4η Ενότητα Διεθνούς Διημερίδας, 19-20 Ιουνίου 2006
19 Ιουνίου 2006
4η Ενότητα: Καταρρίπτοντας τους αρνητικούς μύθους
Συντονιστής:Δημήτρης Καμπουράκης, Δημοσιογράφος (MEGA)
Συντονιστής, Δημήτρης Καμπουράκης, Δημοσιογράφος
Χαίρεται. Θέλω να συγχαρώ για τη διοργάνωση, λείπουν τέτοιες εκδηλώσεις και νομίζω ότι συμβάλλουν σημαντικά, παρά το ότι πιστεύω ότι έχουν γίνει βήματα το τελευταίο διάστημα στην πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
Το θέμα σε αυτό το πάνελ -στο οποίο μετέχουν ο κ. Olivier Harland υπεύθυνος της δράσης «Διαφορετικότητας» της France Television, ο κ. Σπύρος Σταυριανόπουλος Πρόεδρος της Ελληνικής Παραολυμπιακής Επιτροπής, ο κ. Ηλίας Μαργιόλας Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Τυφλών, ο κ. Κώστας Γαργάλης Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κωφών και η κα Μαριέττα Πεπελάση ψυχολόγος- έχει ως θέμα μας «Καταρρίπτοντας τους αρνητικούς μύθους».
Εγώ είμαι ο Δημήτρης Καμπουράκης για όσους το ξέρετε, εν πάση περιπτώσει είμαι παρουσιαστής σε μια πρωινή τηλεοπτική εκπομπή στο «Mega», που σημαίνει ότι θεωρείται η κατ' εξοχήν κοινωνική ζώνη, μπορώ να σας περιγράψω με δυο κουβέντες, για να προχωρήσουμε στη συνέχεια στους ομιλητές μας, τον τρόπο με τον οποίο εμείς επιλέγουμε ένα θέμα και κάθε μέρα, το απόγευμα που μαζευόμαστε για να κάνουμε την επόμενη εκπομπή, για να δούμε με ποιο τρόπο θα μπει ένα θέμα, που μερικές φορές προκύπτει και αφορά την αναπηρία.
Δυστυχώς ή ευτυχώς αυτό που θα σας πω είναι η πραγματικότητα: το αποκλειστικό σχεδόν κριτήριό μας είναι αν το θέμα αυτό θα πουλήσει. Υποθέτω ότι το έχει πει από το πρωί πολλές φορές αυτό το πράγμα, το έχετε καταλάβει, το έχετε αντιληφθεί από την ίδια τη ζωή όσοι από εσάς προσπαθήσατε να μπείτε λίγο σε αυτό το χώρο και να έχετε μια πρόσβαση για να πείτε πέντε πράγματα.
Δεν υπάρχει στο μέσο άνθρωπο της τηλεόρασης -σίγουρα του ραδιοφώνου και υποθέτω της εφημερίδας- κανενός είδους ρατσισμός, όπως τον εννοούμε για άλλα πράγματα, απέναντι στα άτομα με αναπηρία. Υπάρχει απλώς και μόνο στο μεγαλύτερο κομμάτι από αυτούς η μόνιμη αγωνία, το μόνιμο άγχος του ανταγωνισμού, που καταλήγει να λέει αν το θέμα μου αυτό θα το δει πολύς κόσμος, δεν θα το δει πολύς κόσμος, θα το καταλάβει πολύς κόσμος, δεν θα το καταλάβει, θα αλλάξουν κανάλι ή δεν θα αλλάξουν κανάλι.
Το κριτήριο αυτό δυστυχώς αποδεικνύεται καθοριστικό. Για παράδειγμα, όταν είναι να παρουσιάσουμε ένα θέμα που αφορά τους ανθρώπους που έχουν πρόβλημα με το διαβήτη, δεν υπάρχει τέτοιο θέμα, διότι ο πληθυσμός στον οποίο απευθύνεται είναι πολύ μεγάλος. Σε συνδυασμό επίσης με το γεγονός ότι υπάρχει πολύς κόσμος γύρω από αυτούς που ασχολείται με το ίδιο πρόβλημα καταλήγει να έχει ένα επαρκές κοινό για να ασχοληθεί μια εκπομπή με αυτό.
Αντιθέτως το εξειδικευμένο πρόβλημα αλλά πολύ υπαρκτό και πολλές φορές βασανιστικό μιας μικρής μερίδας ατόμων με αναπηρία καταλήγει, τουλάχιστον αυτό μας δείχνει η εμπειρία, να αφορά λίγο κόσμο ως τηλεθεατές με αποτέλεσμα να το βάζουμε στο κριτήριό μας και τελικά να το κόβουμε. Κακώς, θα πείτε, δεν προχωράει έτσι η κοινωνία μπροστά. Συμφωνούμε απόλυτα, πλην όμως, έτσι γίνεται.
Εγώ επιμένω ότι σε όλο το φάσμα των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης και το λέω παντού και σε κάθε ευκαιρία, πολύ μεγάλη σημασία έχουν δυστυχώς ή ευτυχώς οι διευθύνσεις και οι ιδιοκτησίες των σταθμών. Εάν ο δημοσιογράφος ο οποίος έχει την ευθύνη μιας εκπομπής ενός ρεπορτάζ έχει χάσει από το μυαλό του το κριτήριο της υψηλής τηλεθέασης, της υψηλής αναγνωρισιμότητας, της υψηλής ακροαματικότητας, τότε αυτομάτως μπορεί να σταθμίσει και να βάλει περισσότερο μπροστά του την κοινωνική του αποστολή, ή την προσωπική του ευαισθησία.
Εάν ο αρχισυντάκτης, ο διευθυντής, ή ο ιδιοκτήτης ενός οποιουδήποτε σταθμού είχε αποφασίσει ότι ένα μέρος του σταθμού του ανήκει στους ανθρώπους και στις κοινωνικές τους ανάγκες, στις ανάγκες αυτών των ανθρώπων, τότε τα πράγματα θα είναι πολύ καλύτερα. Όσο είναι τσουβαλιασμένα τα πάντα για ένα δημοσιογράφο στο θέμα συνολική τηλεθέαση, συνολική αναγνωρισιμότητα, συνολική ακροαματικότητα, τότε δυστυχώς θα πρέπει σε μια ζυγαριά να ζυγίζει, «δεν πουλάει», «είναι, δεν είναι» και εντέλει πολύ φοβάμαι ότι τα βήματα που θα γίνονται θα είναι πολύ μικρά.
Ξέρετε καμιά φορά μας πιάνει και μια ευαισθησία άλλου είδους και λέμε «τώρα, πώς να το παρουσιάσουμε αυτό». Δεν ξέρουμε και τον τρόπο, πολλές φορές, εμείς οι δημοσιογράφοι να παρουσιάσουμε ένα θέμα για άτομα με αναπηρίες, που να μην είναι προσβλητικό για τα άτομα αυτά. Δεν ξέρουμε πώς να το πούμε, δεν ξέρουμε πώς να αντιδράσουμε. Αν δεν έχεις άνθρωπο στο περιβάλλον σου, αν δεν έχεις φίλους, αν δεν έχεις γνωστούς κλπ., καμιά φορές λες «τώρα πως θα το πω εγώ αυτό;».
Καταλαβαίνεις μέσα σου ότι δεν είναι καλό να τον παρουσιάσεις ως ένα άνθρωπο ο οποίος ζητάει ελεημοσύνη και ως ένα άνθρωπο που είναι κάτι ειδικό, που το παρουσιάζουμε σαν αξιοπερίεργο. Και λες «δεν πρέπει να το παρουσιάσω έτσι και πώς να το παρουσιάσω». Πολλές φορές δεν ξέρουμε.
Συνήθως νομίζουμε, όταν κάνουμε τους απολογισμούς μας, ότι τα πράγματα είναι πολύ άσχημα και είναι πολύ πίσω σε σχέση με αυτά που θα έπρεπε να είναι. Όμως αν κάτσουμε νηφάλια να δούμε, τα τελευταία δέκα χρόνια νομίζω ότι έχουν γίνει βήματα. Πιστεύω όμως ότι μπορούν να γίνουν πολύ περισσότερα. Θα τα πούμε και κατά τη διάρκεια της συζήτησης.
Ο κ. Harland υπεύθυνος της δράσης «Διαφορετικότητας» της France Télévision έχει τον λόγο.
O. Harland
Κυρίες και Κύριοι, έχω τη χαρά να βρίσκομαι ανάμεσά σας προκειμένου να σας παρουσιάσω τη δραστηριότητα του ομίλου France Télévisions σχετικά με το θέμα «Άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ», για το οποίο συγκεντρωθήκαμε σήμερα εδώ, καθώς και τον τρόπο με τον οποίο ο όμιλος France Télévisions εντάσσει το ζήτημα της αναπηρίας στα προγράμματα που προσφέρει.
Οι σταθμοί της δημόσιας τηλεόρασης φροντίζουν ώστε να ευαισθητοποιούν τους τηλεθεατές στα δεδομένα της αναπηρίας. Μια ομάδα εργασίας με τον τίτλο «Διαφορετικότητα» δημιουργήθηκε το 2001 με κύριο σκοπό την καταγραφή και διερεύνηση του συνόλου των υφιστάμενων προγραμμάτων, τα οποία αφορούν στη διαφορετικότητα, νοούμενη υπό την ευρεία έννοια του όρου: τη σωματική και τη νοητική αναπηρία, αλλά και την οικονομική ανέχεια, την περιθωριοποίηση, τις δυσκολίες που αντιμετωπίζουν οι νέοι και τα άτομα της τρίτης ηλικίας, τον σεξουαλικό προσανατολισμό κ.λπ.
Η παρουσία της ομάδας «Διαφορετικότητα» σε αγορές προγραμμάτων, όπως η Διεθνής Αγορά Προγραμμάτων και οι στενοί δεσμοί με τους παραγωγούς επιτρέπουν την ενημέρωσή της αναφορικά με τα έργα που βρίσκονται ήδη σε εξέλιξη, αλλά και με εκείνα που πρόκειται να ακολουθήσουν.
Η ομάδα εργάζεται για την παρουσίαση του θέματος της αναπηρίας σε κάθε είδους προγράμματα, σε όλα τα τηλεοπτικά δελτία ειδήσεων του ομίλου και των θεσμικών εταίρων, ούτως ώστε το θέμα της αναπηρίας να γίνεται αντιληπτό από όσο το δυνατόν περισσότερους τηλεθεατές.
Παρά τις δυσκολίες προσέγγισης του ευαίσθητου θέματος της αναπηρίας στα διάφορα αυτά προγράμματα, όπως π.χ. στα προγράμματα μυθοπλασίας και στα ντοκυμαντέρ, ο όμιλος France Télévisions πάντοτε θα δίδει εξέχουσα θέση στο ζήτημα της ενσωμάτωσης των ατόμων με αναπηρία. Φέτος τα προγράμματα επικεντρώθηκαν στο θέμα της κοινωνικής ενσωμάτωσης των μειονοτήτων. Τα ντοκυμαντέρ, τα οποία προβάλλονται στις οθόνες μας, επιτρέπουν την προσέγγιση των διαφορετικών πτυχών της ζωής των ατόμων με αναπηρία. Διαπραγματεύονται τον καθημερινό αγώνα επιβίωσής τους, με τις συνακόλουθες αποτυχίες και επιτυχίες τους, όπως τα ακόλουθα:
«Το χαμόγελο της Ντεμπορά», που προβάλλεται από το δεύτερο κανάλι της Γαλλικής Τηλεόρασης «France 2». Πορτραίτο της Ντεμπορά, μιας έφηβης 15 ετών, η οποία πάσχει εκ γενετής από μια ανίατη ασθένεια που της παραλύει το πρόσωπο, στερώντας της οποιαδήποτε έκφραση, και η οποία αγωνίζεται σκληρά για να νικήσει τον απομονωτισμό.
Το «20 χρόνια για ένα πρόσωπο», που προβάλλεται από το τρίτο κανάλι της Γαλλικής Τηλεόρασης «France 3» και παρουσιάζει τον καταγεγραμμένο για μια περίοδο διάρκειας 20 ετών αγώνα του Νταβίντ, ενός παιδιού που εγκαταλήφθηκε στη ζούγκλα του Περού και στη συνέχεια παραμορφώθηκε από μια μορφή γάγγραινας του προσώπου.
«Τα μάτια των παιδιών» που προβάλλεται, επίσης, από το «France 3» και παρουσιάζει χιλιάδες παιδιά από το Βιετνάμ τα οποία υποφέρουν από γενετικές ανωμαλίες και αναπηρίες που τους στερούν τη φυσιολογική ενσωμάτωση στην κοινωνία.
«Το ταξίδι της Αλίς στη χώρα της σειρήνας» που προβάλλεται από το «France 5». Με μορφή αφήγησης, το ντοκιμαντέρ αυτό δίνει το λόγο στην Αλίς, ένα παιδί με κινητική αναπηρία και στον Marc Jolivet με τον οποίο συνομιλεί.
Και άλλα ντοκυμαντέρ, όμως, μας επέτρεψαν να ανακαλύψουμε ασυνήθιστα άτομα τα οποία, παρά την αναπηρία τους, πραγματοποίησαν τα όνειρά τους, όπως για παράδειγμα τα:
«Ένα κορίτσι που έπεσε από τον ουρανό» που προβάλλεται από το δεύτερο κανάλι της Γαλλικής Τηλεόρασης «France 2» και αναφέρεται στην ιστορία της 29χρονης Ντορίν, μιας αεροπόρου, η οποία έμεινε παραπληγική ύστερα από αεροπορικό ατύχημα.
«Η ευτυχία του Αλέξανδρου» που προβάλλεται από το «France 3». Ο Αλέξανδρος Ζολλιέν, 27 ετών, παρουσιάζει εκ γενετής εγκεφαλική αναπηρία και IQ 16, γεγονός που, ωστόσο, δεν του έχει σταθεί εμπόδιο για τη δημοσίευση δύο μυθιστορημάτων.
«Το μωρό της Άλισον» που προβάλλεται από το «France 3». Η Άλισον Λάππερ γεννήθηκε χωρίς χέρια. Είναι ζωγράφος που ζει στην Αγγλία, μένει έγκυος και αποφασίζει να κρατήσει το παιδί, παρά το φόβο ότι θα δει τις βρετανικές υπηρεσίες υγείας να της το παίρνουν.
Το «Πιο κοντά στους καλλιτέχνες, πιο κοντά στα αστέρια, πορτραίτα του Αμαντού και της Μαριάμ» που προβάλλεται από το «France 4». Αναφέρεται στη ζωή ενός ζευγαριού μουσικών από το Μάλι, του Αμαντού και της Μαριάμ, οι οποίοι, παρότι είναι τυφλοί, έχουν κατορθώσει να κάνουν διεθνή καριέρα.
