ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ «ΔΕΟΝ» ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΩΝ

ΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟΓΡΑΦΙΚΟ «ΔΕΟΝ»

ΓΙΑ ΤΗΝ ΥΠΕΡΒΑΣΗ ΤΩΝ ΣΤΕΡΕΟΤΥΠΩΝ

 

 

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ (Χ. ΟΙΚΟΝΟΜΟΥ): Κυρίες και κύριοι, συνεχίζουμε με αυτό το γύρο του Συνεδρίου μας. Θα έλεγα πως είναι ένας κύκλος πολύ λιγότερο τεχνικός απ' όσο ο προηγούμενος, αν θέλετε προηγούμενα μιλήσαμε για τις τεχνικές μεθόδους, σε τούτο εδώ το γύρο θα προσπαθήσουμε περισσότερο να μιλήσουμε για τα νοήματα που μπορούν να συνδράμουν στην προσπάθειά μας.

Νομίζω, πώς το πρόβλημα που έχουμε να αντιμετωπίσουμε, αν θέλετε, συνοψίζεται σε μια φράση. Στο γεγονός, ότι ενώ η ανθρωπότητα κάνει μεγάλα βήματα προς το μέλλον και την πρόοδο, ταυτόχρονα φαίνεται σαν τα βήματα αυτά να τροφοδοτούν, να εντείνουν πολύ συχνά τις προστριβές που παράγουν τις διακρίσεις μεταξύ των ανθρώπων.

Εδώ, λοιπόν, χρειαζόμαστε ραγδαίες θετικές εξελίξεις στο χώρο των ενδιαφερόντων της δημόσιας σφαίρας και με έμφαση πλέον σε πρακτικές υπογράμμισης και περαιτέρω ενδυνάμωσης των όρων ισότητας για όλους τους πολίτες.

Είναι μια προσπάθεια που κατά την προσωπική μου γνώμη σε πολύ σημαντικό βαθμό κρίνεται από τις προσπάθειες των πολιτικών ηγεσιών. Άκουσα με προσοχή και διαφορετικές απόψεις απ' αυτήν που μόλις είπα. Νομίζω όμως πως σήμερα αυτό που κάνουμε εμείς είναι η δράση των πολιτικών ηγεσιών και πραγματικά θέλω να ευχαριστήσω τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας, τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης, αν θέλετε, και προσωπικά να ευχαριστήσω για το γεγονός ότι μου δόθηκε η ευκαιρία να συντονίσω ένα τόσο σημαντικό πάνελ.

Νομίζω, ότι αυτό που μπορεί να κάνει ο δημοσιογραφικός κόσμος και ευρύτερα ο χώρος των Μέσων Μαζικής Επικοινωνίας είναι να βοηθήσει στη μετάδοση του σωστού μηνύματος. Και είναι ένα μήνυμα προς το υποκείμενο των πολιτικών διαδικασιών, δηλαδή την κοινωνία, τους πολίτες και αμφίδρομα αν θέλετε είναι και μία διευκόλυνση στην πρόσβαση των ατόμων με αναπηρία στις γενικότερες εξελίξεις που κινούν τις κοινωνίες και τον κόσμο προς τα μπρος.

Σήμερα βρίσκομαι ανάμεσα σε πολύ καλούς συναδέλφους, θα έλεγα επιφανείς, αλλά ξέρετε, στη δημοσιογραφία δεν είναι τόσο η δουλειά μας υπόθεση επιφάνειας, όσο περισσότερο βάθους δουλειά. Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν. Πρώτος ομιλητής είναι ο κ. Davies, ένας συνάδελφος από την εφημερίδα Daily Telegraph. Παρακαλώ να ανέβει στο βήμα.

 

G. DAVIES: Κυρίες και κύριοι καλησπέρα, αυτά τα ελληνικά γνωρίζω. Θα πρέπει να ομολογήσω επίσης, ότι δεν κατάλαβα λέξη μέχρι στιγμής, γιατί προφανώς δεν φόρεσε δέκτες ο ομιλητής.

