χίλια βήματα ξεκίνα από το πρώτο». Ας κάνουμε το πρώτο, στο κομμάτι εκείνο που μας αναλογεί, για να μπορέσουμε να προχωρήσουμε στα επόμενα αργά ή γρήγορα, «κάλλιο αργά παρά ποτέ» πάντως.

Είναι ο νέος πολιτισμός που για να κάνουμε πράξη θα πρέπει να δεχθούμε -και εγώ το δέχθηκα ήδη- αυτό που είπε μιλώντας πολύ γλαφυρά, πολύ παραστατικά, πολύ εμπεριστατωμένα ο Νίκος Βουλγαρόπουλος το πρωί, να αναδείξουμε την ομορφιά της αναπηρίας. Είναι στόχοι μετρήσιμοι, όπως μετρήσιμο είναι μέχρι στιγμής το αποτέλεσμα που επιτύχαμε μέσω της «ΕΡΤ» με την δημιουργία του πρώτου πανευρωπαϊκά ψηφιακού καναλιού που εκπέμπει κάθε ημέρα 7 ώρες πρόγραμμα ειδικά διαμορφωμένο για τα άτομα με αναπηρία.

Η Ελλάδα ήταν μεταξύ των τελευταίων χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης στα θέματα της ψηφιακής τηλεόρασης. Με την λειτουργία αυτού του καναλιού εδώ και 3 μήνες με πολύ κέφι, με πολλή δουλειά των ανθρώπων της «ΕΡΤ» γινόμαστε από τους πρώτους. Το ίδιο θα ήθελα να λέμε σε μερικά χρόνια για την προσπάθεια που ξεκινά σε αυτό το συνέδριο. Πρωτιά στην ευαισθητοποίηση, πρωτιά στην ισότητα, ενίσχυση δηλαδή της ποιότητας της δημοκρατίας μας. Ενίσχυση όλων αυτών τα οποία ακούστηκαν στη διημερίδα.

Και θα κλείσω όπως ξεκίνησα χθες. Λέγοντας ότι ξεκινάμε μια νέα προσπάθεια, η οποία δεν θέλω να μείνει μόνο στα συνέδρια ή στην λογική του λόγου χωρίς δέσμευση, χωρίς πράξη. Γι' αυτό το λόγο και ανακοίνωσα συγκεκριμένα βήματα, τα οποία θα ήθελα να τελειώσουν γρήγορα. Εγώ ευχήθηκα χθες τέτοιες διημερίδες, τέτοια συνέδρια πολύ σύντομα να μην χρειάζεται να γίνουν, γιατί αποδέχομαι απολύτως αυτό που ανέπτυξε ως φιλοσοφία του ο κ. Φυντανίδης προηγουμένως, ότι σε μια κοινωνία που έχει αυτά τα θέματα ως αυτονόητα, δεν χρειάζονται τέτοιες διημερίδες, δεν χρειάζονται τέτοια συνέδρια.

Αυτές είναι οι δεσμεύσεις μου, αυτές είναι οι πρωτοβουλίες. Οι προτάσεις θα είναι δικές σας. Αυτά όλα τα έβγαλα από δικές σας παρατηρήσεις, δικούς σας λόγους, δικές σας προτάσεις. Είναι βέβαιο ότι θα υπάρχουν δεκάδες, εκατοντάδες ή χιλιάδες άλλα.

Όμως θα ήθελα να επιμείνω σε κάτι που το είπα πολλές φορές στις ερωτήσεις - παρεμβάσεις που έκανα στη διάρκεια αυτής της διημερίδας. Ας μείνουμε στο κομμάτι εκείνο, το οποίο αναλογεί πολιτικά στον ομιλούντα ως υποχρέωση πολιτική απέναντι στην κοινωνία, το οποίο αναλογεί σε αυτό το χώρο που βρισκόμαστε των Γραμματειών Επικοινωνίας και Ενημέρωσης, δηλαδή στο κομμάτι της επικοινωνίας, στο κομμάτι της ενημέρωσης.

Τα προβλήματα είναι πολλά. Ας προσπαθήσουμε να βρούμε λύσεις στο κομμάτι αυτό. Πώς δηλαδή θα καταφέρουμε να κάνουμε την πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στα ΜΜΕ ακόμα καλύτερη, πώς θα κάνουμε την πρόσβαση των ΜΜΕ στα άτομα με αναπηρία ακόμα καλύτερη. Τότε, έχοντας λύσει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι αυτού του παζλ, πιστεύω ότι θα φωτίσουμε και τα διπλανά και τα παραδιπλανά, που μπορεί να είναι αρμοδιότητα άλλων υπουργείων, άλλων υπουργών, άλλων φορέων. Σίγουρα όμως, καλύπτονται σε ένα μεγάλο ποσοστό από αυτό που λέμε δημοσιότητα, από αυτό που λέμε επικοινωνία.