Τα έργα μυθοπλασίας συνιστούν ψυχαγωγικό μέσο προσέγγισης κοινωνικών θεμάτων που προσελκύουν ευρύ κοινό. Στην πλειοψηφία τους, οι εκπομπές μας αυτού του είδους αναφέρονται σε σοβαρά προβλήματα ενσωμάτωσης των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνική ζωή, πάντοτε, όμως, με μια νότα ελπίδας. Για παράδειγμα:
«Ο κηδεμόνας» που προβάλλεται από το «France 2» είναι ένας ήρωας ο οποίος επανέρχεται και παρεμβαίνει προκειμένου να δώσει λύση σε διάφορα κοινωνικά προβλήματα.
Τα έργα μας αυτά προβάλλουν, επίσης, πρόσωπα που αγωνίζονται να ξεπεράσουν την αναπηρία τους και να ζήσουν φυσιολογική ζωή όπως στο έργο:
«Όπως ο πατέρας μου» που προβάλλεται από το «France 2». Μια νεαρή κοπέλα 15 ετών που έχει υποστεί επέμβαση προσθετικής στο αριστερό πόδι, ύστερα από κάποιο ατύχημα, ονειρεύεται να ξανατρέξει.
Δύο έργα μυθοπλασίας ξεφεύγουν από αυτούς τους δύο παραπάνω άξονες. Το ένα αποτελεί ιστορική μαρτυρία.
«Το παιδί του μυστικού», που προβάλλεται από το «France 2», αναφέρεται στη διαδρομή ενός κωφάλαλου παιδιού που εγκαταλείφθηκε από την πλούσια μητέρα του και βρήκε καταφύγιο κοντά στον Ηγούμενο Charles-Michel de l' Epée, δημιουργό της νοηματικής γλώσσας, ο οποίος θα του προσφέρει μόρφωση και αξιοπρέπειά.
Το άλλο έργο αυτού του είδους είναι κωμωδία.
Στο «Σαν σε καροτσάκι» που προβάλλεται από το «France 3» ο Μαξ, υπερχρεωμένος άνεργος, προσποιείται τον κινητικά ανάπηρο προκειμένου να βρει δουλειά. Πρόκειται για μια γλυκόπικρη κωμωδία, όπου στο τέλος θριαμβεύει η ανεκτικότητα και ο σεβασμός.
Οι Ενημερωτικές εκπομπές - Μαγκαζίνο έχουν σκοπό να καταδείξουν πως τα άτομα με αναπηρίες μπορούν να έχουν τη θέση που τους αρμόζει στην καθημερινή μας ζωή.
- «France 2»
«Είναι στο πρόγραμμα». Πρόκειται για καθημερινό μαγκαζίνο που διαπραγματεύεται ποικίλα θέματα και περιλαμβάνει εβδομαδιαία θεματική επιθεώρηση με τον τίτλο «Διαδρομές», την οποία παρουσιάζει ο Jacques Dejeandile, δημοσιογράφος με αναπηρία. Η εκπομπή αυτή έχει διπλό σκοπό: να ενημερώσει τα άτομα με αναπηρία σχετικά με τα δικαιώματά τους και να αλλάξει την αντίληψη των ατόμων με αρτιμέλεια για τα άτομα με αναπηρία. Μέχρι σήμερα έχουν μεταδοθεί περισσότερα από 350 χρονικά.
- France 3»
«Καλύτερα μαζί» (Δευτέρα, Τρίτη, Πέμπτη και Παρασκευή στις 8:45 μμ) Εκπομπή που συντίθεται από ρεπορτάζ τα οποία προέρχονται από το περιφερειακό δίκτυο του «France 3» και απηχεί δράσεις αλληλεγγύης και προσπάθειες ενσωμάτωσης που λαμβάνουν χώρα στη Γαλλία, κάποιες από τις οποίες αφορούν στην αναπηρία.
- «France 5»
«Το μάτι και το χέρι» (διάρκειας 26 λεπτών, Σάββατο πρωί, τρεις φορές το μήνα). Ενημερωτικό μαγκαζίνο που απευθύνεται σε κωφούς και εν γένει σε άτομα με προβλήματα ακοής. Περιλαμβάνει υπότιτλους και μετάφραση στη νοηματική γλώσσα.
«Δείτε» (διάρκειας 26 λεπτών, μηνιαία, προβάλλεται το Σάββατο το πρωί) και απευθύνεται σε τυφλούς και άτομα με προβλήματα όρασης.
Τα νεανικά προγράμματα ευαισθητοποιούν τους νέους τηλεθεατές, ώστε τα άτομα με αναπηρία να είναι αύριο ισότιμοι πολίτες.
- «France 2»
«Το έχουμε ήδη δει» (26Χ26, σε στάδιο παραγωγής). Η Αλεξάνδρα, 16 ετών, έπεσε θύμα ατυχήματος. Όταν συνέρχεται από το κώμα, ανακαλύπτει ότι μπορεί να ανατρέξει στο παρελθόν και να το μεταβάλει κατά βούληση. Περιτριγυρίζεται από μια ομάδα φίλων, μεταξύ των οποίων και ο Αρθούρος, ο οποίος έχασε το ένα του πόδι σε κάποιο άλλο ατύχημα, και ο οποίος της υποβάλλει την ιδέα να βοηθήσει ώστε στο μέλλον να μην επαναληφθούν παρόμοιες τραγωδίες.
- «France 5»
Τα νεανικά προγράμματα του «France 5» απευθύνονται σε παιδιά 4 έως 6 ετών. Στοχεύουν στην ευαισθητοποίηση των πολύ μικρών ηλικιών στο θέμα της αναπηρίας, καθώς και σε κάθε είδους διαφορετικότητα (μειονότητες, αποκλεισμούς).
«Οδός Σουσαμιού Νο 5» (5 Χ 26΄). Εκπομπή επιμορφωτικού και ψυχαγωγικού χαρακτήρα. Επί σκηνής εμφανίζονται μαριονέτες αλλά και άνθρωποι, ενώ το πρόγραμμα διανθίζεται με ρεπορτάζ και κινούμενα σχέδια, που δίνουν έμφαση στην ενσωμάτωση και τη διαφορετικότητα, στη ζωή σε κοινότητα, στο περιβάλλον, στην αφύπνιση αναφορικά με ζητήματα υγείας και υγιεινής.
Αθλητισμός
Η τηλεοπτική κάλυψη των Παραολυμπιακών Αγώνων του Τορίνο το 2006.
Η δημόσια τηλεόραση καλύπτει τους Παραολυμπιακούς Αγώνες από το 1984 οπότε αυτοί διεξήχθησαν στη Νέα Υόρκη και, στο πλαίσιο των μέσων που διατέθηκαν για τους Αγώνες της Αθήνας το 2004, οι χειμερινοί Παραολυμπιακοί Αγώνες του Τορίνο το 2006 αποτέλεσαν το αντικείμενο 7λεπτης καθημερινής ενημερωτικής εκπομπής, που προβλήθηκε από το «France 3». Εξάλλου, στο καθημερινό μαγκαζίνο «Όλα για τα σπορ», που προβάλλεται από το «France 3» στις 20:10 μμ, προβλήθηκαν καθημερινά ρεπορτάζ. Το «France 3» πρόβαλε, επίσης, ανασκόπηση διάρκειας 26 λεπτών στο τέλος των αγώνων. Το Stade 2 που προβάλλεται από το «France 2» την Κυριακή στις 18:00 μμ, αφιέρωσε μεγάλα ρεπορτάζ στους αγώνες αυτούς. Όλες αυτές οι προσπάθειες για την κάλυψη των Παραολυμπιακών Αγώνων του Τορίνο 2006 κατέδειξαν ότι οι Αγώνες αυτοί αντιμετωπίστηκαν ως διακριτό αθλητικό γεγονός στις αθλητικές εκπομπές των «France 2» και «France 3».
Η σύνταξη του «France 2» απέστειλε ειδικό ανταποκριτή στο Τορίνο και η κάλυψη του γεγονότος άρχισε 3 ημέρες πριν την έναρξη των Αγώνων. Στο μεσημεριανό τηλεοπτικό δελτίο ειδήσεων προσκλήθηκε η νεαρή ημιπληγική πρωταθλήτρια, στο πλαίσιο της ενότητας «Ο καλεσμένος των 5 τελευταίων λεπτών». Σε εθνικό επίπεδο, η ομάδα σύνταξης του «France 3» κάλυψε το μεγάλο αυτό γεγονός στο σύνολο των εκπομπών της και, σε επίπεδο περιφέρειας, οι ομάδες σύνταξης πρόβαλαν τους αθλητές των περιοχών τους.
Το «Είναι στο πρόγραμμα», που προβάλλεται κάθε πρωί από το «France 2», αφιέρωσε την εβδομαδιαία ειδική θεματική ενότητα για τα άτομα με αναπηρίες στους Παραολυμπιακούς Αγώνες.
Στην εκπομπή «Δεν είναι δυνατόν να είμαστε αρεστοί σε όλους», που προβάλλεται από το «France 3», προσκλήθηκε, επίσης, η νεαρή ημιπληγική πρωταθλήτρια στο στούντιο.
Η πληροφόρηση
Η προσπάθεια ευαισθητοποίησης της κοινής γνώμης γύρω από το ζήτημα της αναπηρίας που έχει ήδη ξεκινήσει εδώ και χρόνια από την ομάδα συντακτών του τηλεοπτικού σταθμού «France 2», αλλά και από την ομάδα συντακτών του «France 3» σε εθνικό επίπεδο, αποδίδει τους καρπούς της, καθώς και οι δύο σταθμοί μεταδίδουν, συστηματικά και με μεγαλύτερη ευκολία απ' ό,τι στο παρελθόν, ρεπορτάζ σχετικά με την ενσωμάτωση στην κοινωνία των ατόμων με αναπηρία. Να τονίσουμε ότι η προσπάθεια αυτή εντείνεται κάθε χρόνο. Είναι γεγονός ότι ο νέος νόμος για τα άτομα με αναπηρίες οδήγησε σε αύξηση των ρεπορτάζ αναφορικά με το συγκεκριμένο θέμα και η καθιέρωση, σε εθνικό επίπεδο, εβδομάδας για την αναπηρία ενεργοποίησε τις διάφορες ομάδες σύνταξης.
Εξάλλου, η επιφορτισμένη ομάδα εργασίας «Διαφορετικότητα» προβάλλει συστηματικά τα δελτία Τύπου των διαφόρων συλλόγων και σωματείων ατόμων με αναπηρίες. Για παράδειγμα, και οι δύο εθνικές ομάδες σύνταξης της δημόσιας τηλεόρασης παρακολούθησαν τον αγώνα των ατόμων με βαριά αναπηρία.
Αλλά και οι 13 περιφερειακές συντακτικές ομάδες του «France 3» κινητοποιήθηκαν στην κατεύθυνση της μετάδοσης ρεπορτάζ για την καθημερινή ζωή των ατόμων με αναπηρίες. Οι περιφερειακοί τηλεοπτικοί σταθμοί μας μεταδίδουν τουλάχιστον 2-3 θέματα την εβδομάδα.
Ας σημειώσουμε ότι, από τη Δευτέρα έως και την Παρασκευή, μεταδίδεται από το δεύτερο κανάλι «France 2», δελτίο ειδήσεων μεταφρασμένο στη νοηματική γλώσσα για κωφούς και άτομα με μειωμένη ακοή.
Ο υποτιτλισμός των προγραμμάτων των σταθμών της Δημόσιας Γαλλικής Τηλεόρασης
Ο όμιλος France Télévisions υποχρεούται να σέβεται και να εφαρμόζει το νόμο που αφορά στην ισότητα στη μεταχείριση και τις ευκαιρίες των ατόμων με αναπηρίες, σύμφωνα με τον οποίο καθίσταται υποχρεωτικός ο υποτιτλισμός των προγραμμάτων. Έχει δε θέσει ως στόχο τον υποτιτλισμό του συνόλου των προγραμμάτων έως το 2010. Το 2006 το 50% των προγραμμάτων θα είναι προσβάσιμα από κωφούς και άτομα με προβλήματα ακοής.
Σε αυτή τη λογική, οι τηλεοπτικοί σταθμοί του ομίλου France Télévisions προτείνουν ποικιλία προγραμμάτων τα οποία θα υποτιτλιστούν: ειδησεογραφικές εκπομπές, μυθοπλασία, μαγκαζίνο, νεανικά προγράμματα, αθλητικές εκπομπές, τηλεοπτικά παιχνίδια κ.λπ.
Οι τηλεοπτικοί σταθμοί της δημόσιας τηλεόρασης είναι οι μόνοι που κάνουν χρήση υπότιτλων στις απευθείας αναμεταδόσεις των αθλητικών γεγονότων και των δελτίων ειδήσεων, οι μόνοι που προβάλλουν εκπομπές στη νοηματική γλώσσα ή εξειδικευμένες εκπομπές που απευθύνονται σε κοινό κωφών (όπως το μαγκαζίνο «το μάτι και το χέρι», στο «France 5»). Είναι, επίσης, οι μόνοι που υποτιτλίζουν εκπομπές πολιτικής επικαιρότητας και νεανικά προγράμματα.
O τηλεμαραθώνιος.
Κάθε χρόνο ο τηλεμαραθώνιος συσπειρώνει τους Γάλλους, σε μια έξαρση αλληλεγγύης, στον αγώνα κατά της μυοπάθειας και μιας σειράς άλλων γενετικών ασθενειών. Με αυτή την αφορμή, κατά τη διάρκεια 30 ωρών απευθείας μετάδοσης, συγκεντρώθηκαν δωρεές που ανήλθαν στο ποσό των 104 εκατομμυρίων ευρώ. Ο τηλεμαραθώνιος διοργανώνεται σε συνεργασία με την AFM (γαλλική ένωση για τον αγώνα κατά της μυοπάθειας) και το «France 2».
Ο τηλεμαραθώνιος του 2006 θα λάβει χώρα στις 8 και 9 Δεκεμβρίου, οπότε θα εορτάσουμε και την 20η επέτειο από τη δημιουργία του.
Τέλος, ένας Δημόσιος Φορέας όπως είναι ο Όμιλος France Télévisions, οφείλει να υποστηρίζει τις μεγάλες εθνικές προσπάθειες. Εμείς διαθέτουμε δωρεάν τηλεοπτικό χρόνο για την προβολή σποτ και την επανάληψή τους στα δελτία ειδήσεων και τις ενημερωτικές εκπομπές είτε μέσω προσκεκλημένων είτε με ρεπορτάζ που αφορούν τις συγκεκριμένες προσπάθειες.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Θέλω να ενημερώσω τους επόμενους τρεις ομιλητές τους άνδρες της παρέας ότι με έχει παρακαλέσει η κυρία Πεπελάση πάρα πολύ αν μπορούσε να μιλήσει, γιατί θα ήθελε να δείξει ένα υλικό οπτικό. Σας πειράζει μήπως; Όχι, κυρία Πεπελάση παρακαλώ έχετε το λόγο.
Μ. Πεπελάση
Ευχαριστώ πολύ, καλησπέρα σας. Δεν ανήκω σε κάποια οργάνωση. Η εμπειρία μου είναι μέσα από τη ψυχοθεραπεία που κάνω σε ανθρώπους με αναπηρία και θα σας καταθέσω αυτή τη μαρτυρία.