Να σας πω όμως δυο λόγια για τη δική μου εργασία ως δημοσιογράφος, στο αθλητικό σκέλος από το '93 ήδη. Η εργασία μου, μου έχει δώσει τη δυνατότητα να ταξιδέψω σε πολλά μέρη του κόσμου, πήγα στην Τεχεράνη, πήγα στη Νέα Υόρκη, συνάντησα τον «Μακ Τάισον», μάλιστα έχω συμμετάσχει και σε ιστιοπλοΐα και με πέταξαν μετά από ένα 5ωρο από το σκάφος, γιατί δεν έκανα αυτά που μου έλεγαν.

Πέρσι μάλιστα πέρασα δύο εβδομάδες στην Κένυα και την Ουγκάντα παρέα με τον Μάικλ Τζόνσον, νομίζω ότι βρίσκομαι στο σωστό Συνέδριο. Μέχρι στιγμής ξέρω ότι δεν έχω πει τίποτα για άτομα με αναπηρία, αλλά θα πάμε και εκεί. Έχω επίσης μεταβεί στο Τελ Αβίβ με τον Ρ. Μουρίνιο της Τσέλση.

Σε όλα αυτά μου τα ταξίδια ο αθλητισμός ήταν εκείνος που άνοιγε τα μάτια του κόσμου. Όλοι έχουμε μάτια, αλλά δεν τα χρησιμοποιούμε όλοι. Όλοι έχουμε αυτιά, αλλά πολλές φορές δεν τα χρησιμοποιούμε. Και εσείς που θα έχετε ίσως παντρευτεί για κάποια χρόνια, τουλάχιστον ξέρετε σε τι ακριβώς αναφέρομαι.

Παρά ταύτα θα πρέπει να ομολογήσω ότι το πλέον θετικό στην εργασία μου για την Daily Telegraph τόσο ως δημοσιογράφος το πιο ικανοποιητικό, αλλά και ως άνθρωπος για μένα ήταν το γεγονός ότι μπορούσα να συναντώ ανθρώπους και ακόμα περισσότερο μπόρεσα να συμμετάσχω στους Παραολυμπιακούς και θα πρέπει να πω ότι μου αρέσει πάντοτε να υποστηρίζω τα αουτσάιντερ.

Και το '95 άρχισα να γράφω για αθλητισμό ατόμων με αναπηρία. Ήταν μια μικρή στήλη στη Daily Telegraph και έγραφα ουσιαστικά αυτή τη μικρή στήλη κάτω από την αντίστοιχη ενός άλλου συναρπαστικού συναδέλφου που έγραφε συγκινητικά πράγματα, αναφέρομαι στο Ρόμπερτ Φίλιπ και θα σας πω περισσότερα γι' αυτόν μετά.

Επρόκειτο, λοιπόν, για μια εβδομαδιαία στήλη και εκείνη ήταν που είχε τη μεγαλύτερη απήχηση στο βρετανικό κοινό. Έρχονταν σε επαφή άνθρωποι με αναπηρία, οι οποίοι ασχολιόντουσαν με τον αθλητισμό. Ο Πίτερ Χολ για παράδειγμα, δεν είχε ούτε πόδια, ούτε χέρια και εκείνος ήταν που κατάφερε να μπει στην Βρετανική Ομάδα την Εθνική και όντως χρησιμοποιώντας και πατερίτσες ήταν εκείνος που έσπρωχνε και το αναπηρικό του αμαξίδιο όταν χρειάστηκε. Αυτό ήταν εκπληκτικό για μένα.

Αυτή, λοιπόν, η εβδομαδιαία μου στήλη ουσιαστικά μετατράπηκε σε ένα φόρουμ για άτομα με αναπηρία, που ήθελαν να κοινοποιήσουν τη δική τους προσωπική ιστορία και πολλά ζητήματα ετέθησαν μέσω αυτής της στήλης, ετέθησαν από διαφορετικούς ανθρώπους με διαφορετικές αναπηρίες, ανθρώπους από τον αθλητικό κόσμο.