Θα ήθελα κλείνοντας, να καλέσω το Νίκο το Βουλγαρόπουλο να πει δυο κουβέντες για όσα ο ίδιος θα είναι υπεύθυνος πια να προετοιμάσει για την επόμενη χρονιά για το 2ο Διεθνές Συνέδριο.

Και θα ήθελα να ευχαριστήσω τον καθένα από εσάς χωριστά και όλους μαζί, γιατί βρεθήκατε σε αυτή την διημερίδα με την ευαισθησία που αρμόζει στο θέμα αυτό που συζητάμε. Με το δυναμισμό που αρμόζει σε ένα θέμα, που πρέπει να συζητήσουμε όσο πιο ανοιχτά γίνεται για να αφυπνίσουμε τις συνειδήσεις εκείνων που κοιμούνται. Όχι γιατί το θέλουν, αλλά γιατί ποτέ δεν βρέθηκαν κάποιοι να τους «βουκεντρίσουν» για να χρησιμοποιήσω μια παλιά έκφραση. Σας ευχαριστώ πολύ για την συμμετοχή σας.

 

Ν. Βουλγαρόπουλος

Εγώ έχω να προτείνω κάτι που να τραβάει πολύ μπροστά. Δεν είμαι φιλόλογος, είμαι ένας άνθρωπος που ζω κάτω από συνθήκες αναπηρίας και αυτή ήτανε μια πρώτη ευκαιρία για να δω τη δυναμική της αναπηρίας. Χρειαζόμαστε ένα εργαλείο να τραβήξουμε μπροστά. Χρειαζόμαστε δηλαδή ένα εργαλείο παραγωγής γνώσης.

Και θα σας εξηγήσω γιατί. Όταν έχουμε ένα κανάλι πλέον το πρώτο κανάλι αναπηρίας, το πρώτο disability media που ανήκει στο σκληρό πυρήνα και τον ακριβό πυρήνα του media, όλα τα υπόλοιπα είναι εύκολα και γι' αυτό τα κάναμε. Η τηλεόραση είναι ακριβή, θέλει πολλή τεχνολογία και μάλιστα είναι ψηφιακή. Άλλο ζήτημα αυτό, τεράστιο. Όταν έχουμε να κάνουμε με άλλα media συμβατικά media, γιατί αυτός είναι ο στόχος μας να γίνουν τα πάντα προσπελάσιμα, στόχος μας δεν είναι να κάνουμε ειδικά media, στόχος μας δεν είναι να διοχετεύουμε την ενεργητικότητα και την δυναμική των ανθρώπων με αναπηρίες πάλι μέσα στο μαντρί. Θέλουμε ελεύθερους ανθρώπους με αναπηρίες, θέλουμε ανθρώπους με αναπηρίες που να δημιουργούν, να κατακτούν την βαθμίδα της εξουσίας και της δύναμης, είτε στερεότυπα είναι αυτό το πρόβλημα, είναι η απομόνωση των ανθρώπων με αναπηρίες από την εξουσία και την δύναμη.

Χρειαζόμαστε ένα εργαλείο βασικό που είναι η παραγωγή της πληροφορίας, η παραγωγή του περιεχομένου και γι' αυτό το λόγο προτείνω τη δημιουργία ενός -συμβατικά θα το πω, μην το πάρετε τόσο βαριά πώς θα το πω, γιατί όταν ξέρεις τη δουλειά τα πράγματα είναι πολύ ελαφριά- πρακτορείου ειδήσεων για την υγεία και την πρόνοια, που θα δίνει την αυθεντική γνώση χωρίς σφάλματα μεταφραστικά και χωρίς παραμορφωτικούς φακούς και περίεργες συγκαλύψεις, για τα οποία όλοι μας έχουμε την ευθύνη.

Δεν χρειάζονται πολλά χρήματα, γιατί αυτό το πράγμα θα βγάλει το περιεχόμενο, θα βγάλει το content και αυτό σε συνδυασμό με ένα ψηφιακό κανάλι που είναι το ακριβό μέρος και με ένα μηχανισμό παραγωγής, θα δείτε ότι τα φέρει κοντά και ένα ψηφιακό πλέον κέντρο αποκατάστασης.

Θα δείτε πώς θα δημιουργηθούν εκείνες οι προϋποθέσεις που θα συμβάλλουν στην επανεκπαίδευση του πληθυσμού που ζει κάτω από συνθήκες αναπηρίας, για να μάθει γρήγορα, ακαριαία και πιο τυποποιημένα πάνω από όλα, τους απλούς τρόπους διαχείρισης που παράγει το μέρος του σώματος του, ή της αναπηρίας του, της ανικανότητάς του. Συγχωρείστε με για την έκφραση ανικανότητα, αλλά η ανικανότητα είναι σχετικό μέγεθος και έχει μια τεράστια δυναμική.

Πρέπει να φτιάξουμε την άλλη αναπηρία, εκείνη την δυναμική, όμορφη και δημιουργική αναπηρία που είναι φορέας εξουσίας και δύναμης.

                                                                                                         Επιστροφή στην αρχή της σελίδας