Πριν ξεκινήσω όμως θα ήθελα να σας δείξω τη δουλειά ενός νέου ανθρώπου που έχει φτιάξει ένα ντοκιμαντέρ που το λέει habits «Συνήθειες» κι έχει να κάνει με κάποια πάρα πολύ υγιή παιδιά που φοιτούν στην Κρατική Σχολή Χορού. Τα παιδιά έκαναν ένα χορευτικό, με θέμα «το τυφλό κορίτσι», όμως στο δρόμο κατά τύχη ο σκηνοθέτης συνάντησε μία κοπέλα τυφλή.
Κατάφερε να παντρέψει αυτές τις δύο διαστάσεις της ζωής σε μία ενότητα, όπου πραγματικά οι «υγιείς» άνθρωποι και είναι σε εισαγωγικά, γιατί ποτέ κανείς στο βάθος της ψυχής του δεν ξέρει πόσο υγιής είναι, αλλά και οι άλλοι οι μη υγιείς μπορούν τελικά να δώσουν ένα ουσιαστικό στίγμα σε αυτή τη ζωή και να αποτελέσουν υγιείς και μη υγιείς, μία ουσιαστική ανθρώπινη πνευματική ενότητα. Παρακαλώ αν θέλετε να δούμε αυτό το μικρό απόσπασμα από αυτό το ντοκιμαντέρ που είναι του Γεράσιμου Ρήγα. Ευχαριστώ.
Προβολή Ντοκιμαντέρ
Ευχαριστώ πάρα πολύ τον κύριο Γεράσιμο Ρήγα που μας το έφερε και μας το έδειξε. Πιστεύω να είδατε όλοι μέσα από αυτή τη δουλειά πόσο δύσκολο είναι για έναν άνθρωπο που δε βλέπει και που ίσως δεν ακούει ή που έχει οποιαδήποτε ανημπόρια να επιβιώσει. Ο κόσμος γύρω του είναι ένας πάρα πολύ δύσκολος και σκληρός κόσμος και βέβαια πάνω απ΄ όλα είναι αυτή η φοβερή ταχύτητα που έχουμε σήμερα, ο τρόπος που θέλουμε τα πράγματα να γίνονται όλα πάρα πολύ γρήγορα κι επομένως τα άτομα αυτά που θέλουν τον δικό τους χρόνο, όπως κάθε ανθρώπινος οργανισμός έχει τον δικό του χρόνο ωρίμανσης και εξέλιξης, ο χρόνος αυτός δεν του δίνεται. Είναι πάρα πολύ σημαντικό να δώσουμε χρόνο και στον εαυτό μας, αλλά και σε αυτούς τους ανθρώπους.
Επίσης πολύ σημαντικό είναι ότι μέσα από το χώρο της τέχνης προσπαθούμε οι άνθρωποι να έρθουμε πιο κοντά σε ό,τι μας είναι δύσκολο ή άγνωστο. Ακόμα, έτσι προσεγγίζουμε βαθύτερα το εσωτερικό κομμάτι του εαυτού μας. Και λέω το εσωτερικό κομμάτι του εαυτού μας, γιατί θα είναι καλό να θυμηθούμε όλοι σαν άνθρωποι που είμαστε ότι έχουμε ξεκινήσει από μία πάρα πολύ δύσκολη φάση της ζωής μας όπου είχαμε κι εμείς την αναπηρία μας, καθώς σαν μικροί ανθρώπινοι οργανισμοί διακατεχόμεθα στο ξεκίνημα της ζωής μας από έντονα αισθήματα μειονεξίας.
Χρειαστήκαμε πάρα πολλή στήριξη, πάρα πολλή βοήθεια, πολλή ενθάρρυνση και πολύ αληθινή και ουσιαστική αγάπη, για να μπορέσουμε να εξελιχθούμε σε ώριμες και ολοκληρωμένες προσωπικότητες. Δε βλέπω γιατί να μη συμβαίνει το ίδιο και σε εκείνους τους ανθρώπους που έχουν κάποιες - εγώ δεν μπορώ να πω ποτέ καν τη λέξη αναπηρία - που έχουν κάποιες δυσκολίες και σε πολλές περιπτώσεις είναι πιο δυνατοί από εμάς τους άλλους.
Λέω ότι μου είναι δύσκολο να πω τη λέξη αναπηρία, διότι όταν έρχονται στο γραφείο μου άνθρωποι που έχουν ένα τέτοιο πρόβλημα δεν μπορώ να τους δω ως διαφορετικά πλάσματα. Τους αντιμετωπίζω ως ανθρώπους με ίση αξία, που σημαίνει ισότιμους, ίσης αξίας άνθρωποι. Απλώς έχουν ένα επίπεδο δυσκολιών πολύ υψηλότερο από όλους εμάς που θεωρούμεθα υγιείς και αυτό οφείλουμε να το σεβαστούμε, όπως θέλουμε ακριβώς να σέβονται κι εμάς, για τις όποιες ιδιαιτερότητες έχουμε ή τις δυσκολίες και τις ευκολίες καμιά φορά.
Αυτοί οι άνθρωποι είναι πολλές φορές ιδιαίτερα χαρισματικοί άνθρωποι. Θα ήθελα να σας θυμίσω το υπέροχο φιλμ το "Rain Man" όπου ο πρωταγωνιστής, ως αυτιστικό παιδί, είχε ένα δείκτη νοημοσύνης πάρα πολύ υψηλό στα μαθηματικά που και ο ίδιος του ο αδελφός έμεινε έκπληκτος μπροστά σε αυτό.
Επομένως πολλές φορές πίσω από αυτή τη δυσκολία την οποίαν έχουν μπορούμε να ανακαλύψουμε υπέροχα ταλέντα, αρκεί να σκύψουμε με ουσιαστικό ενδιαφέρον πάνω σε αυτό το πλάσμα που κι αυτό είναι μια πνευματική οντότητα, την οποίαν οφείλουμε να ενθαρρύνουμε και να εμψυχώσουμε για να προχωρήσει και να εξελίξει τα ταλέντα τα οποία της έχουν δοθεί.
Θέλω όμως να θυμηθείτε τώρα ένα γεγονός που έγινε φέτος στην Αθήνα στο Θέατρο του Λευτέρη Βογιατζή. Έπαιζε το έργο του Γιώργου Διαλεγμένου "Bella Venecia". Δεν ξέρω αν κάποιοι από σας το είδαν. Στην παράσταση αυτή είχε ενσωματώσει μία ομάδα παιδιών που είχαν διανοητική καθυστέρηση. Ήταν μία εκπληκτική συνεργασία των ηθοποιών, αλλά και των παιδιών που με πολλή σοβαρότητα, με πολλή ωριμότητα, με πολλή συνέπεια, αλλά και πολύ καμάρι πήραν μέρος και συμμετείχαν σε αυτό το έργο. Ήσαν «πλήρη» νέα παιδιά.
Το αναφέρω αυτό, διότι έχει πολύ μεγάλη σημασία να μην απομονώνουμε αυτούς τους ανθρώπους, αλλά να τους καλούμε σε συνεργασία, να θέλουμε να συμμετέχουν σε δράσεις που παίρνουν μέρος οι υγιείς, να μπορούν να πάρουν μέρος κι αυτοί, διότι μόνο έτσι δεν θα είναι αποκομμένα μέλη της ανθρώπινης ομάδας. Ακόμα δεν το έχουμε καταφέρει, ακόμα είναι αυτοί κι εμείς ή εμείς κι αυτοί. Αλλά πιστεύω ότι κάνοντας τέτοιες προσπάθειες, όπως αυτή εδώ που βρισκόμαστε σήμερα, είναι ένα βότσαλο στη λίμνη που θα ταράξει την ακινησία, να αρχίσει μία διαφορετική αντιμετώπιση. Τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης μπορούν να επηρεάσουν την κοινή γνώμη και με τη δύναμη την οποίαν έχουν να συμβάλλουν ουσιαστικά στην διαφορετική αντιμετώπιση του όλου θέματος.
Δεν πρέπει όμως να ξεχνάμε ότι οι άνθρωποι αυτοί έχουν τεράστιες δυσκολίες, όπως κι εμείς. Δηλαδή θέλω να πω ποιος από μας δεν είναι ανασφαλής ; Έτσι είναι κι αυτοί. Ποιος από μας δεν έχει κάθε τόσο αισθήματα μειονεξίας και δε νοιώθει αμηχανία και ανασφάλεια καθημερινά σε πάρα πολλές στιγμές της ζωής του; Ποιος από μας δεν είναι απογοητευμένος για όποια δυσκολία μπορεί να έχει, είτε σωματική, είτε διανοητική, είτε συναισθηματική και δεν είναι πάρα πολύ θυμωμένος γι αυτό;
Ποιος από μας δεν έχει μία ξεχωριστή ευαισθησία σε κάποια θέματα και αυτό όταν δεν γίνεται κατανοητό τον κάνει να διακατέχεται από άγχος και στεναχώρια για το ότι δεν γίνεται κατανοητός από το περιβάλλον του; Και ποιος από μας δεν έχει κάποια στιγμή τραυματιστεί ή δεν έχει χτυπήσει και δεν έχει περάσει αυτή την αγωνία της απειλής της σωματικής ακεραιότητας, όπου πραγματικά σε γεμίζει φόβους, ανασφάλειες, αγωνία για το πως θα είναι η ζωή σου από κει και πέρα;
Και ποιος από μας δεν έχει ορισμένες φορές το αίσθημα ότι όχι μόνο δεν ανήκει στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον, αλλά δεν ανήκει στην ίδια του την οικογένεια, διότι είναι διαφορετικός. Και σκεφθείτε πόσο μάλλον κι αυτά τα παιδιά αυτοί οι άνθρωποι τι βαθύ αίσθημα έχουν όσον αφορά το αν ανήκουν τελικά στην οικογένειά τους, αν οι δικοί τους είναι υγιείς, και αν μπορούν να ανήκουν στο ευρύτερο κοινωνικό περιβάλλον. Στο βάθος αισθάνονται όπως κι εμείς.
Για να μπορέσουν τελικά να καταρρίψουν αυτούς τους μύθους γύρω από την αναπηρία θα χρειαστεί δύσκολη πορεία και προσωπική αυτογνωσία. Να μπορέσει δηλαδή να ανακαλύψει τον αληθινό και ουσιαστικό εαυτό του, ότι δεν είναι μόνο ένα σώμα, δεν μόνο ένα συναίσθημα, αλλά είναι και μία πνευματική οντότητα, η οποία μπορεί να προχωρήσει και να κάνει πράγματα πολύ πέρα από τα όρια που ο υγιής άνθρωπος τους τοποθετεί.
Κι επίσης ήθελα να πω ότι χρειάζεται πολλή βοήθεια και στήριξη, μάθηση και γνώση στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον μέσα στο οποίο βρίσκονται. Οι άνθρωποι με αναπηρία χωρίς τη στήριξη και τη βοήθεια τόσο της οικογένειάς τους όσο και του κοινωνικού περιβάλλοντος, εάν δεν έχουν την ενθάρρυνση της ομάδας τους και αν δεν βιώνουν την αληθινή ουσιαστική αγάπη, όπως στο κάτω - κάτω θα έπρεπε να το κάνουμε και μεταξύ μας και να μη φοβόμαστε να έρθουμε σε αληθινή και ουσιαστική επαφή με τους ανθρώπους γύρω μας, δεν θα μπορέσουν να ενταχθούν στο σύστημα που εμείς οι «υγιείς» έχουμε επιβάλλει, που μπορώ και τολμώ να πω ότι είναι πάρα πολύ σκληρό, τόσο για μας, όσο και για τους άλλους. Σας ευχαριστώ πολύ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Τώρα να ακούσουμε τον κύριο Σπύρο Σταυριανόπουλο, Πρόεδρο της Ελληνικής Παραολυμπιακής Επιτροπής. Έχω να ρωτήσω διάφορα πράγματα, αλλά στο τέλος θα τα ρωτήσω, κύριε Σταυριανόπουλε έχετε το λόγο.
Σ. Σταυριανόπουλος
Κατ' αρχήν να ευχαριστήσω τον κύριο Υπουργό για τη σημαντική αυτή ημερίδα που έχει οργανώσει. Το πιστεύω απόλυτα και εγώ ότι θα πρέπει να δοθεί μία συνέχεια στη σημαντική αυτή διοργάνωση.
Βέβαια από το πρωί που είμαστε εδώ υπήρξε μία θα έλεγα επιθετικότης εναντίον των δημοσιογράφων. Εγώ πιστεύω ότι ήταν εντελώς άδικη, διότι οι δημοσιογράφοι είναι παιδιά του ελληνικού λαού που κουβαλούν μέσα τους εκείνα που ο ελληνικός λαός και η οικογένεια τούς έχει μάθει. Επομένως νομίζω ότι ήταν ιδιαίτερα άδικη η αποδοθείσα μομφή κατά των δημοσιογράφων. Ήδη, ο κύριος Καμπουράκης είπε προηγούμενα "γιατί φταίμε εμείς"; Η διεύθυνση και η ιδιοκτησία είναι εκείνες που κατευθύνουν κάθε εικόνα στα ΜΜΕ. Και αυτό είναι μια αλήθεια.
Αλλά έτσι μεταθέτουμε το θέμα της παιδείας που πρέπει να έχει ο άνθρωπος και όχι μόνο ο Δημοσιογράφος, επομένως είμαστε όλοι κομμάτι του προβλήματος. Σε αυτό το σημείο κυρίες και κύριοι θα ήθελα να θυμηθούμε και να πούμε ότι όλοι οι Έλληνες όταν πρόκειται να προσεγγίσουμε ένα κοινωνικό γεγονός, θέμα ή πρόβλημα καταλήγουμε στο συμπέρασμα ότι «όλα είναι θέματα παιδείας».
Η Ελληνική Παραολυμπιακή Επιτροπή υιοθετεί πλήρως αυτό το συμπέρασμα ως μοναδική σχεδόν αλήθεια. Γι' αυτό και η ταυτόχρονη αναφορά του θέματος της ομιλίας μας στον πολιτισμό και τον αθλητισμό πιστεύουμε ότι θα φωτίσει την αξία της παιδείας, ως μέσο αναζήτησης και επίλυσης κάθε κοινωνικού θέματος, μεταξύ των οποίων και οι σχέσεις των μέσων μαζικής ενημέρωσης με τα άτομα με αναπηρία.
Για λόγους οικονομίας του χρόνου θα φύγω λιγάκι από το κείμενό μου για να τρέξω παρακάτω και να πω ότι, εντέλει, θα πρέπει αποκλειστικά να επικεντρωθούμε στην αξία και το δικαίωμα της συμμετοχής των ατόμων με αναπηρία στην κουλτούρα και τον αθλητισμό, ως παράγοντα συνοχής που αποτελεί τη δική μας εισήγηση.
Φυσικά ευθύς γεννιέται το ερώτημα "έχουν το δικαίωμα συμμετοχής στην τέχνη και στον αθλητισμό και τα άτομα με αναπηρία";
Θα μου επιτρέψετε να απαντήσω μέσα από την αστείρευτη πνευματικότητα της ελληνικής μυθολογίας και της ελληνικής σκέψης: "Ο τετράπους, δίπους, τρίπους, γίγνεται;" Ρωτούσε τρεις χιλιάδες χρόνια πριν το μυθολογικό τέρας, η γνωστή μας σφίγγα, κι ανέμενε την ορθή απάντηση προκειμένου να σταματήσει την καταστροφική της μανία σε βάρος των πολιτών της Θήβας. "Είναι ο άνθρωπος" απάντησε ο Οιδίποδας "και η σφίγγα ευθύς κατακρημνίστηκε μας λέει η μυθολογία μας".