Κατόπιν πήγα στην Ατλάντα για τους παραολυμπιακούς, αισθάνθηκα ένα μίγμα περηφάνιας, αλλά και αμηχανίας, γιατί ήμουνα ο μόνος από τη Βρετανία δημοσιογράφος εκεί και τα άρθρα που συνέγραψα θεώρησα ότι ήταν ενδιαφέροντα, έπρεπε να παλέψω για να δημοσιευτούν όλα. Και σιγά - σιγά μεγάλωνε η στήλη.

Ποτέ δεν θα ξεχάσω το πρώτο αθλητικό γεγονός στο οποίο παρέστην στην Ατλάντα. Πρόκειται για το άλμα εις ύψος και εκεί υπήρχε ο Χουμπίν, Κινέζος, που κατόρθωσε να πάρει το χρυσό με ένα άλμα δύο μέτρων, Ό,τι και αν έκανε έμοιαζε να το κάνει άνθρωπος με δύο πόδια και όμως είχε μόνο ένα. Αισθάνομαι ακόμα το ίδιο έντονο συναίσθημα, συγκινήθηκα και μάλιστα άρχισα να κλαίω.

Αυτό ακριβώς συνέβη κατ΄ επανάληψη στους παραολυμπιακούς στην Ατλάντα. Δεν επρόκειτο για δάκρυα θλίψης, ήταν δάκρυα χαράς, διότι συνειδητοποιούσα πρώτη φορά ότι ίσως και να ήμουν στο σημαντικότερο αθλητικό και όχι μόνο γεγονός στον πλανήτη.

Κατανόησα εκείνη ακριβώς τη στιγμή, εκείνες τις στιγμές γιατί ακριβώς το μότο των παραολυμπιακών ήταν αυτό που ήταν, μιλούσαμε για το ανθρώπινο πνεύμα. Εκατοντάδες άνθρωποι βρίσκονταν εκεί που συμμερίζονταν την ίδια έντονη επιθυμία να ξεπεράσουν αδυναμίες, αδυναμίες που όλοι έχουμε θα πρέπει να παραδεχτούμε.

Και από εκεί τη στιγμή και μετά προσυπέγραψα ακριβώς την ιδέα των παραολυμπιακών και εγώ και συνειδητοποίησα και πιστεύω ακόμα, πως ουσιαστικά οι παραολυμπιακοί είναι εκείνοι που καταργούν οποιαδήποτε στερεότυπα για τους ανθρώπους με αναπηρία. Και κάθε τετραετία έτσι η αντίληψη του κόσμου για τα άτομα με αναπηρία μεταφέρεται και χάρις στους παραολυμπιακούς αλλάζει.

Χαίρομαι που βρέθηκα στην Ατλάντα τότε. Γνώριζα 20 ήρωες - αθλητές κάθε μέρα, πολλών τα ονόματα δεν τα γνώριζα, είχα συναντήσει και καλαθοσφαιριστές οι οποίοι κατόρθωναν να τρέχουν γρηγορότερα από άλλους ή τυφλούς μαραθωνοδρόμους που μου διηγήθηκαν τη δική τους ιστορία, οι οποίοι φορώντας απλώς μια φωσφορίζουσα στολή, έτρεχαν ανάμεσα στα οχήματα προκειμένου να προπονηθούν 2ωρα κάθε μέρα.

Και εγώ σιγά - σιγά αισθάνθηκα ότι αυτό ήταν ένα πρωτοπόρο κίνημα. Κανα-δυο μήνες μετά τους αγώνες της Ατλάντα ο δικός μου αθλητικός αρχισυντάκτης άρχισε φαίνεται να αναπτύσσει μια διαταραχή αμνησίας μεταολυμπιακή και ήταν πολύ δύσκολο να τον πείσω να δημοσιεύσω παρόμοια άρθρα την επόμενη διετία. Αυτό είναι ένα ζήτημα κάθε φορά για την κάλυψη των παραολυμπιακών, ακριβώς επειδή παρεμβάλλεται η τετραετία υπάρχει και ένα κενό, ένα χάσμα.

