Ομιλία Γ.Γ. Επικοινωνίας -13 Απριλίου 2008
Επιθυμώ καταρχήν να καλωσορίσω όλους εσάς που είστε μαζί μας: τους τοπικούς εισηγητές και όλους όσοι συμμετέχετε με την παρουσία σας στη σημερινή ημερίδα με θέμα «Άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ». Πρόκειται για την 4η κατά σειρά εκδήλωση που διοργανώνει φέτος η ΓΓΕ-ΓΓΕ σε πόλεις της Ελληνικής Περιφέρειας, μετά τη Θεσσαλονίκη, το Ηράκλειο και την Αλεξανδρούπολη. Και έπεται η Τρίπολη με μία αντίστοιχη εκδήλωση που θα πραγματοποιηθεί το Μάϊο. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο μιας γεωγραφικής σημειολογίας επιδιώκουμε τον πλουραλισμό ιδεών και προτάσεων, καθώς και τη δημιουργική συμμετοχή των τοπικών κοινωνιών στο δημόσιο διάλογο.
Σας καλωσορίζουμε λοιπόν και σας προσκαλούμε να μετέχετε ενεργά σε αυτήν την κοινωνική πρόκληση ή/και πρόσκληση. Στόχος της δύσκολος αλλά σίγουρα έφικτός, είναι να αναπτυχθεί με ακόμη μεγαλύτερη αποφασιστικότητα ο δημόσιος διάλογος για τα θέματα αναπηρίας στην Ελλάδα και να υπερβούμε στερεότυπα, παρανοήσεις και προκαταλήψεις που τα συνοδεύουν.
Όπως έχουν κατά καιρούς επισημάνει εκπρόσωποι συλλογικών φορέων ΑμεΑ, τα τελευταία χρόνια τα ΜΜΕ στη χώρα μας έχουν συμβάλει στο να γίνει η αναπηρία πιο ορατή. Να έρθει πιο κοντά στην κοινωνία. Παρ' όλα αυτά, όμως, τα Μέσα ενημέρωσης δεν έχουν αποφύγει τις πολλαπλές παγίδες που συνοδεύουν την προβολή των θεμάτων που αφορούν στα άτομα με αναπηρία. Αποτέλεσμα; συχνά προάγεται σε πρώτο πλάνο η αναπηρία και σε δεύτερο πλάνο ο άνθρωπος είτε ως «ήρωας και νικητής της ζωής», είτε ως «ανήμπορο άτομο», ακυρώνοντας τα δικαιώματά του ως πολίτη και υπονομεύοντας την ανθρώπινη και κοινωνική του διάσταση.
Η μη ικανοποιητική εικόνα των ΑμεΑ στα ΜΜΕ επιβεβαιώνεται και από τα πορίσματα έκθεσης που κατέθεσε στη Βουλή των Ελλήνων Ειδική Διακομματική Επιτροπή. Η συγκεκριμένη Επιτροπή συστήθηκε το 2005 με εντολή του Π/Θ κ. Κ. Καραμανλή προκειμένου να αποτυπώσει εμπεριστατωμένα και με εγκυρότητα τα ζητήματα που αφορούν στα άτομα με αναπηρία.
Η δημοσιοποίηση της ΄Εκθεσης της Επιτροπής έδωσε την αφορμή για να ξεκινήσει η πορεία της ΓΓΕ-ΓΓΕ για την αμφίδρομη σχέση ΑμεΑ και Μέσων.
Με την αφετηρία που προανέφερα και ταυτόχρονα σχεδόν στη συνέχεια με το 1ο διεθνές συνέδριο τον Ιούνιο του 2006, εξελίσσεται ένας διάλογος με συνέπεια και συγκεκριμένη στόχευση. Στο πλαίσιο αυτό ο Υπουργός Επικρατείας κ. Θεόδωρος Ρουσόπουλος κατά το 2ο Διεθνές Συνέδριο «ΑμεΑ και ΜΜΕ» τον Ιούνιο του 2007, ανακοίνωσε τον προγραμματισμό δράσεων για τη διάχυση του διαλόγου στις τοπικές κοινωνίες μέσα από τη συμβολή των αντίστοιχων τοπικών μέσων Ενημέρωσης. Έτσι βρισκόμαστε σήμερα εδώ για την εκδήλωση αυτή.
Θυμίζω εν τάχει ότι στον ίδιο θεματικό άξονα εμπίπτουν οι ακόλουθες δράσεις της ΓΓΕ - ΓΓΕ, ορισμένες εκ των οποίων έχουν ήδη θεσμοθετηθεί:
Ø η διοργάνωση ετήσιων Διεθνών Συνεδρίων με τη θεματική «Άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ». Το 3ο Διεθνές Συνέδριο θα διεξαχθεί φέτος στις 23 και 24 Ιουνίου στην Αθήνα. Στα συνέδρια αυτά, που αποτελούν πλέον θεσμό, μετέχουν κατά μέσο όρο 45 ομιλητές και 400 σύνεδροι από την Ελλάδα και το εξωτερικό. Για τις επιμέρους θεματικές μπορείτε να ανατρέξετε στα Πρακτικά που έχουν αντίστοιχα εκδοθεί και είναι στη διάθεσή σας τόσο σε έντυπη όσο και σε ηλεκτρονική μορφή.