Δεν είπε ότι είναι το βρέφος, το παιδί, ο άντρας, η γυναίκα, ο γέρος, η γριά, είπε "ο άνθρωπος". Αναγνωρίζοντας έτσι ότι η ανθρώπινη ύπαρξη, η χάρη τού να είναι κανείς άνθρωπος, προσδιορίζεται από υπέρτερα γνωρίσματα, που τον συνοδεύουν από τη γέννηση ως τα βαθιά του γεράματα, που δε μεταβάλλονται και όχι από τον αριθμό ή τη φυσική κατάσταση και λειτουργία των κατά καιρούς χρησιμοποιούμενων άκρων του.
Οι αρχαίοι Έλληνες μάλιστα προσδιόρισαν και τα γνωρίσματα που πρέπει να έχει κάποιος, για να δικαιούται την ιδιότητα και το χάρισμα του ολοκληρωμένου ανθρώπου. Ως πρώτο γνώρισμα προσδιόριζαν αυτό που κι εμείς είπαμε, την ύπαρξη της παιδείας. Στην παιδεία όμως ανήκουν και οι τέχνες και ο αθλητισμός, ως παιδευτικά εργαλεία και ανθρώπινη έκφραση, όπως ήδη αναφέραμε.
Καταγράφουν μάλιστα την τέχνη και τον αθλητισμό ως αυτόνομη τάση της ανθρώπινης ψυχής, γι' αυτό χωρίς κατάθεση ψυχής δε γίνεσαι ούτε τεχνίτης ούτε αθλητής, αλλά και ως δράση που δίνει νόημα στη ζωή. Ακόμα θεωρούμε ότι βοηθάει τον άνθρωπο, ιδιαίτερα η κουλτούρα, να αισθάνεται λιγότερο μετέωρος, λιγότερο ταπεινωμένος. Έτσι, η σχέση του ανθρώπου με την κουλτούρα και τον αθλητισμό γίνεται βαθιά ερωτική, σχεδόν θρησκευτική, που σε καταξιώνει ως άνθρωπο κι ως κοινωνικό ον.
Σε αυτή λοιπόν τη μέθεξη της ανθρώπινης φύσης όλοι οι άνθρωποι, χωρίς καμιά εξαίρεση, έχουν το δικαίωμα συμμετοχής, κυρίως τα άτομα με αναπηρία και ως ανθρώπινες οντότητες επιπροσθέτως, γιατί χρειάζεται όπως όλες οι μειονότητες να αποδείξουν τις ικανότητές τους και τη χρησιμότητά τους στο κοινωνικό σύνολο. Εδώ χρειάζεται να πούμε και να δούμε την αλήθεια κατάματα, όμως χωρίς οργή, αλλά με διάθεση κατανόησης και συνεννόησης.
Η εικόνα των ατόμων με αναπηρία στην κοινωνία για μεγάλα χρονικά διαστήματα, ταυτίζονταν με μια αρνητική και απαξιωτική αντίληψη, όπου η αναπηρία καταγράφεται ως μοναδικό χαρακτηριστικό του ατόμου. Οι φράσεις «ο τυφλός», «ο κουτσός», «ο κουφός» ως προσδιοριστικό του ατόμου μας είναι σε όλους γνωστές. Τα άλλα προσωπικά του στοιχεία, όπως η προσωπικότητα, η πνευματικότητα, η συναισθηματικότητα, η ικανότητα για κάθε λογής δημιουργία υποτιμώνται και συχνά αγνοούνται.
Αλλά έτσι αποτυπώνεται η εικόνα ενός ατόμου σωματικά και κοινωνικά ανίκανου, χωρίς χαρακτηριστικά και ταυτότητα. Η εικόνα αυτή κατατρέχει από τους αρχαίους χρόνους τα άτομα με αναπηρία και απειλεί βαθιά την κοινωνική συνοχή. Είναι όμως οδυνηρό το γεγονός ότι μερικές φορές η εικόνα αυτή αναπαράγεται από άτομα που κατευθύνουν και ρυθμίζουν την κοινωνική αντίληψη και την πορεία της.
Για παράδειγμα, όλοι σχεδόν έχουμε δει σε θεατρικές σκηνές χάριν του εύκολου γέλιου να εμφανίζονται οι ανάπηροι ως γελοία πρόσωπα συντηρώντας έτσι μια παραμορφωτική εικόνα. Ακόμη ίσως λίγοι το ξέρουν, ο Πιέρ Ντε Κουμπερτέν στη Συνθήκη αναβίωσης των Ολυμπιακών Αγώνων απαγόρευσε τη συμμετοχή των γυναικών και των αδυνάμων, δηλαδή των αναπήρων.
Για μεν τις γυναίκες δε χρειάζεται να γίνει κανένα σχόλιο, γιατί η ίδια ζωή και οι αθλητικές επιδόσεις των γυναικών έδωσαν ηχηρή απάντηση. Αλλά αν για τις γυναίκες είχε τη δικαιολογία ότι συνεχίζει τους αρχαίους γυμνικούς κανόνες, τι είχε για τους ανάπηρους; Άλλωστε ως άνθρωπος του αθλητισμού θα έπρεπε να γνωρίζει για τον παλαιστή Δημοκράτη από την Τένεδο όπου τον 3ο αιώνα π.Χ. στεφανώθηκε Ολυμπιονίκης και όπως δείχνει η αναπαράσταση στο χάλκινο δίσκο που βρίσκεται στο Μουσείο Ολυμπιονικών στην Ολυμπία, είχε σοβαρή αναπηρία στους μηρούς, μάλιστα και στους δυο μηρούς.
Ακόμη και στη Βουλή έχουν ακουστεί κορώνες του τύπου «δεν είμαστε άτομα με ειδικές ανάγκες», ή «παράλυτη Κυβέρνηση», ή «δεν γινόμαστε δεκανίκι του τάδε Κόμματος για να καλύψουμε την αδυναμία του» κλπ. Την άλλη μέρα σε οκτάστηλο πρωτοσέλιδο «Παράλυτη Κυβέρνηση...». Μετά άντε να βρεις πως φτιάχνονται τα Κωσταλέξι.
Υπάρχει ανάγκη επαγρύπνησης και συνεχών αγώνων για την ανατροπή αυτής της εικόνας. Σημαιοφόρος και πάλι η ελληνική σκέψη και οι ίδιοι οι ανάπηροι που μετέχουν στα πολιτιστικά και αθλητικά δρώμενα. Άρα γιατί η Ελληνική μυθολογία που βλέπει μακριά και ξεκάθαρα παρουσιάζει το χωλό και δύσμορφο Ήφαιστο όχι μόνο αριστοτεχνίτη και δουλευτή, αλλά και μοναδική παραγωγική οντότητα και γι' αυτό απαραίτητο ανάμεσα στους υπόλοιπους Θεούς και ήρωες του Δωδεκαθέου; Ή γιατί ο Όμηρος έπρεπε να είναι τυφλός;
Στο σημείο αυτό πρέπει να συγχαρούμε και να εξάρουμε την προσφορά των ατόμων με αναπηρία που συμμετέχουν στην κουλτούρα και στον αθλητισμό. Αλλά πολλές φορές έχουμε ακούσει τη φράση «Ποτέ δεν θα καταλάβεις τη δύναμη ενός κεριού, αν δε δεις πρώτα τη φλόγα του και δεν έρθεις κοντά να νιώσεις τη ζεστασιά του».
Πράγματι όταν δεις μέσα στους αθλητικούς χώρους στις μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις τους αθλητές μας, τους πρωταθλητές μας, τους Ολυμπιονίκες μας, να αγωνίζονται να πραγματοποιούν επιδόσεις όπως εκείνη του Καναδού παραπληγικού δρομέα 9.98 στα 100 μ. ή 1.98 στο άλμα εις ύψος με ακρωτηριασμένο αθλητή και πολλών άλλων που στεφανώνονται όπως ο Δημοκράτης από την Τένεδο, τότε μόνο νιώθεις τη δύναμη της φλόγας τους.
Ή αν δε παρακολουθήσεις μια θεατρική παράσταση όπως εκείνες του Πανελλαδικού Συνδέσμου Παραπληγικών και Κινητικά Αναπήρων και δεις άτομα με αναπηρία να υπηρετούν τον λόγο, την κίνηση, τη μουσική, δηλαδή τέχνες που κατά τον Πρωταγόρα λίγοι έχουν το προνόμιο να υπηρετούν, τότε μαθαίνεις ότι οι Θεοί της τέχνης δεν κάνουν διακρίσεις. Γιατί η τέχνη, όπως και ο αθλητισμός απογειώνει τον άνθρωπο και γρήγορα χάνεις από τα μάτια σου κάθε μυοσκελετική αδυναμία, κάθε δεκανίκι, κάθε αναπηρικό καρότσι.
Και το κυριότερο: Βλέπεις, μαθαίνεις ότι τα άτομα αυτά δεν γίνονται άχρηστα και ανίκανα μετά από ένα ατύχημα, ή μια αναπηρία. Αλλά αντίθετα συνεχίζουν να είναι ικανά, δημιουργικά, παραγωγικά και τιμούν την ανθρώπινη φύση, προσφέροντας παιδεία και ψυχαγωγία στο κοινωνικό σύνολο και μάλιστα σε βαθμό αξιοσύνης και με επάρκεια ίδια με εκείνη προ της αναπηρίας. Πράγματι, είναι βέβαιο ότι αν, παραδείγματος χάρη, ένας μαθηματικός, ένας φιλόλογος, ένας μηχανικός κλπ., μετά από ένα ατύχημα όπως μετά από μια κάκωση σπονδυλικής στήλης που παρέλυσαν τα πόδια του ή και τα χέρια του, που κατέληξε κινούμενος με αναπηρικό αμαξίδιο, πνευματικώς παραμένει ο ίδιος. Δηλαδή ούτε ο μαθηματικός ξέχασε τους μαθηματικούς τύπους, ούτε τους αρχαίους συγγραφείς ο φιλόλογος, ούτε τη γνώση της κατασκευής ο μηχανικός.
Άλλωστε η περίπτωση του μεγάλου αστροφυσικού και φιλόσοφου Στήβεν Χόνκινκ δεν είναι αποκαλυπτική; Διπλά λοιπόν συγχαρητήρια σε αυτούς τους σημαιοφόρους, τους πρεσβευτές των ατόμων με αναπηρία που με μόχθο, ιδρώτα και κατάθεση ψυχής δίνουν το παρόν στους πολιτιστικούς και αθλητικούς χώρους και μαζί με αυτούς όλοι μαζί ένα μόνο ζητάμε από την πολιτεία: να μας διατεθούν τα μέσα προκειμένου τα άτομα με αναπηρία να καταστούν ενεργοί πολίτες.
Τέλος κλείνοντας, όπως άρχισα, με συνήγορο την ελληνική μυθολογία θα υπενθυμίσω ότι ο Δίας, η εξουσία δηλαδή, προκειμένου να κάνει τον Ήφαιστο παραγωγικό και άριστο τεχνίτη του έδωσε τα μέσα, του χορήγησε τη φωτιά. Εμείς χρειαζόμαστε απείρως λιγότερα από την εξουσία.
Συνοπτικά ζητάμε τον εναρμονισμό της εθνικής μας νομοθεσίας με τα προβλεπόμενα από τη διεθνή νομοθεσία, κυρίως τον εναρμονισμό με τις διατάξεις σεβασμού προστασίας των ατομικών και αστικών δικαιωμάτων των πολιτών, της μη διάκρισης, της εξίσωσης των ευκαιριών και οπωσδήποτε της συμπερίληψη των χρυσών κανόνων του ΟΗΕ για τα άτομα με αναπηρία, που άλλωστε η χώρα μας τα έχει υπογράψει και τα έχει αποδεχτεί. Επίσης τη δημιουργία και συγκρότηση αυστηρών κανόνων εφαρμογής και αντιστοίχων κυρώσεων.
Αλλά ως τέταρτη εξουσία αναφέρεται και καταγράφεται η λειτουργία των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης. Ουδείς αμφισβητεί την αλήθεια αυτής της διαπίστωσης. Πράγματι η διαμόρφωση και κατεύθυνση της αντίληψης της κοινής γνώμης για κάθε θέμα μεταξύ των οποίων και η εξασφάλιση της κάθε λογής προσβασιμότητας και η δυνατότητα συμμετοχής των αναπήρων πολιτών στα κοινωνικά και οικονομικά δρώμενα της ζωής της χώρας, είναι ευθέως ανάλογη με τον τρόπο προσέγγισης, ή καλύτερα με τον τρόπο προβολής των δυνατοτήτων των ατόμων με αναπηρία από τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης.
Επομένως είναι φανερό ότι αν τα Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης προβάλλουν αντί της μιζέριας, τις επιτυχίες των ατόμων με αναπηρία, είναι βέβαιο ότι θα συμβάλλουν στον εκσυγχρονισμό αλλά και στον εκπολιτισμό της χώρας μας. Μιας και όλοι δεχόμαστε το αξίωμα ότι «ο πολιτισμός μιας χώρας κρίνεται από τον τρόπο που το κοινωνικό σύνολο αντιμετωπίζει τα άτομα με αναπηρία», αυτονόητη γίνεται η υποχρέωση των ΜΜΕ για την ανάδειξη θετικής εικόνας των ατόμων με αναπηρία στο κοινωνικό σύνολο.
Αυτά είχαμε να καταθέσουμε για τις σχέσεις των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης με την κοινωνική ομάδα των πολιτών με αναπηρία, προκειμένου να γίνουν οι σχέσεις αυτές παραγωγικές και εν πάση περιπτώσει πιστεύουμε ότι οπωσδήποτε απαιτείται η γνωριμία και η κατανόηση μιας ζώσας πραγματικότητας αντί της αναπαραγωγής μιας εικονικής πραγματικότητας στηριγμένης σε αρνητικά στερεότυπα. Σας ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ευχαριστούμε τον κ. Σταυριανόπουλο. Ο κ. Ηλίας Μαργιόλας Πρόεδρος της Εθνικής Συνομοσπονδίας Τυφλών έχει τον λόγο.
Η. Μαργιόλας
Καλησπέρα σας. Κύριε Υπουργέ, κα Γενική Γραμματέα του Υπουργείου κα Παπαδά, πραγματικά τώρα στο τέλος της μέρας αισθάνομαι τυχερός που συμμετέχω σε αυτή την ευχάριστη έκπληξη, γιατί για εμένα είναι έκπληξη ένα Υπουργείο να αναλάβει αυτή την πρωτοβουλία που είναι πρωτοφανής και έγινε πιστεύω με πλήρη κατανόηση αυτού του κοινωνικού θέματος, που ελπίζω ότι δεν θα σταματήσει εδώ. Άλλωστε η επαφή που είχα μέχρι τώρα με παράγοντες του Υπουργείου για σχετικά θέματα, δείχνει ότι υπάρχει πρόγραμμα με συνέχεια.