Συνέχισα όμως να συγγράφω για τη στήλη και ήταν ακόμα επιτυχημένη, πολλοί, ακόμα περισσότεροι έρχονταν σε επαφή μαζί μου μέσω αυτής της αθλητικής στήλης και μου ζητούσαν, με βοήθησαν να αναπτύξω και άλλες πτυχές θεμάτων που αφορούσαν τα άτομα με αναπηρία στη Βρετανία.

Και καθώς πλησίαζαν και άλλα αθλητικά γεγονότα, ήταν λίγο πιο εύκολα τα πράγματα. Οι αγώνες του Σίδνεϊ έκαναν την αλλαγή. Άλλαξε και το ποσοστό της επιδότησης αν θέλετε από πλευράς βρετανικής Κυβέρνησης και ο συνάδελφος οφείλει τεθεί μαζί μου. Και υπήρχαν καθημερινές εκπομπές κάλυψης σε 24ωρη βάση και από το BBC.

Αυτές οι ιστορίες σιγά - σιγά άρχισαν να ανθούν και να πλημμυρίζουν τις εφημερίδες. Και στην τελετή έναρξης με τόσο μεγάλη προσέλευση, καθώς είχαμε όλες τις ομάδες, ένας άνθρωπος από του Τουρκμενιστάν πέταξε τις πατερίτσες του,  και ενώ δεν είχε πόδια και κατόρθωσε να περπατήσει με τα χέρια του σε όλο το Στάδιο, ήταν απίστευτο.

Και έβλεπα τα καθίσματα, τα έδρανα των δημοσιογράφων και όλοι έκλαιγαν, συμπεριλαμβανομένου και του Ρόμπερτ Φίλι, του συναδέλφου, ο οποίος ήρθε και με αγκάλιασε περισσότερες φορές από όσες ίσως θα έπρεπε ή θα ήθελα και μου είπε, Μαγκάιβερ πραγματικά μα το Θεό αυτή είναι η μεγαλύτερη αθλητική εκδήλωση στον κόσμο και ο Ρόμπερτ είχε παραστεί σε τελικούς παγκοσμίους και όχι μόνο ποδοσφαίρου, αλλά και ολυμπιακούς.

Ο Ρόμπερτ έκλαιγε καθ' όλη τη διάρκεια των παραολυμπιακών. Τότε και είδα πολλούς άλλους δημοσιογράφους και αθλητικογράφους ακριβώς  αυτά τα αισθήματα να δείχνουν. Εμένα είχαν στερέψει τα δάκρυά μου, αλλά είχε μείνει ο θαυμασμός, απεριόριστος θαυμασμός για τα όσα είχα δει και στην Ατλάντα.

Στο Σίδνεϊ, όπως και στην Αθήνα τα παιδιά έφευγαν από τα σχολεία για να έρχονται να βλέπουν τις αθλητικές εκδηλώσεις, κανείς δεν έθετε το ερώτημα τι μπορεί να είναι η αναπηρία, αλλά όλοι ήταν εντυπωσιασμένοι από τους αθλητές με αναπηρία και τις επιδόσεις τους. Νομίζω το ίδιο συνέβη και στην Αθήνα προ τριών ετών, οι αγώνες διοργανώθηκαν άψογα, έτυχαν της ίδιας ευρείας υποστήριξης και είχαμε ακριβώς την ίδια θετική επίπτωση.