Ø η πραγματοποίηση κάθε χρόνο του Διεθνούς Φεστιβάλ «EMOTION PICTURES - Ντοκιμαντέρ και Αναπηρία», με ταινίες ντοκιμαντέρ που έχουν ως αποκλειστικό τους περιεχόμενο θέματα σχετικά με την αναπηρία. Το φετινό Φεστιβάλ θα διεξαχθεί από 21 έως 23 Ιουνίου στο νέο Μουσείο Μπενάκη. Στο περσινό 1ο φεστιβάλ συμμετείχαν 350 ταινίες από 38 χώρες. Τρεις από τις βραβευθείσες ταινίες θα παρακολουθήσετε στη συνέχεια.
Ø η διεξαγωγή ετήσιας έρευνας κοινής γνώμης από το Ινστιτούτο Οπτικοακουστικών Μέσων για την προσβασιμότητα των ΑμεΑ στα ΜΜΕ. Σύμφωνα με στοιχεία από την 1η έρευνα του ΙΟΜ σε δείγμα 1.005 ατόμων τηλεφωνικά από 30.3-3.4.2007, το 55% των ερωτηθέντων ενημερώνεται για τα θέματα ΑμεΑ από το ραδιόφωνο. Το 50% δηλώνει ενήμερο από τις εφημερίδες και το 41% από την τηλεόραση. Το 68% δηλώνει λίγο ή σχεδόν ικανοποιημένο από την αντιμετώπιση των ΑμεΑ από τα ΜΜΕ. Το 44% κρίνει ότι δεν ενημερώνεται αρκετά και το 9% καθόλου. Τέλος, μόνο το 30% θεωρεί ότι τα ΜΜΕ έχουν συμβάλει σε μικρό ή μεγάλο βαθμό στην επίλυση των προβλημάτων των ΑμεΑ.
Ø κατοχύρωση ελάχιστης διάρκειας προγράμματος το οποίο απευθύνεται σε ΑμεΑ βάσει του ν. 3592/2007 για τη συγκέντρωση και αδειοδότηση Επιχειρήσεων Μέσων Ενημέρωσης. Συγκεκριμένα προβλέπεται δελτίο ειδήσεων 7΄αντί των 5΄που ισχύει σήμερα και 4 ώρες την εβδομάδα πρόγραμμα αντί του ημίωρου ανά 15νθήμερο. Επίσης, πριμοδοτείται κατά την αξιολόγηση για την αδειοδότηση η κατά το δυνατόν μεγαλύτερη διάρκεια μετάδοσης προγραμμάτων που μπορούν να παρακολουθήσουν τα άτομα με αναπηρία (σε νοηματική γλώσσα, με αφήγηση ή υποτιτλισμό).
Ø λειτουργία του ψηφιακού καναλιού Πρίσμα+ από την ΕΡΤ, ενός πολυσυλλεκτικού καναλιού που απευθύνεται σ΄ολόκληρη την οικογένεια, ενώ επιτρέπει την πρόσβαση από τα ΑΜΕΑ. Έως τις αρχές του 2008, το Πρίσμα+ είχε εκπέμψει 2.100 ώρες στην ελληνική νοηματική γλώσσα και άλλες 2.200 ώρες με υπότιτλους κατ΄επιλογήν. Αξίζει να αναφερθεί επίσης η πρόσκληση ενδιαφέροντος που είναι σε εξέλιξη αυτή τη στιγμή για την κατάθεση προτάσεων τηλεοπτικού προγράμματος ψηφιακού περιεχομένου με υπηρεσίες πρόσβασης για ΑμεΑ. Ο προϋπολογισμός για το έργο αυτό ανέρχεται στα 20.000.000 €.
Ø δημιουργία του - πρώτου στο είδος του - ομιλούντα ιστότοπου με τη θεματική «Άτομα με αναπηρία και ΜΜΕ» (www.ameamedia.gr). Επίσης, ο διαδικτυακός τόπος της ΓΓΕ -ΓΓΕ (www.minpress.gr) είναι ομιλών, προκειμένου να έχουν πρόσβαση σ΄αυτόν άτομα με προβλήματα όρασης.
Ø ενθάρρυνση δημόσιου διαλόγου για τη διαμόρφωση ενός ευρέως αποδεκτού λεξιλογίου αναφορικά με τα άτομα με αναπηρία, προς χρήση από τα ΜΜΕ. Η εν λόγω προσπάθεια ξεκίνησε τον Οκτώβριο 2006 μέσω ειδικής ηλεκτρονικής φόρμας στον ιστότοπο της ΓΓΕ-ΓΓΕ, με στόχο τον εμπλουτισμό του «Δημοσιογραφικού Οδηγού-Θέματα Αναπηρίας και ΜΜΕ».