Να ξεκινήσω λοιπόν από την ελπίδα ότι «...και οι έσχατοι έσονται πρώτοι...» κλπ.. Οπωσδήποτε δεν θα παραπονεθώ καθόλου γιατί ακούγοντας σήμερα πάρα πολύ καλούς ομιλητές και εισηγητές, σχεδόν εξάντλησαν όλα μου τα επιχειρήματα που, αν τα διάβαζα, θα ήταν πολύ κουραστική επανάληψη. Ωστόσο προσπαθώ απεγνωσμένα σχεδόν να περισώσω κάτι και να πω κάτι ελαφρώς διαφορετικό έστω, που να έχει κάποιο ενδιαφέρον και συνεισφορά στη συζήτηση.
Επιτρέψτε μου να πω και δεν το αναφέρω πρώτη φορά αυτό, παρότι με απογοητεύει κάπως, ότι προσερχόμαστε εδώ για να υπερασπίσουμε άλλη μια φορά κάποια αυτονόητα.
Εύχομαι μια μέρα να βρεθούμε σε μια κοινωνία ή σε μια μεγάλη συζήτηση, όπου όλοι οι άνθρωποι θα αντιλαμβάνονται ουσιαστικά και η κοινωνία να το έχει κάνει πράξη. Εν πάση περιπτώσει, όμως, σήμερα είμαστε σε μια συζήτηση πολύ ενδιαφέρουσα πραγματικά, γιατί έβαλε πολύπλευρα το θέμα και θα έλεγα κι εγώ κάνοντας ένα σχήμα ότι μιας και ο τίτλος αυτής της τελευταίας ενότητας είναι «Καταρρίπτοντας τους μύθους», να δούμε κάποιους μύθους, τους οποίους είτε συντηρούμε, συνειδητά ή ασυνείδητα, όπως ο μύθος παραδείγματος χάρη της αναπηρίας, που συχνά συγχέεται με την κατάσταση της ασθένειας.
Ειπώθηκαν σήμερα ενδιαφέρουσες απόψεις πάνω σ'αυτό. Προσωπικά πιστεύω ότι ασφαλώς αναπηρία και ασθένεια δε συμπίπτουν τις περισσότερες φορές. Άλλωστε η κάθε αναπηρία και τα άτομα με αναπηρία χαρακτηρίζονται από ιδιαιτερότητες και διατηρούν ατομικά και προσωπικά στοιχεία. Η αναπηρία είναι το σύνολο μιας κατάστασης, όπου επιβάλλονται κάποια εμπόδια ή απαγορεύσεις -είτε αντικειμενικά απ' την αναπηρία, είτε τεχνητά απ' το περιβάλλον- όπως και νομικές και κοινωνικές απαγορεύσεις.
Μέσα απ' αυτή την κατάσταση όμως τα πρόσωπα δεν είναι τα ίδια, δεν αναπτύσσουν την προσωπικότητά τους ίδια. Όταν κάποιοι άνθρωποι ευνοούνται και απ' το περιβάλλον και γενικά τις καταστάσεις και θέσουν την αναπηρία στο περιθώριο της προσωπικότητάς τους, τότε μπορούν να αναπτύξουν ανεξάρτητη, γόνιμη προσωπικότητα και να ξεπεράσουν αυτές τις αδυναμίες που θέτει το περιβάλλον ή η αναπηρία τους.
Βέβαια έχουμε να αντιμετωπίσουμε τον προσδιορισμό της αναπηρίας, τυφλός, κουτσός κ.α. Φοβάμαι μερικές φορές ότι το παίρνουμε και ως δεύτερο όνομα ή τρίτο. Στα δύο ονόματα που μας έδωσε η πολιτεία, μας δίνουν καμιά φορά και ένα τρίτο.
Και έχω και πικρή τελευταίων ημερών εμπειρία, καλεσμένος σε μία πρωινή τηλεοπτική εκπομπή, στο διάλειμμα με αναζητούσαν ως ο τυφλός, μετά ως ο κύριος τυφλός.
Θύμωσα πάρα πολύ και ακόμα είμαι θυμωμένος, γιατί δεν περίμενα μια τέτοια αντιμετώπιση απ' αυτούς τους δημοσιογράφους.
Και να σας πω, τελικώς, εγώ δε θα απαλλάξω τους δημοσιογράφους και δε θα τους απαλλάξω, γιατί εκτιμώ ότι αυτό που κάνουν, αυτό το λειτούργημα που κάνουν, είναι κάτι πέραν της υποχρέωσης ενός μέσου πολίτη να μπορεί να φιλτράρει κοινωνικά φαινόμενα τέτοια και να τα φέρνει στην επιφάνεια με ένα τέτοιο τρόπο, ώστε να συμβάλει και αυτός σε αυτό που λέμε γενικό πολιτισμό.
Ένας άλλος μύθος είναι αυτός του ήρωα ή του υπερανθρώπου που θίξαμε πολλές φορές. Ξέρετε πόσο σημαντικό είναι αυτό; Πόσο σημαντικό ρόλο παίζει στη διαπαιδαγώγηση και στη ψυχολογία, στη ψυχοσύνθεση ενός αναπήρου, αλλά και στο οικογενειακό και κοινωνικό περιβάλλον;
Έχω παρατηρήσει ότι σε άτομα που επίκτητα και σε κάποια ηλικία, περιέρχονται στην κατάσταση αναπηρίας, που είναι βέβαια μια πολύ δύσκολη κατάσταση, στην προσπάθεια του περιβάλλοντος να τους συμπαρασταθούν και στη δική τους θέληση να προσαρμοστούν, πολλές φορές δέχονται με ευχαρίστηση το υπερβολικό χαΐδεμα και τον εύκολο έπαινο, ότι δήθεν καταφέρνουν τα ακατόρθωτα.
Σας διαβεβαιώ πώς ό,τι είναι ακατόρθωτο δεν το καταφέρνει κανένας. Καταφέρνουμε μόνο ό,τι είναι μέσα στις δυνατότητές μας και στις δυνάμεις μας. Και αυτά που καταφέρνουμε στον αθλητισμό που πολλές φορές πράγματι είναι αξιοπρόσεκτα ή και αξιοθαύμαστα, τόσο όμως όσο είναι και για άλλους ανθρώπους. Και αυτά είναι μέσα στις δυνατότητες ενός αναπήρου. Αν δεν ήταν, δεν θα γινόταν.
Απλώς κάποιοι άνθρωποι έχουν όπως σε όλες τις περιπτώσεις, περισσότερες δυνατότητες ή αναπτύσσουν ικανότητες και δεξιότητες, δουλεύοντας περισσότερο πάνω σε αυτό. Ο υπερβολικός θαυμασμός δεν βοηθάει στη σωστή αυτοεκτίμησή μας. Διακρίνω πολλές φορές γύρω μου αυτόν τον «μειωτικό θαυμασμό», επειδή πολλές φορές δεν πηγάζει από αντικειμενική στάση, αλλά πηγάζει ίσως απ' την αδιαφορία.
Όταν κάποιος δεν ενδιαφέρεται να ψάξει στο βάθος, να βοηθήσει στην πραγματικότητα, να δώσει ουσιαστική στήριξη σε κάτι, καταφεύγει αμέσως σε ένα υπερβολικό θαυμασμό, όπου βασικά τον απαλλάσσει από κάποιες άλλες ευθύνες, από το να κάνει κάτι πιο δημιουργικό και πιο σωστό.
Όταν καμιά φορά υπάρχει υπερβολική εκτίμηση, πρώτον, προδίδει την αδιαφορία ή και οτιδήποτε άλλο αρνητικό συναίσθημα και σίγουρα δεν βοηθάει έναν ανάπηρο, στην κοινωνική του ένταξη.
Η αναπηρία έτσι κι αλλιώς είναι ένα πρόβλημα που είναι προσωπικό, με την έννοια που το είπα πριν, ότι κάποιος δηλαδή βιώνει μία κατάσταση και ο καθένας πετυχαίνει διαφορετικά πράγματα, ανάλογα με τις δυνάμεις που έχει, το περιβάλλον του κλπ. κλπ.
Είναι επίσης κοινωνικό πρόβλημα, αλλά και βαθιά πολιτικό, διότι τη θέση του αναπήρου δεν την προσδιόρισαν οι δυνατότητές του, τα επιτεύγματά του κλπ, ούτε και η δική του θέληση, αλλά πολιτικές συγκεκριμένες της οργανωμένης κοινωνίας, που αποφάσισε κάποτε ότι κάποια μέλη της για λόγους μη αρτιμέλειας και παραγωγικότητας, δεν μπορούν να προσφέρουν στην οικονομία, στο κοινωνικό σύνολο, στον πόλεμο κλπ, θα τεθούν στην άκρη. Λίγο-λίγο αυτό έγινε πλέον μία κατάσταση που την αποδέχθηκαν μοιρολατρικά και οι ίδιοι οι ανάπηροι και αυτό ήταν το χειρότερο κακό.
Νομίζω δημιουργήθηκε μια κουλτούρα κοινωνική στη συνέχεια την οποία δυστυχώς πολλές φορές την αποδέχτηκαν μοιρολατρικά οι ίδιοι οι ανάπηροι. Φτάσαμε μετά το μεσαίωνα να αποδεχθούμε τα πλοία των τρελών, ενώ μετά και με την πρόφαση της ειδικής εκπαίδευσης σήκωσαν τείχη απομόνωσης στα άτομα με αναπηρίες.
Η κοινωνίες σήμερα οφείλουν να είναι ανοιχτές. Οφείλουν να απαιτήσουν τα παιδιά τους που έβαλαν κάποτε στην άκρη με οποιαδήποτε δικαιολογία, να τα επαναφέρουν στους κόλπους τους. Τότε θα είναι ανοιχτές, τότε θα είναι κοινωνίες δικαιοσύνης. Δεν είμαι κανένας ανάπηρος φονταμενταλιστής που ξεκινάω καμιά επανάσταση, αλλά ξέρετε είμαι σίγουρος ότι οι ανάπηροι, ιδίως τα τελευταία χρόνια, έχουν πετύχει να δημιουργήσουν ένα κοινωνικό κίνημα μετά το τέλος των μεγάλων ιδεολογιών.
Πιστεύω ότι είναι ίσως και η τελευταία κοινωνική ομάδα που μπορεί να πει ότι ακόμα διατηρεί μία επαναστατική στάση στην προσπάθειά της να ενταχθεί σε αυτή την κοινωνία, να ζητήσει δηλαδή τα αυτονόητα, την ισοτιμία, τις ίσες ευκαιρίες.
Επειδή έτσι κι αλλιώς πρέπει να καλυφθεί το «handicap» απ'την υπόλοιπη κοινωνία και στη διεκδίκηση των δικαιωμάτων τους συμπαρασύρουν και δημιουργούν μία νέα συνείδηση, ένα νέο αίτημα κοινωνικής δικαιοσύνης και κοινωνικής ισορροπίας.
Θα σας πω ένα παράδειγμα που το ξέρω πάρα πολύ καλά επίσης. Πριν από 20-25 χρόνια, όταν εμείς οι ανάπηροι παλεύαμε τότε για τα στοιχειώδη δικαιώματα στη χώρα μας, ακόμα και κόμματα πολιτικά, που παραδοσιακά λέμε ότι βρίσκονται εκεί που είναι οι προτάσεις οι προοδευτικές, το μόνο που είχαν να πουν, το μόνο που είχαν να απαντήσουν στα αιτήματά μας και στο αίτημα να μας στηρίξουν, ήταν ότι η κυβέρνηση που έχει τα μέσα μπορεί μόνο να σε βοηθήσει, κανένας άλλος. Στραφείτε σε αυτούς.
Κανένας δεν μπορούσε να αρθρώσει μία ολοκληρωμένη φράση, για τους αναπήρους, μια πολιτική πρόταση. Απ' το 1980 και μετά σιγά-σιγά άρχισαν να υλοποιούνται προγράμματα για τους ανάπηρους, να αλλάζει η ελληνική κοινωνία με την επίδραση ίσως της Ευρώπης.
Χαίρομαι εδώ και αρκετά χρόνια να ακούω τους αρμόδιους υπουργούς, παράγοντες των Υπουργείων, ειδικούς κλπ, τους ίδιους τους Πρωθυπουργούς αυτής της χώρας, να βγαίνουν σε ημερίδες σαν τη σημερινή, όπως σήμερα ο κ. Ρουσόπουλος και δεν το λέω για να τον κολακεύσω βέβαια, και η κα Παπαδά, όπου με το στίγμα που έδωσαν στην ολιγόλεπτη πρώτη τους εισήγηση, ουσιαστικά έκλεισαν το τυπικό, το θεωρητικό θέμα της ημερίδας.
Μιλάνε σήμερα για μας πιο καλά και από εμάς. Αυτό είναι μια καινούργια κατάκτηση στον κοινωνικό και πολιτικό πολιτισμό μας. Και βασικός μοχλός αυτής της προόδου, επιτρέψτε μου να το υποστηρίξω φανατικά και με άλλα επιχειρήματα, ήταν σταθερά και πρωτοποριακά το αναπηρικό κίνημα.
Έτσι πιστεύω ότι δικαιολογημένα οι ανάπηροι σε όλο τον κόσμο αυτή τη στιγμή είναι στην πρώτη θέση με το συνεχιζόμενο αίτημα μιας ανοιχτής δίκαιης κοινωνίας. Και αυτό είναι μια προσφορά που αντιμετωπίζουμε μέσα στην ανθρώπινη ποικιλομορφία.
Και λέω ότι η αναπηρία μπορεί να φαίνεται ένα αξεπέραστο εμπόδιο, αλλά η θέση του ανάπηρου εξαρτάται από την αντιμετώπιση της πολιτείας και της κοινωνίας. Όσο για τη θέση των δημοσιογράφων κ. Καμπουράκη λέω, επειδή οι δημοσιογράφοι που έχουν πράγματι καταστήσει την τέταρτη εξουσία, ίσως και πρώτη, έχουν μια ευθύνη περισσότερη.
Είχα μια πρόταση απ' το πρωί, μου την μισοέκλεψε ο Υπουργός και πολύ το χάρηκα ωστόσο, γιατί καλύτερα που το σκέφτηκε εκείνος, ότι στην εκπαίδευση των δημοσιογράφων πρέπει να εισαχθούν κάποια πράγματα εξειδικευμένα. Εγώ θα πρότεινα π.χ. χωρίς να είναι και νόμος, αλλά μέσα στις σχολές που υπάρχουν, να έρχονται σε άμεση επαφή με τους φορείς των αναπήρων, να τους καλούν να πηγαίνουν για να γνωρίσουν τους ίδιους, την αναπηρία, τα πραγματικά προβλήματα και τον τρόπο που πρέπει να αναφέρονται σε αυτά.