Και μάλιστα νομίζω, ότι και εσείς ως Έλληνες ουσιαστικά εναγκαλίσατε όπως περιμέναμε όλοι τα άτομα με αναπηρία και ήταν και πάλι μια πηγή έμπνευσης οι παραολυμπιακοί. Μιλάμε για μείζονα γεγονότα αθλητικά, για τα οποία εγώ κάθε φορά δεν δυσκολεύομαι να δημοσιεύσω άρθρα εν αντιθέσει με τα όσα συνέβαιναν προ 12ετίας.

Όμως όλα αυτά είναι εφαλτήριο όχι μόνο για τον αθλητισμό, αλλά προκειμένου να εστιάσουμε την προσοχή του κοινού γενικά, ώστε να εξετάσει τα ζητήματα που απασχολούν τα άτομα με αναπηρίες.

Νομίζω ότι έχουν κλείσει έναν τεράστιο κύκλο από την Ατλάντα του '96. Γνωρίζω τον Όσκαρ Παστόριος από την Νότιο Αφρική, εκείνος ήταν που άφησε το σημάδι του 2004 στα 17 του. Νομίζω, ότι είναι ένας από τους πλέον εξέχοντες αθλητές, ανά τον Πλανήτη. Είπε και ο ίδιος, δεν έχω αναπηρίες, απλώς δεν διαθέτω πόδια. Είμαι Σπρίντερ. Και κέρδισε δύο χρυσά στους παραολυμπιακούς των Αθηνών, είναι ένας εξαιρετικός άνθρωπος, τον συνάντησα, θυμάμαι τη συνάντηση στο Ολυμπιακό Χωριό των Αθηνών και εντυπωσιάστηκα, όπως κι εκείνος εντυπωσίασε τους συναδέλφους του, αλλά και τα παιδιά των παραολυμπιακών αθλητών.

Όταν ο Όσκαρ γεννήθηκε 22 Νοεμβρίου του '86 δεν είχε κνήμες και μάλιστα δεν έγινε επέμβαση αποκατάστασης, διότι ήταν εξαιρετικά επικίνδυνη, οπότε όταν ήταν 11 μηνών οι γονείς αποφάσισαν να του ακρωτηριάσουν τα υφιστάμενα οστά. Όμως το παιδί ήταν ένα αστέρι του αθλητισμού.

Θυμάμαι, λοιπόν, ότι προ τριετίας όταν ο Όσκαρ ήταν 17-18 του είπα πως θα αλλάξει τον κόσμο και φαίνεται αυτό ήδη στις επιδόσεις του. Ο Όσκαρ Παστόριος τώρα είναι ο ταχύτερος στη Νότια Αφρική στα 200 και στα 400 μέτρα, είναι ο δεύτερος ταχύτερος στα 400 μέτρα. Είναι απλώς 20-21 τώρα.

Όταν πρόσφατα ανακοίνωσε ότι στόχος του είναι να συμμετάσχει σε παραολυμπιακούς και ολυμπιακούς στο Πεκίνο, τα στερεότυπα άρχισαν να καταργούνται και πάλι. Η Διεθνής Αθλητική Ομοσπονδία δεν του επέτρεψε να συμμετάσχει σε αγώνες για αθλητές χωρίς αναπηρίες, διότι θεωρούν ότι τα ειδικά στελέχη, τα ειδικά άκρα που του έχουν εγκαταστήσει του δίνουν πλεονέκτημα λόγω του υλικού που χρησιμοποιήθηκε.

Σκεφτείτε πόσο γελοίος είναι ο κόσμος μας, όταν ακούμε ότι ένας άνθρωπος που δεν έχει δύο πόδια, δεν μπορεί να συναγωνιστεί αθλητές χωρίς αναπηρία, γιατί μπορεί να έχει πλεονέκτημα έναντι αυτών. Αυτά τα στερεότυπα θα πρέπει να καταργηθούν. Και θεωρώ ότι αυτή η ιστορία είναι μια από τις πιο ενδιαφέρουσες αθλητικώς, ανά τον κόσμο.