Ø ένταξη στο πρόγραμμα «Κοινωνία της Πληροφορίας» της προμήθειας 50.000 περίπου αποκωδικοποιητών υψηλής τεχνολογίας, συνολικού κόστους 15.000.000 €, που θα διατεθούν σε ΑμεΑ. Το έργο αυτό υλοποιείται από το Ινστιτούτο Πρόνοιας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης.
Ø Δεν πρέπει ακόμη να παραλείψουμε τις πολυσέλιδες εκδόσεις της ΓΓΕ-ΓΓΕ γύρω από τη θεματική των ΑΜΕΑ, στις οποίες συγκαταλέγονται:
Ø δημοσιογραφικός οδηγός - εργαλείο για την απαλοιφή των άστοχων αναφορών σε συμπολίτες μας με αναπηρία από τα ΜΜΕ. Ο εν λόγω οδηγός έχει ήδη προωθηθεί σε δημοσιογραφικές ενώσεις και πανεπιστημιακά τμήματα επικοινωνίας ανά την Ελλάδα, προκειμένου να διανεμηθεί στα μέλη τους.
Ø εκτύπωση σε Braille του ετήσιου αλμανάκ «2006, Πολιτικά γεγονότα» και των «Φύλλων Οικολογίας 2006».
Ø τα Πρακτικά από τα δύο μέχρι στιγμής Διεθνή Συνέδρια. Περίπου 3.000 αντίτυπα έχουν ήδη αποσταλεί σε ενδιαφερόμενους δημόσιους, δημοσιογραφικούς, πανεπιστημιακούς φορείς, καθώς και σε φορείς του αναπηρικού κινήματος. Προβλέπεται ακόμη η έκδοση των Πρακτικών από τις ημερίδες της ΓΓΕ-ΓΓΕ στις πόλεις της Περιφέρειας.
Ø η συλλογή ποιημάτων «Θεός στον Ορίζοντα» του 17χρονου Αλέξανδρου Δαμουλιάνου, σεναριογράφου του ομώνυμου ντοκιμαντέρ που προβλήθηκε στο 1ο Φεστιβάλ "Emotion Pictures" και το οποίο θα δείτε στη συνέχεια. Ο Αλέξανδρος είναι άτομο με τετραπληγία.
Ολοκληρώνοντας, υπενθυμίζω ότι σε διεθνές επίπεδο, στις 30 Μαρτίου 2007 υπεγράφη στην έδρα του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών στη Νέα Υόρκη η πρώτη Σύμβαση του 21ου αιώνα, η οποία αφορά στα δικαιώματα των ατόμων με αναπηρία. Η συγκεκριμένη Σύμβαση που υπεγράφη καταρχήν από 97 κράτη-μέλη του Οργανισμού, μεταξύ αυτών και την Ελλάδα, αποτελεί ουσιαστικά αναγνώριση από τη Διεθνή Κοινότητα ότι το υφιστάμενο πλαίσιο προστασίας των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που ισχύει για όλους τους πολίτες, δεν επαρκεί για τα άτομα με αναπηρία.
Η αναπηρία είναι οικουμενική, αποτελεί προσωπική εμπειρία, αλλά ταυτόχρονα, είναι διαφορά συνθηκών και όρων ζωής. Η τήρηση των κανόνων δημοσιογραφικής δεοντολογίας ως προς την προβολή θεμάτων αναπηρίας συνιστά προαπαιτούμενο για την αποδέσμευση της σκέψης και της δημόσιας έκφρασης από στερεότυπα και προκαταλήψεις. Ωστόσο, από μόνη της δεν επαρκεί.
Η ελευθερία της έκφρασης, η πολυφωνία, η αποδοχή της διαφορετικότητας, η προστασία των ανηλίκων στον κόσμο της επικοινωνίας και η προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία στα ΜΜΕ είναι ζητήματα που σχετίζονται άμεσα με την ποιότητα της δημοκρατίας ενός τόπου και ενός λαού. Γι΄ αυτό το λόγο, επιβάλλεται η συμμετοχή όλων μας στις προσπάθειες της σωστής προσέγγισης, που θα προκύψει μόνο μέσα από τη διάδραση και ανάδραση μεταξύ του αναπηρικού κινήματος, των εργαζομένων στα ΜΜΕ και της Ελληνικής Πολιτείας.
Η τυχόν αδυναμία ή η δυσκολία πρόσβασης στα ΜΜΕ επιφέρει τον κοινωνικό αποκλεισμό και την ακύρωση του πολίτη σε πολιτισμικό, πολιτικό και οικονομικό επίπεδο. Και αυτόν τον αποκλεισμό καλούμαστε όλοι μαζί να αποτρέψουμε, για να μην γίνουμε ακούσιοι συνεργοί. Η πρόκληση είναι μεγάλη, αλλά από κοινού μπορούμε να την αντιμετωπίσουμε.
Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.