Υπάρχει μεγάλη αμηχανία όντως, το έχετε και εσείς διακρίνει. Υπάρχει εδώ μια εξειδίκευση σε αυτό το χώρο, τον οποίο δεν μπορεί να τον ξέρει ο καθένας. Έχω πάρα πολλές τραυματικές θα τις έλεγα εμπειρίες, με δημοσιογράφους. Πριν από λίγα χρόνια όταν μου λέγανε ότι θα ‘ρθει δημοσιογράφος να γράψει ένα άρθρο, εκτός απ' τα αθλητικά που πρωτοπορήσανε, με έπιανε τρόμος και τους παρακαλούσα να συζητήσουμε και ιδίως, αν μπορούσαν, να με ενημερώσουν για τον τίτλο του άρθρου τους.
Ασφαλώς είναι τα πράγματα καλύτερα σήμερα και πιστεύω αύριο θα είναι ακόμα καλύτερα. Αλλά επειδή δεν είναι αστείο και εύκολο πράγμα η προβολή των προβλημάτων και η παρουσίαση του πορτρέτου της αναπηρίας και του ανάπηρου μέσα απ' τα ΜΜΕ, θα πρέπει να δοθεί μεγάλη σημασία. Δεν θα πω τώρα λεπτομέρειες και προτάσεις κ. Καμπουράκη, αφού δεν υπάρχει χρόνος, δεν θα πω ούτε για την ψηφιακή τηλεόραση που ήταν μια πρόκληση, κάναμε ότι μπορούσαμε γι' αυτό, νομίζω κάτι προσφέραμε, για τη μεταγλώττιση και άλλα προβλήματα στη σχέση ΜΜΕ και Αναπηρίας.
Αλλά απ' αυτά που άκουσα σήμερα πιστεύω ότι έχουν γνώση οι φύλακες και η πραγματικότητα μπορεί να μας υπόσχεται καλύτερες μέρες για αύριο. Δεν είμαι από εκείνους που πιστεύουν ότι τα πράγματα δεν αλλάζουν, αλλά ήθελα στο τέλος, στο σύνολό τους η κοινωνία μας και ο πολιτισμός μας, να φτάσουν σε μια κάθαρση μέσα από μία πραγματική, από μια ειλικρινή αυτοκριτική. Ευχαριστώ.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Να είστε καλά, σας ευχαριστούμε πολύ κ. Μαργιόλα. Ο κ. Κώστας Γαργάλης, Πρόεδρος της Ομοσπονδίας Κωφών.
Κ. Γαργάλης
Τον Ιούνιο του 2002 πραγματοποιήθηκε στην Αθήνα το Παγκόσμιο Πρωτάθλημα Μπάσκετ Κωφών και η χώρα μας στέφθηκε πρωταθλήτρια. Τόσο η είδηση της διοργάνωσης αυτού του τόσο σημαντικού γεγονότος, όσο και η διάκριση της δικής μας ομάδας προβλήθηκαν ελάχιστα από τα ΜΜΕ. Μικρές αναφορές έγιναν μόνο από ορισμένες αθλητικές εφημερίδες. Για τον ηλεκτρονικό τύπο αυτά τα δύο γεγονότα ήταν ελάχιστης σημασίας δεδομένου ότι δεν υπήρξε καμία αναφορά σε αυτά. Λίγους μήνες αργότερα η ελληνική αποστολή των Special Olympics επιστρέφει από το εξωτερικό με πολλές διακρίσεις. Πολλοί δημοσιογράφοι - ανταποκριτές του ηλεκτρονικού κυρίως Τύπου συγκεντρώθηκαν στο αεροδρόμιο αναμένοντας τους νικητές. Το ενδιαφέρον τους για την ελληνική αποστολή ήταν απόρροια του γεγονότος ότι η εικόνα του ανάπηρου αθλητή, με εμφανή όμως αναπηρία, «πουλάει». Ουσιαστικά, δηλαδή δεν ενδιαφέρονταν για τις επιτυχίες των ελλήνων αθλητών - οι οποίοι τίμησαν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο τη χώρα τους. Επειδή όμως η κώφωση αποτελεί μια σχετικά μη εμφανή αναπηρία, η εικόνα είναι χαμηλής ζήτησης.
Ξεκίνησα την ομιλία μου με αυτές τις δύο περιπτώσεις για να δείξω τον τρόπο με τον οποίο τα ΜΜΕ προβάλλουν τα άτομα με αναπηρία. Συνήθως προβάλλουν μια αρνητική εικόνα για τα άτομα με αναπηρία, στην οποία αναπόσπαστο στοιχείο της αποτελεί ο οίκτος και η κακομοιριά. Πρόκειται, όμως, για μια εικόνα που, αφενός δεν είναι ρεαλιστική, αφετέρου, αναπαράγει τον στιγματισμό και τη διακριτική συμπεριφορά. Πολλές φορές μάλιστα προβάλλεται μια ψεύτικη ανικανότητα και ανημποριά ή αντιθέτως μια ηρωική συμπεριφορά, που αλλάζει τη μοίρα του ανήμπορου ατόμου - ατόμου με αναπηρία. Όλες οι εναλλακτικές είναι πιθανές, όλα θυσιάζονται στο βωμό της τηλεθέασης, της ακροαματικότητας, της πώλησης, αλλά τίποτα από αυτά δεν προβάλλει ρεαλιστικά τη ζωή και τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία. Σαφώς, βέβαια, υπάρχουν και κάποιες εξαιρέσεις και ευτυχώς, γιατί με αυτόν τον τρόπο επιβεβαιώνουν τον κανόνα.
Όσον αφορά την πληροφόρηση που παρέχεται σήμερα από τα Μ.Μ.Ε. στη χώρα μας, δεν έχει σχεδιαστεί με κατάλληλο τρόπο, ώστε να είναι προσβάσιμη σε όλους. Τα κωφά - βαρήκοα άτομα υφίστανται έντονο αποκλεισμό από την πληροφόρηση και συνεπώς έχουν λίγες και μάλιστα αποσπασματικές προσλαμβάνουσες παραστάσεις γύρω από την κοινωνική, οικονομική, πολιτική και πολιτιστική ζωή της χώρας μας. Το ραδιόφωνο είναι απαγορευτικό, ενώ τα προγράμματα και οι δημόσιες συζητήσεις στην τηλεόραση δεν συνοδεύονται από διερμηνεία στην Ε.Ν.Γ. ή από υποτιτλισμό. Παράλληλα αξίζει να αναφερθεί ότι τα κωφά - βαρήκοα άτομα διαβάζουν σε πολύ μικρότερο ποσοστό εφημερίδες από ότι ο γενικός πληθυσμός.
Στην σημερινή εποχή η έκρηξη των νέων τεχνολογιών βοηθά τα κωφά-βαρήκοα άτομα να ξεπεράσουν ορισμένες δυσκολίες που αντιμετωπίζουν. Ειδικότερα για εμάς τους κωφούς η τεχνολογία καθιστά δυνατό τον υποτιτλισμό των Ελληνικών ταινιών, των talk show, των πολιτικών συζητήσεων, των συζητήσεων της Βουλής, των ντοκιμαντέρ, των επιστημονικών και άλλων εκπομπών.
Σύμφωνα άλλωστε με την Παγκόσμια Οργάνωση Υγείας, η αναπηρία είναι ένα σύνθετο και μεταβαλλόμενο φαινόμενο, που οφείλεται στην αλληλεπίδραση των προσωπικών χαρακτηριστικών ενός ατόμου και των χαρακτηριστικών του περιβάλλοντος μέσα στο οποίο το άτομο αυτό ζει. Με βάση την παραπάνω προσέγγιση, ένα άτομο με σωματικό μειονέκτημα μπορεί να βιώνει την αναπηρία σε ένα περιβάλλον ενώ όχι σε κάποιο άλλο, Ανάλογα με αν το περιβάλλον διαθέτει ή όχι εμπόδια αλλά και βοηθήματα. Με αυτόν τον τρόπο αναδεικνύεται ο καθοριστικός ρόλος της «προσβασιμότητας» ως το χαρακτηριστικό εκείνο του περιβάλλοντος που σχετίζεται άμεσα με την ποιότητα ζωής και κατ' επέκταση με τα ανθρώπινα δικαιώματα και τη δημοκρατία.
Παράδειγμα καλής πρακτικής για το πως η πληροφόρηση μπορεί να καταστεί προσβάσιμη για τα κωφά - βαρήκοα άτομα αποτελεί η ψηφιακή ΕΡΤ και πιο συγκεκριμένα το κανάλι ΠΡΙΣΜΑ+ του οποίου το πρόγραμμα συνεχώς βελτιώνεται μέσα από τη στενή συνεργασία που έχει αναπτύξει η Ομοσπονδία μας με τα αρμόδια στελέχη του καναλιού.
Θα αναφερθώ και στον Ν. 2328/1995 όπως αυτός τροποποιήθηκε και συμπληρώθηκε με τον Ν.3021/2002 και με τους οποίους θεσμοθετήθηκε η υποχρεωτικότητα επτάλεπτου καθημερινού δελτίου ειδήσεων και μισάωρης 15ήμερης εκπομπής στην ΕΝΓ για όλους τους τηλεοπτικούς σταθμούς. Όμως μέχρι σήμερα κανένας τηλεοπτικός σταθμός δεν εφαρμόζει τον νόμο. Όλοι αρκούνται σε ένα 2λεπτο με 3λεπτο δελτίο. Όσο για τη μισάωρη εκπομπή ακόμα αναμένεται!!! Ακόμα και το δελτίο της κρατικής ΕΡΤ (στην οποία πληρώνουμε συνδρομή όπως όλοι οι Έλληνες πολίτες) αρκείται σε 2λεπτο δελτίο.
Όσο για το ΕΣΡ και τον Συνήγορο του Πολίτη στους οποίους απευθυνθήκαμε κατ' επανάληψη, αρκέστηκαν σε απλές επιστολές προς τους τηλεοπτικούς σταθμούς. Ίσως όλοι να θεωρούν ότι δεν είναι μέρος των υποχρεώσεών τους. Το ίδιο ισχύει και για τους παρουσιαστές των δελτίων οι οποίοι σύμφωνα με τον ανωτέρω νόμο προσλαμβάνονται μετά από πρόταση της ΟΜ.Κ.Ε. Ακόμα και πρόσφατα στην ψηφιακή ΕΡΤ, ο νόμος δεν εφαρμόστηκε.
Επομένως για ποια ανθρώπινα δικαιώματα μιλάμε όταν στον αιώνα της άμεσης, ηλεκτρονικής πληροφόρησης, όταν ενώ για όλους τους πολίτες θεωρείται αυτονόητη η αδιάκοπη και συνεχής ενημέρωση, εμείς οι κωφοί-βαρήκοοι πολίτες αυτής της χώρας να ετοιμαζόμαστε για κινητοποιήσεις μόνο και μόνο για λίγα λεπτά ενημέρωσης ημερησίως;
Το θεωρώ αδιανόητο, ρατσιστικό και αντιδημοκρατικό συνάμα.
Είναι αναγκαία η παραγωγή εσωτερικών οδηγιών για το πώς να αντιμετωπίζουν θέματα αναπηρίας σε συνεργασία με αντιπροσωπευτικές οργανώσεις ΑμεΑ καθώς και η απασχόληση ΑμεΑ σε όλα τα ΜΜΕ.
Αλλά πάνω απ' όλα όμως είναι αναγκαίο να πετύχουμε προσβάσιμες νοοτροπίες πολιτών, γιατί όσους Νόμους και να ψηφίζουμε, αν αυτοί δεν γίνουν συνείδηση της κοινωνίας και ειδικότερα όσον αφορά τα ΜΜΕ, όλων των εμπλεκόμενων στον έντυπο τύπο και στα τηλεοπτικά προγράμματα πάλι θα αποτύχουμε.
Όσοι βρισκόμαστε σ' αυτή την αίθουσα ας κάνουμε την αρχή. Πηγαίνοντας σπίτι σας κλείστε τον ήχο της τηλεόρασης και προσπαθήστε να παρακολουθήσετε ένα δελτίο ειδήσεων, μια Ελληνική κινηματογραφική ταινία, ένα σήριαλ, κ.λπ. για να καταλάβετε την θέση μας.
Επιστροφή στην αρχή της σελίδας
Συντονιστής
Ήταν πολύ ενδιαφέροντα πράγματι. Παρακαλώ όσοι απ' το κοινό θέλουν να κάνουν κάποια ερώτηση σε οποιοδήποτε ας σηκώσουν το χέρι και να τροφοδοτήσουμε τη συζήτηση.
Μ. Πεπελάση
Κύριε Καμπουράκη έχω μία δεν ξέρω αν είναι ερώτηση, είναι μια ιδέα, καθώς τα λέγαμε όλα αυτά και αυτό το απευθύνω προς όλους μας. Πως θα μας φαινόταν η ιδέα εάν σε κάποια απ' τα δελτία ειδήσεων είχαμε μια όμορφη κοπέλα ή ένα όμορφο παλικάρι, δεν έχει σημασία, που όμως θα καθόταν σε αναπηρικό καροτσάκι. Θα φαινόταν απ' τη μέση και πάνω. Όμως όλοι θα ξέραμε ότι κάτι άλλο συμβαίνει, χωρίς όμως αυτό να εμποδίζει να είναι ένας τέλειος επαγγελματίας. Αυτό μου ήρθε σαν ιδέα.
Α. Φελούρης
Το πρόβλημα είναι πάρα πολύ σημαντικό και οπωσδήποτε χρειάζονται αυτά που προτείνουν και για τη νοηματική γλώσσα. Κύριε Υπουργέ, είναι γνωστή η θέση όλων μας ότι θέλουμε να συμβάλλουμε, τουλάχιστον εμείς, στην επαρχία, στα περιφερειακά κανάλια. Αλλά δεν υπάρχουν άτομα να πλαισιώσουν αυτές τις ανάγκες. Κατά συνέπεια θα ήταν πολύ δύσκολο να αναλάβουμε μία τέτοια υποχρέωση που δεν είναι υποχρέωση με την κακή έννοια, αλλά ηθελημένα. Θέλουμε να προσφέρουμε. Έχω ιδίαν αντίληψη από προσωπική εμπειρία. Δεν υπάρχουν άτομα να προσφερθούν και με αμοιβή βεβαίως, για να μπορέσουμε να συμπληρώσουμε το πάνελ τέλος πάντων στα δελτία ειδήσεων.
Συντονιστής
Δε μπορείτε να βρείτε άτομα να ξέρουν τη νοηματική γλώσσα δηλαδή;
Α. Φελούρης
Και όχι μόνο. Γιατί ξέρετε κ. Καμπουράκη, τα μεγάλα κανάλια, εσείς δηλαδή, έχετε τη δυνατότητα και σαφώς δεν το συζητάμε, να το καλύψετε. Εμείς είναι απαραίτητο και σε εμάς να υπάρχουν αυτά τα άτομα, αλλά με προϋποθέσεις, διότι εμείς αναφερόμεθα σε τοπικά θέματα και μόνο. Ενώ τα εθνικής εμβέλειας κανάλια έχουν τα εθνικά θέματα. Και εκεί είναι ότι το ένα δεν μπορεί να καλύψει το άλλο. Άλλη η αποστολή του μεγάλου καναλιού, άλλη η αποστολή του περιφερειακού καναλιού.