Ο Παστόριος δεν επέλεξε να ενισχύσει το σώμα του με ορμόνες αυξητικές, απλώς γεννήθηκε χωρίς άκρα και χωρίς πόδια και κατόρθωσε να καταστεί ένας από τους μεγαλύτερους αθλητές στον κόσμο.

Καθώς καλύπτω τους παραολυμπιακούς για τη Βρετανία τα τελευταία 12 χρόνια και για αρκετά χρόνια αισθάνομαι λίγο και επίτιμο μέλος της Εθνικής Ομάδας της Βρετανίας. Καμιά φορά με λένε και Νανά Μούσχουρη της Βρετανίας. Και θα πρέπει να παραδεχτώ ότι το εν λόγω κίνημα για τα άτομα με αναπηρία στον αθλητισμό είναι ανεπτυγμένο στη Μεγάλη Βρετανία, γιατί υπάρχουν πολλοί, παραγωγοί, εκφωνητές, δημοσιογράφοι οι οποίοι υποστηρίζουν αυτό το κίνημα.

Η Βρετανική Ομάδα έχει το ίδιο γραφείο τύπου και θα ακούσετε ίσως από τον Tony Garrett σίγουρα μετά στις 3:00 με 4:30 τις δικές του ιστορίες για το BBC SPORT, γιατί κι εκείνος κάνει εξαιρετική δουλειά, καλύτερη από τη δική μου.

Πιστεύω ότι στη Βρετανία έχουμε αναπτυχθεί σε βαθμό που οι παραολυμπιακοί αθλητές δεν αναγεννούν στερεότυπα. Υπάρχει ενδιαφέρον από το ευρύ κοινό, όχι απλώς για τον αθλητισμό, αλλά για την ανθρώπινη πτυχή των αθλητών μας, ολυμπιακών και παραολυμπιακών.

Θεωρώ ότι οι αθλητές μας στο Ηνωμένο Βασίλειο είναι πολύ τυχεροί. Και θεωρώ ότι ακριβώς επειδή υποστηρίξαμε το κίνημά τους και άλλοι δημοσιογράφοι έχουν προσυπογράψει αυτό το κίνημα και όλοι πλέον συμμεριζόμαστε και τα αισθήματα, αλλά και μοιραζόμαστε τις ιστορίες. Αισθανόμαστε ως θεματοφύλακες και προστάτες των δικών μας ατόμων με αναπηρία.

Η κεντρική ιδέα σε όλο αυτό είναι η εξής: πιστεύω ότι επιθετικά θα πρέπει να υποστηρίξουμε και να συνεχίσουμε την προώθηση ζητημάτων που αφορούν άτομα με αναπηρία, αλλά και να υποστηρίξουμε τις αθλητικές τους δραστηριότητες καθώς είναι εξαιρετικά επιτυχημένες στη Βρετανία. Και έτσι ξεπερνώντας τα στερεότυπα θα μπορέσουμε να πείσουμε και μεγάλες εταιρείες να επενδύσουν σε αθλητές, όπως έχει γίνει και από εταιρείες όπως η Lloyds.

Πέρσι, παραδέχτηκε δημοσίως η Lloyds ότι ενδιαφέρεται να λειτουργήσει, αν θέλετε, ως κυνηγός κεφαλών για μεγάλους αθλητές και έτσι η Lloyds η οποία είναι ελεγκτική εταιρεία, διαβάζοντας κάτι τέτοιο, έδωσε 3 εκατομμύρια _ ούτως ώστε να γίνουν αυτά ακριβώς τα προγράμματα. Και θεωρούμε ότι θα πρέπει να υπάρξουν ακριβώς τέτοιοι χορηγοί, μεγάλες εταιρείες, ώστε να υποστηρίξουν το αθλητικό κίνημα των ατόμων με αναπηρία.