Συντονιστής
Υποθέτω ότι το Υπουργείο θα μπορούσε ίσως να κάνει κάτι. Αλλά νομίζω ότι οι ομοσπονδίες θα μπορούσαν να σας βοηθήσουν σε αυτό.
Σ. Σταυριανόπουλος
Κύριε Καμπουράκη, εγώ καταλαβαίνω την αγωνία του, ότι δεν μπορεί να βρει στην επαρχία ανθρώπους οι οποίοι να έχουν ένα στοιχειώδες προνόμιο της γλώσσας για να μπορέσει να κάνει μία παρουσίαση.
Αλλά ακριβώς αυτό είναι το πρόβλημα. Σήμερα αυτό ερχόμαστε να λύσουμε. Διότι εάν δεν μπορέσουμε τους ανθρώπους αυτούς να τους εντάξουμε στην παιδεία, από που περιμένουμε; Πως να γίνει; Όταν για να πάει στο σχολείο δεν μπορεί να μπει γιατί είναι απροσπέλαστο. Για να μπει στην ειδική τάξη δεν υπάρχει ειδική τάξη. Όταν δεν μπορεί χίλια δυο άλλα πράγματα, πως τον θέλετε εσείς την ώρα που το θέλετε, γιατί ξεχάσατε να το πείτε ότι παίρνετε τηλέφωνο στις 2 και τον θέλετε στις 2 παρά ένα.
Α. Φελούρης
Συγχωρήστε με, όχι δεν είναι έτσι.
Σ. Σταυριανόπουλος
Διότι αυτά είναι προγραμματισμένα και εκείνη την ώρα το θέλετε και μελετημένο. Αυτός ο άνθρωπος δεν είναι μελετημένος. Το γεγονός δε ότι έμεινε στην επαρχία και δεν ήρθε και αυτός στην Αθήνα, άλλος ένας στο Σύνταγμα όπως είμαι και εγώ από επαρχία, να το θεωρείτε πολύ σημαντικό και όλοι μας πρέπει να κοιτάξουμε αυτός ο άνθρωπος να μείνει εκεί πέρα, γιατί έτσι και χάσουμε την επαρχία αλίμονό μας. Επομένως έχετε ένα χρόνο μπροστά σας με ερωτήσεις τις οποίες μπορείτε να στείλετε στις ομοσπονδίες και επειδή είπατε και τη λέξη, κανείς ανάπηρος δεν παίρνει λεφτά, αλλά εσείς είπατε και με αμοιβή, αντί της αμοιβής στείλτε μια κάμερα στην Αθήνα, να πάρετε εδώ τη συνέντευξη.
Α. Φελούρης
Συγχωρήστε με, δεν καταλάβατε όμως ότι εμείς κάνουμε τοπικό πρόγραμμα.
Άμα ήθελα πήγαινα στο «MEGA» και παρακαλούσα να μου δώσουν και μία κασέτα να την προβάλω. Δεν θα μου το αρνείτο κανένας. Το πρόβλημά μας είναι στα θέματα που ασχολούμεθα πώς θα έχουμε συνεργάτες.
Σ. Σταυριανόπουλος
Το θέμα της παιδείας είναι το ζητούμενο και συνεχίζουμε.
Συντονιστής
Κύριε Harland είναι να πείτε κάτι εσείς;
O. Harland
Θα ήθελα να απαντήσω στην κυρία σχετικά με τις ειδήσεις των 20.00. Όπως λέει και ο συνάδελφός μου εξ αριστερών υπάρχει ένα πρόβλημα γενικότερα κατάρτισης παιδείας. Υπάρχουν πολύ λίγοι δημοσιογράφοι με αναπηρία, άρα εφόσον υπάρχουν πολύ λίγοι παρουσιαστές οι οποίοι είναι ανάπηροι, πώς μπορούμε να καλύψουμε το θέμα;
Το πρόβλημα της εκπροσώπησης των ατόμων με αναπηρία είναι σίγουρα συνυφασμένο και με πρόβλημα παιδείας, με πρόβλημα κατάρτισης. Προκειμένου να καταρτιστούν δημοσιογράφοι θα πρέπει να υπάρχει προσπέλαση και θα πρέπει να υπάρχει και ένα άνοιγμα στην απασχόληση. Πρέπει να είμαστε πιο συγκεκριμένοι και όχι να αφήνουμε τα άτομα αυτά να καταρτίζονται, λέγοντας «και μετά θα δούμε».
Πρέπει να βοηθήσουμε τα άτομα αυτά να καταρτιστούν και από εκεί και πέρα μπορεί να υπάρχει η διάχυση των ατόμων αυτών στα διάφορα κανάλια.
Συντονιστής
Πάντως κατάρτιση τέτοια δεν είχαμε ως τώρα. Δηλαδή είμαστε λίγο πίσω σε αυτό ομολογουμένως.
Θ. Ρουσόπουλος
Θα ήθελα να ζητήσω από τον κ. Olivier Harland ο οποίος μόλις μίλησε, να μας έδινε μερικές πληροφορίες παραπάνω στις πολύ ενδιαφέρουσες πληροφορίες που ήδη μας έδωσε για τα προγράμματα, το είδος των προγραμμάτων τα οποία μπορεί κανείς να παρακολουθήσει στη γαλλική τηλεόραση ή στο γαλλικό ραδιόφωνο φαντάζομαι.
Πόσα χρόνια εκπέμπονται τέτοια προγράμματα; Γιατί εμείς είμαστε ακόμα στην αρχή. Και το λέω αυτό ως μία παρατήρηση του ότι βεβαίως έχουμε πάρα πολλά προβλήματα. Το πρώτο βήμα θα φέρει και το δεύτερο και το τρίτο και το τέταρτο. Έχουν γίνει ήδη κάποια βήματα.
Εμείς επιχειρούμε σήμερα και είπα και νωρίτερα στην προηγούμενη συζήτηση, στο προηγούμενο πάνελ, ότι αύριο θα κάνουμε συγκεκριμένες ανακοινώσεις για δράσεις που ετοιμάζεται αυτός ο χώρος των Γενικών Γραμματειών να οριοθετήσει πολύ συγκεκριμένα, όχι μεγαλεπήβολα σχέδια, αλλά πολύ συγκεκριμένα βήματα, 1, 2, 3, 4, 5, για να μπορέσουμε να γυρίσουμε λίγο το κλειδί να αλλάξει το τοπίο.
Ήθελα να μπορεί ο κ. Harland να μου πει πόσα χρόνια είναι που εκπέμπονται τέτοια προγράμματα; Πόσος κόσμος τα παρακολουθεί; Οι συντελεστές, είπατε ήδη αρκετά πράγματα, είναι τηλεοπτικοί σταρ όπως χρησιμοποιούμε τον όρο για τους υπόλοιπους τηλεοπτικούς σταρ; Είναι προγράμματα που έχουν δημοφιλία; Είναι προγράμματα που αρέσουν; Είναι προγράμματα που γίνονται ως κάτι το εξαιρετικό και το ιδιαίτερο;
Γιατί και αυτό, κάνω μια παρένθεση να πω ότι έχει κάτι το ρατσιστικό μέσα του, αλλά είναι πολύ νωρίς ακόμα για να συζητήσουμε τέτοια πράγματα. Ή στη λογική ενός τηλεοπτικού προγράμματος, είναι αυτονόητο για τη γαλλική τηλεόραση ότι θα έχει και αυτά. Ευχαριστώ.
O. Harland
Υπάρχει εδώ μια ολόκληρη λογική. Τα άτομα με αναπηρία πρέπει να ενημερώνονται, όπως ενημερώνονται οι κωφοί με τη νοηματική. Και υπάρχει και ένα καθήκον της ενημέρωσης για τη αναπηρία στους υπόλοιπους ανθρώπους. Αυτό μπορεί να γίνει, εάν ενσωματώσουμε τα προγράμματα αυτά μέσα στα συνηθισμένα προγράμματα.
Καλό είναι δηλαδή εκεί στις 21.00 να υπάρχει μαζί με το καθημερινό πρόγραμμα ειδησεογραφικό ή άλλο, ο σχολιασμός έστω και μιας ταινίας που αναφέρεται σε κάποια αναπηρία, πάνω σε έναν έφηβο που έχει κάποια αναπηρία. Και με αυτό τον τρόπο δίνουμε την ενημέρωση με πολύ φυσικό τρόπο. Δεν χρειάζονται εδώ ποσοστώσεις.
Όπως και ο συνάδελφός μου είπε, δεν μιλάμε εδώ για ποσοστά, μιλάμε για συναισθήματα. Αν δουλέψουμε πάνω στο συναίσθημα, μπορούμε να ζητήσουμε στους παραγωγούς των καναλιών να δημιουργήσουν ολόκληρες εκπομπές ή ρεπορτάζ σχετικά με την αναπηρία. Μπορούμε να ζητήσουμε από δημοσιογράφους να δημιουργήσουν ντοκιμαντέρ για άτομα με αναπηρία, όπως ακριβώς μπορεί να κάνουν ένα ντοκιμαντέρ πάνω σε έναν οποιοδήποτε άλλο άνθρωπο.
Δε νομίζω ότι χρειάζεται να τα ρυθμίζουμε όλα, να έχουμε για όλα ένα ρυθμιστικό πλαίσιο. Όταν κάνετε κάποια ασφάλιση, γίνεται ο υπολογισμός στην ασφάλεια αυτή των κερδών ή των απωλειών για την οποιαδήποτε περίπτωση. Πρέπει να υπάρχει μία ενημέρωση όλων των ανθρώπων, να γίνει ένα είδος αγωγής του πολίτη, όπως ακριβώς έγινε και στην περίπτωση των παραολυμπιακών αγώνων, όπου υπήρχε διάδοση των αθλημάτων αυτών σε εκπομπές, αλλά και στον τύπο.
Εκεί δημιουργήθηκαν συναισθήματα του κόσμου, συναισθήματα στην κοινωνία και θα πρέπει να ενσκήψουμε στο πως μπορούμε να αναπαράγουμε αυτά τα συναισθήματα, όντας όμως και αρκετά πραγματιστές στην τηλεόραση. Νομίζω ότι δεν θα με διαψεύσει ο συνάδελφος εκ δεξιών. Αυτό είναι το μήνυμα που πρέπει να περάσουμε όλοι. Ας μην περιμένουμε να έχουμε μιάμιση ώρα στη διάθεσή μας. Δεν θα την έχουμε ποτέ.
Πρέπει να προσπαθήσουμε να έχουμε έστω κάθε μήνα, κάθε δυο μήνες στις 20.50 μια δράση, ένα ντοκιμαντέρ και εκεί να υπάρξει μια αναφορά ή κάποιο ρεπορτάζ για την αναπηρία. Ο σκοπός είναι ενημέρωση, αλλά και ψυχαγωγία. Δεν είναι να δώσουμε απαντήσεις σε 150.000 άτομα που ρωτούν. Δεν μας ενδιαφέρει αυτό. Μας ενδιαφέρει να ενσωματωθούμε μέσα στην προσφορά όλων αυτών των προγραμμάτων που αναμεταδίδονται στα κανάλια. Ευχαριστώ πολύ.
Συντονιστής
Να σας ρωτήσω κάτι ακόμα; Η διαφορά της κρατικής απ' την ιδιωτική τηλεόραση στη Γαλλία σε αυτά τα προγράμματα; Να καταλάβω δηλαδή τη σχέση της ελληνικής με την κρατική με την ιδιωτική.
O. Harland
Δυστυχώς η δημόσια τηλεόραση έχει κάποιες υποχρεώσεις. Έτσι έχει περισσότερα προγράμματα. Ρωτώ το εξής: Εάν αύριο υπάρξουν ρυθμίσεις που υποχρεώνουν τα ιδιωτικά κανάλια να έχουν εξίσου μεγάλη προβολή, θα το κάνουν, είναι βέβαιο. Τώρα δεν μπορούμε να δώσουμε απάντηση όμως.
Όμως πρέπει να πω με σαφήνεια ότι η δημόσια τηλεόραση προβάλλει περισσότερο αυτά τα θέματα σε σχέση με την ιδιωτική προς το παρόν.
Συντονιστής
Τα γνωστά. Υπάρχει κάποιος απ' το κοινό, απ' τους κυρίους και τις κυρίες που θέλει να ρωτήσει κάτι, να πει κάτι, να τοποθετηθεί επί του θέματος;
Σ. Σταυριανόπουλος
Επειδή είναι ο κύριος Υπουργός, τέτοια ώρα σπάνια Υπουργοί κάθονται, συνήθως το πρωί στην προσφώνηση, είναι ευκαιρία να σας πω ένα περιστατικό που πιθανόν να σας οδηγήσει κάπου. Το περασμένο καλοκαίρι είχαμε σε ένα πρόγραμμα του EQUAL ήταν μέσα και η ΕΡΤ και είχε στην αποκλειστικότητα τη δική της υποχρέωση, να εκπαιδεύσει 5 ή 6 άτομα με κινητική αναπηρία στο δημοσιογραφικό λειτούργημα.
Εντέλει έμπλεξε, διότι φοβήθηκε δεν ξέρω τι, και δεν το έκανε και βεβαίως οι υπόλοιποι εταίροι, ένας εξ αυτών και ο Σύλλογος στον οποίο εγώ ανήκα, τα πήρε αυτά τα παιδιά. Αυτά δουλέψανε σε ένα ρεπορτάζ επί ένα εξάμηνο περίπου, πληρωθήκανε και από εκεί και πέρα δε ξαναβρήκαν πουθενά δουλειά. Έχω την εντύπωση ότι μια ιστορία μέσα από STAGE ή κάπως έτσι, με εξάμηνες συμβάσεις που να δοκιμάσουν, κάποιοι απ' αυτούς θα αποδειχθούν ότι έχουν ιδιαίτερες ικανότητες.
Και εάν αυτό επιτύχει, φυσικά και σε ιδιωτικά κανάλια να βρεθούν και θα βρεθούν και σε εφημερίδες και πλέον θα υπάρξει ένα πλέγμα εξειδικευμένων ρεπόρτερ, οι οποίοι και το αντικείμενο ξέρουν και λιγάκι τη συναισθηματική πλευρά θα την έχουν μαζί τους, για να έχουν ένα κίνητρο παραπάνω. Θα ήθελα να παρακαλέσω προς αυτή την κατεύθυνση να το δείτε λιγάκι το πράγμα σαν ένα είδος σχολής, με το δοκιμαστικό αυτό χρόνο.
Θ. Ρουσόπουλος
Αν μου επιτρέπετε, δεν το γνωρίζω το συγκεκριμένο, αλλά θα κάνω δύο παρατηρήσεις. Η μεν πρώτη έχει άμεση σχέση με το τι έχει κάνει ήδη η δημόσια τηλεόραση και τι πιστεύω ότι πρέπει να συμπεριλάβει στο ρόλο της ως δημόσιας τηλεόρασης. Χωρίς να λέμε ότι έχει κάνει θαύματα, είναι πολύ σημαντικό το γεγονός ότι δημιούργησε εξαρχής, απ' το μηδέν δηλαδή, ένα κανάλι που εκπέμπει τώρα που μιλάμε 7 ώρες πρόγραμμα ημερησίως και, εξ όσων γνωρίζω εγώ, δεν υπάρχει αντιστοίχως σε άλλη ευρωπαϊκή χώρα τόσες ώρες πρόγραμμα ημερησίως σε ένα μόνο κανάλι, που απευθύνεται αποκλειστικά στα άτομα με αναπηρία.
Βάζω μια παρένθεση για να σας πω με αφορμή αυτά που είπε ο κ. Harland προηγουμένως και το δικό μου προβληματισμό για το αν πρέπει να είναι κάτι ξεχωριστό ή αν πρέπει να είναι κάτι εντός του πλαισίου της καθημερινότητας. Αν θέλουμε να φτάσουμε εκεί που είπα το πρωί στην εισήγησή μου, στο χαιρετισμό μου, δηλαδή να μη χρειάζονται τέτοιες ημερίδες, πρέπει να φτάσουμε σε ένα επίπεδο κοινωνίας που δεν θα θεωρεί εξαιρετικό το θέμα, άρα δεν θα χρειάζεται διημερίδα ή ειδική αντιμετώπιση, γιατί θα το θεωρεί αυτονόητο ότι βεβαίως θα απευθυνθεί και στους ανθρώπους εκείνους τους συμπολίτες που έχουν κάποιου είδους αναπηρία.
Μέχρι να φτάσουμε όμως εκεί, ίσως χρειάζεται να προχωρήσουμε με πιο γοργά βήματα και να πιέσουμε μία κατάσταση. Άρα, η πρώτη παρατήρηση. Η ΕΡΤ έχει κάνει ήδη μία σειρά βημάτων με σημαντικό βήμα αυτό το οποίο γνωρίζετε και αναφερθήκανε και κάποιοι ομιλητές σήμερα, το Prisma Plus. Είναι ένα κανάλι που εκπέμπει κάθε μέρα 7 ώρες πρόγραμμα, ειδικά για ανθρώπους με αναπηρία.
Η δεύτερη παρατήρηση, χωρίς να σημαίνει ότι καλώς ισχύει, ειπώθηκε προηγουμένως απ' τον κ. Γαργάλη νομίζω, αντί να υπάρχει ένα 7λεπτο δελτίο ειδήσεων κάθε μέρα στα ιδιωτικά κανάλια και στη δημόσια τηλεόραση, υπάρχει ένα δίλεπτο, ένα τρίλεπτο στη νοηματική. Βεβαίως, πρέπει να βελτιώσουμε τα πράγματα και πρέπει να τηρηθεί ο νόμος και πρέπει να ισχύσει αυτό.
Εγώ στη λογική των όσων είπα προηγουμένως κάθισα εδώ - και κλείνω με αυτό - όχι για να με δείτε οι 20, οι 30, οι 50 που έμειναν στην αίθουσα. Πρόθεσή μας όταν ξεκινήσαμε και με τη δημόσια τηλεόραση πριν από 8 μήνες τη δημιουργία ενός νέου καναλιού, αλλά και όταν οργανώσαμε με τους συνεργάτες μου αυτή τη διημερίδα, δεν ήταν παρά να βοηθηθούν μέσω αυτών των πρωτοβουλιών τα άτομα με αναπηρία και να βελτιωθεί η προσβασιμότητα γι' αυτά.
Πιστεύουμε δηλαδή ότι χρειάζεται να γίνει κάτι σε ένα τομέα που η χώρα μας έχει μείνει πίσω. Και θεωρώ στοιχείο της πολιτιστικής κληρονομιάς και άρα και της πολιτισμικής δράσης από εδώ και στο εξής, στο επέκεινα, το πώς συμπεριφέρεται η πολιτεία στα άτομα με αναπηρία. Δεν έχει σημασία από που ξεκίνησε να δραστηριοποιηθεί ο Ρουσόπουλος ή ο όποιος Ρουσόπουλος. Έχει σημασία ότι υπήρξε μία ευαισθησία 5, 10, 20, 50 ανθρώπων, οι οποίοι γίνανε 150 εδώ σήμερα και ελπίζω αύριο-μεθαύριο πολλοί περισσότεροι. Είναι ένα μικρό βήμα, εννοώ - και γι‘ αυτό βρίσκομαι εδώ πέρα - είναι ένα βήμα για να μας δώσει και εμάς που δεν ξέρουμε ορισμένες πληροφορίες και να μπορέσουμε αυτά που ίσως θεωρητικά κάποια στιγμή ακούσαμε σε μία άλλη ημερίδα ή ακούσαμε σε έναν προβληματισμό στην τηλεόραση ή στο ραδιόφωνο να τα πραγματοποιήσουμε εφόσον έχουμε τη δυνατότητα να τα κάνουμε πράξη.
Θα θεωρούσα λάθος ένας άνθρωπος ο οποίος βρίσκεται σε μια θέση ευθύνης, εάν έχει τη δυνατότητα να αλλάξει τα πράγματα προς το καλύτερο, να μην το κάνει, επειδή κινδυνεύει να φανεί αρκετά αυτοπροβολικό να το πω έτσι αυτό, θέλω να το βάλετε στη σωστή του διάσταση.
Ένας απ' τους λόγους που ζήτησα απ' την κα Παπαδά να ζητήσει συντονιστές στα τραπέζια αυτά να είναι δημοσιογράφοι της τηλεόρασης οι οποίοι έχουν μια πετυχημένη πορεία, οι οποίοι είναι πρόσωπα που αναγνωρίζει ο πολύς κόσμος, είναι γιατί και εγώ ως παλαιός δημοσιογράφος της τηλεόρασης επί 20 χρόνια σχεδόν και των εφημερίδων, είχα άγνοια για πάρα πολλά θέματα απ' αυτά. Τα έβλεπα και εγώ στη λογική μιας συμπάθειας, την οποία όμως αντιλαμβάνομαι εκ των υστέρων, κάλλιο αργά παρά ποτέ λέει η παροιμία, ότι όταν ήταν λανθασμένη λογική, λανθασμένη προσέγγιση.
Είμαι βέβαιος ότι ο κ. Καμπουράκης φεύγοντας σήμερα από εδώ ή ο κ. Λοβέρδος νωρίτερα ή οι άλλοι δημοσιογράφοι, έχουν πάρει μερικές πληροφορίες που δεν θα έπαιρναν εάν πρόβαλαν ένα ρεπορτάζ στο κανάλι τους, στη δική τους την εκπομπή, γιατί εκείνη την ώρα συνήθως μιλούν μεταξύ τους ή βλέπουν ποιο είναι το επόμενο θέμα.
Δεν ευαισθητοποιούμαστε τόσο ως κοινωνία. Όλα είναι θέματα παιδείας. Εμείς προσπαθούμε. Κλείνω εδώ. Αν είστε αύριο εδώ πιστεύω ότι θα δείτε μερικά συγκεκριμένα πράγματα, ξαναλέω όχι μεγαλεπήβολα, συγκεκριμένα όμως, γιατί ο στόχος πρέπει να είναι μετρήσιμος και χρονικά και ποσοτικά.
Προσπαθούμε να γυρίσουμε λίγο το κλειδί, να πατήσουμε το κουμπί, να κάνουμε ένα-δυο βήματα, όπως θέλετε πείτε το, έτσι ώστε τα άτομα με αναπηρία και τα ΜΜΕ να μην είναι δύο ξένοι στην ίδια πολιτεία, αλλά να θεωρείται αυτονόητο ότι το ένα βρίσκεται μέσα στο άλλο, είτε τα άτομα με αναπηρία μέσα στην πολιτεία, είτε τα ΜΜΕ μέσα στα άτομα με αναπηρία, όχι σε εξαιρετικές περιπτώσεις όπως συμβαίνει σήμερα, αλλά στην καθημερινότητα. Ευχαριστώ πολύ και συγνώμη αν καταχράστηκα το χρόνο.
Συντονιστής
Ευχαριστούμε.
Α. Ρέλλας
Ρέλλας Αντώνης, σκηνοθέτης. Ακούστηκε νομίζω απ' την κυρία Πεπελάση, μια πρόταση. Κάποιοι άτομο με αναπηρία να πει τις ειδήσεις, να είναι παρουσιαστής. Έχω να αντιπροτείνω κάτι άλλο, το οποίο η γνώμη μου είναι ότι είναι πιο σωστό.
Ας φροντίσουμε αν ο Δημήτρης Καμπουράκης αύριο το πρωί πάθει ένα σοβαρό τροχαίο ατύχημα, δεν στο εύχομαι Δημήτρη, να μη χάσει τη δουλειά του και αποσυρθεί λόγω αναπηρίας.
Αυτό το θεωρώ πολύ πιο σημαντικό απ' το να τοποθετήσουμε έναν άνθρωπο να λεει τις ειδήσεις. Θεωρώ πολύ πιο σημαντική αυτή την κίνηση.
Θ. Ρουσόπουλος
Αν μου επιτρέπετε μία ακόμη παρέμβαση. Επειδή δέχθηκα προηγουμένως αυτό που είπατε και χαίρομαι που γίνεται διάλογος, το κράτησα περί του ρατσισμού και το χρησιμοποίησα θεωρώντας ότι είναι πολύ σημαντικό αυτό το οποίο είπατε. Συμπληρώνω όμως ότι αφού είμαστε ακόμα στα πρώτα βήματα, καλώς ή κακώς δεν είναι το θέμα με το οποίο πρέπει να ασχοληθούμε. Το θεωρώ πολύ σημαντικό αλλά ας ανέβουμε το πρώτο, το δεύτερο, το τρίτο σκαλοπάτι και μετά θα πάμε στο πέμπτο ή στο έβδομο. Κάθε ιδέα που εκπέμπεται σε αυτή την αίθουσα σε ό,τι αφορά εμένα και τους συνεργάτες μου είναι μία ευπρόσδεκτη ιδέα.
Επιτρέψτε μου να πω συμπληρώνοντας αυτό το οποίο είπε η κα Πεπελάση, όχι για να απορρίψω αυτό που είπατε, αλλά για να συμπληρώσω απλώς τη κουβέντα μας, ότι μια κοινωνία πάντοτε είχε ανάγκη από πρότυπα. Ευτυχώς πάντοτε θα έχει ανάγκη από πρότυπα και το πρότυπο είναι εκείνο το οποίο θα οδηγήσει την κοινωνία σε ένα ανώτερο πολιτιστικό επίπεδο, εάν πιστεύουμε ότι τα πολιτιστικά επίπεδα έχουν διαβαθμίσεις.
Άρα, εγώ δεν απορρίπτω την πρόταση. Θα μπορούσα να πω στην αγαπητή φίλη Μαριέττα, γιατί είπες Μαριέττα όμορφος ή όμορφη. Δεν το καταλαβαίνω αυτό. Ο Καμπουράκης είναι όμορφος δηλαδή που μιλάει στην τηλεόραση και έχει εκπομπή;
Συντονιστής
Είμαι, ναι.
Θ. Ρουσόπουλος
Θα μπορούσα να πω ότι δε χρειάζεται κατ' ανάγκη να είναι κάποιος όμορφος ή όμορφη, για να αντιπαραθέσω σε αυτό που είπε η Μαριέττα κάτι άλλο. Χρειάζεται σίγουρα και αυτό το πρότυπο, γιατί είναι πρότυπο. Η φίλη η Κορίνα Θεοδωρακάκη - δεν ξέρω αν είναι εδώ - για την οποία έκανε αναφορά προηγουμένως το πρωί ο Πρόεδρος της ΕΣΗΕΑ, είναι ένας άνθρωπος ο οποίος έδειξε ότι πάλεψε, ένας άνθρωπος που είχε ένα σοβαρό δυστύχημα και είναι στη δουλειά της και δουλεύει. Τη γνωρίζεις βεβαίως ότι είναι στη δουλειά της και δουλεύει.
Αυτό είναι εξίσου σημαντικό ότι δε θα πρέπει κανείς να χάσει τη θέση του. Όλα αυτά όμως που κατατείνουν; Στο ότι οι υπόλοιποι, εάν πω τη φράση «εμείς οι υπόλοιποι», συμπληρώνοντας και κάτι που είπα νωρίτερα, δεν έχουμε καν εκπαιδευτεί στο πώς θα μιλήσουμε απέναντι στους ανθρώπους με αναπηρία. Πόσο μάλλον πώς θα συμπεριφερθούμε.
Πώς θα συμπεριφερθούμε στον Olivier Harland του οποίου του έπεσαν τα γυαλιά τρεις φορές; Πόσοι δεν αισθάνθηκαν ενδεχομένως αμηχανία σε αυτή την αίθουσα; Και όμως, είναι απολύτως φυσιολογικό. Ο ίδιος αναγκάστηκε να ζητήσει συγνώμη στο τέλος, γιατί δεν μπορούσε να διαβάσει λόγω ενός προβλήματος με τα γυαλιά του.
Εμένα με ανάγκασε με τη συγνώμη μου να αισθανθώ πολύ πιο δυσάρεστα απ' ότι ενδεχομένως την ώρα που έπεφταν τα γυαλιά. Ας προσπαθήσουμε να δεχθούμε την αλήθεια του Olivier Harland. Δεν πρέπει να θεωρούμε στην τηλεόραση, στην εφημερίδα, στο ραδιόφωνο τους ανάπηρους ως κάτι το διαφορετικό, επειδή το διαφορετικό δυστυχώς το θεωρούμε υποδεέστερο πάντα. Έτσι, δεν το λέμε απλώς διαφορετικό, το εννοούμε ως υποδεέστερο, αυτό το οποίο συμβαίνει στους συνανθρώπους μας με αναπηρία.
Και ας προσπαθήσουμε να ενσωματώσουμε, γιατί χρησιμοποίησα αυτή την έννοια, όλους αυτούς τους ανθρώπους που είναι γείτονές μας, φίλοι μας, συγγενείς μας, στην καθημερινότητα. Δεν πρέπει να διαφέρει και γι' αυτούς, όπως δε πρέπει να διαφέρει και για κανέναν άλλον.
Κλείνω. Θυμάστε τους αγώνες που γίνανε και γίνονται ακόμα απ' το γυναικείο κίνημα. Η ποσόστωση στα κόμματα ήταν ένα απαιτούμενο, ήταν μια απαίτηση. Σήμερα έρχονται τα κόμματα και λένε ότι η ποσόστωση είναι ρατσισμός. Τι πάει να πει ότι πρέπει το 30% σώνει και καλά να είναι γυναίκες; Είναι σαν να δεχόμαστε ότι οι γυναίκες είναι υποδεέστερα όντα και κατά συνέπεια θα το επιβάλουμε αυτό. Σας ευχαριστώ και πάλι.
Συντονιστής
Νομίζω ότι αρκετά είπαμε. Δε βλέπω κάποιον άλλο κύριο ή κυρία που θέλει να κάνει κάποια ερώτηση. Ευχαριστούμε πάρα πολύ και τους ομιλητές και το κοινό και τον Υπουργό και τη Γενική Γραμματέα, όλους σας. Να είστε καλά. Η διημερίδα συνεχίζεται και αύριο κανονικά. Εγώ έμαθα πράγματα σήμερα πάντως ομολογώ. Να είστε καλά.