Το παραολυμπιακό κίνημα και ο αθλητισμός για αναπηρία είναι και ένα πολιτικό κίνημα. Δεν υπάρχει επιλογή, είναι πολιτικό γιατί διαρκώς το κίνημα αυτό δραστηριοποιεί, παρακινεί και διαμορφώνει την κοινωνία. Σκεφτείτε το Πεκίνο του χρόνου, τους παραολυμπιακούς εκεί, έχω εργαστεί στο Πεκίνο τον καιρό των γεγονότων της «Τιαναμέν» το 1989 και εκείνη την εποχή η κινεζική Κυβέρνηση αρνούνταν την ύπαρξη ατόμων με αναπηρία στην Κίνα. Πλέον οι αριθμοί έχουν αλλάξει και η Κίνα δηλώνει ότι υπάρχουν 80 εκατομμύρια άτομα με αναπηρία στην Κίνα.

 

Αντιλαμβάνεστε πόσων οι ζωές θα αλλάξουν με τους παραολυμπιακούς του χρόνου; Είναι εντυπωσιακό. Πιστεύω, ότι η βρετανική Παραολυμπιακή ομάδα και οι επιτυχίες είναι εκείνα που έχουν ξυπνήσει το Βρετανικό κοινό και τώρα γνωρίζει ο κόσμος πολύ καλύτερα τα ζητήματα που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία στην καθημερινή τους ζωή.

Η Βρετανία στην Αθήνα στους παραολυμπιακούς κατατάχθηκε δεύτερη. Και ο Ντέιν Τένι Γκρέιτ  Τόμσον, ο επικεφαλής της ομάδας έτυχε μιας από τις μέγιστες τιμές στη χώρα μας. Και πιστεύω, ότι αν θέλει κανείς να θέτει ζητήματα για άτομα με αναπηρία χρειάζεται ανθρώπους που θα λειτουργήσουν ως επικεφαλής τέτοιων προσπαθειών.

Η Τένι Γκρέιτ Τόμσον είναι ακόμα, είναι γυναίκα, δεν είναι θαρραλέα, δεν είναι αποφασιστική όπως πολλοί τη λένε, είναι απλώς μια αδίστακτη αθλήτρια η οποία έχει φτάσει στο μέγιστο επίπεδο επιτυχίας. Για μένα είναι το ίδιο και πιστεύω, ότι αυτό ισχύει σε όλους που ασχολούνται με τον αθλητισμό στο επίπεδο που καλύπτω εγώ για την εφημερίδα, είναι κατ' αρχήν αθλητές, δευτερευόντως άτομα με αναπηρία, τουλάχιστον όσον αφορά εμένα.

Κλείνοντας επιτρέψτε μου να εκφράσω μια ακόμα σκέψη, η οποία μου γεννήθηκε μέσω της εργασίας μου και της κάλυψης των παραολυμπιακών. Συνειδητοποίησα ότι ο αθλητισμός μπορεί να εκριζώσει στερεότυπα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία. Σας ευχαριστώ πολύ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Με τη νοηματική γλώσσα γίνεται μια μετάφραση σ' αυτή την αίθουσα, αυτού του είδους η απόσταση στην ανταλλαγή νοημάτων είναι ένα από τα θέματα που θα πρέπει εμείς να καλύψουμε και γι' αυτό θα έλεγα ότι περιμένω με πραγματικό ενδιαφέρον την ομιλία του καλού συναδέλφου, του Διευθυντή του 9,84, του κ. Γιάννη Πολίτη.

Γ. ΠΟΛΙΤΗΣ: Ευχαριστώ για την τιμή που για δεύτερη χρονιά μιλάω απ' αυτό εδώ το βήμα και επειδή  μου αρέσουν πάντα οι ιστορίες που ξεκινούν από την παιδική ηλικία και το χωριό μου, θέλω να σας πω μια πολύ μικρή ιστορία.

Στο Μεγανήσι της Λευκάδας, σε αυτό το ερημικό νησί τότε, είχαμε έναν πρωτομάστορα τον Μπάρμπα Μπάμπη τον Φασόλια ο οποίος έφτιαξε όλα τα σπίτια, τα γεφύρια και τους δρόμους του χωριού.  Το ένα χέρι του δεν υπήρχε και στο άλλο χέρι είχε μόνο δυο δάχτυλα. Με αυτό τον τρόπο μπορούσε να ανέβαινε με τεράστια άνεση στις σκαλωσιές, χωρίς αρχιτέκτονα και μηχανικό σχεδίαζε τα σπίτια και εκτελούσε ο ίδιος την εφαρμογή.

Ήταν ένα πρόσωπο που το θαύμαζαν οι πάντες και παράλληλα ήταν και ο σοφός γέρων του χωριού, έλυνε και τις οικογενειακές διαφορές όλων, που στις μικρές κοινωνίες είναι τεράστιες. Μεγαλώνοντας όταν διάβασα τον Πρωτομάστορα Νικήτα του Φακίνου, κατάλαβα ότι ο δικός μας πρωτομάστορας Νικήτας στη Λευκάδα ήταν ο Μπάρμπα Μπάμπης.

Υπάρχουν πρόσωπα στη διαδρομή της ιστορίας με τεράστιες αναπηρίες που έχουν γράψει μια μεγάλη ιστορία και έχουν αποκτήσει το θαυμασμό και την αγάπη όλων. Και αυτό το έχουν κατακτήσει οι ίδιοι και σε εκείνη τη μικρή, την απομονωμένη κοινωνία που δεν υπήρχε φως, νερό, τηλέφωνο, πόσο μάλλον ραδιόφωνο και τηλεόραση, φαίνομαι μικρός αλλά έχω μεγαλώσει σε πολύ δύσκολες συνθήκες σε ένα τέτοιο περιβάλλον, δεν υπήρχε καμία προκατάληψη γι' αυτό τον άνθρωπο, υπήρχε μόνο θαυμασμός, γιατί ήταν ο ίδιος σπουδαίος.

Τα χρόνια αλλάζουν και πρέπει να σας μιλήσω τώρα ως δημοσιογράφος για το πώς αντιμετωπίζουμε στα Μέσα Ενημέρωσης τα άτομα με αναπηρία. Προσωπική μου αντίληψη είναι ότι είμαστε ψυχοπονιάρηδες και αυτό δεν μου αρέσει καθόλου..

Και επειδή τα τελευταία χρόνια όταν λέμε Μέσα Μαζικής Ενημέρωσης δυστυχώς εννοούμε μόνο την τηλεόραση, αφού εκείνη καθορίζει  το παιχνίδι της επικοινωνίας, οι εικόνες που παίρνουμε από την τηλεόραση είναι εικόνες που αποτελούν τον καθρέφτη της ζωής μας.

Είναι σε τεράστια αμηχανία οι δημοσιογράφοι της τηλεόρασης και είμαι ένας απ' αυτούς, στον τρόπο που αντιμετωπίζουν τα άτομα με αναπηρία. Θέλουν να βγάλουν μια τεράστια ευαισθησία, μια αγάπη και ένα πόνο και τελικά περνούν μια θλίψη με αποτέλεσμα να δημιουργούν στα άτομα με αναπηρία και στις οικογένειές τους ένα πρόβλημα μεγαλύτερο από εκείνο που έχουν.

Ακόμη και ο τόνος της φωνής του νεαρού ρεπόρτερ που πλησιάζει το άτομο με αναπηρία να του πάρει συνέντευξη, το έχετε προσέξει αλλάζει. Αμέσως παίρνει έναν τόνο αγαπησιάρικο σαν να μιλάει σε ένα μωρό. Για πείτε μου πώς νιώθετε τώρα, για πείτε μου μπορείτε και ανεβαίνετε τη ράμπα;

Παρατηρήστε όλα τα δελτία ειδήσεων και θα το διαπιστώσετε. Δεν υπάρχει κυρίες και κύριοι παιδεία στην ελληνική δημοσιογραφία όσον αφορά τον τρόπο αντιμετώπισης των ανθρώπων με αναπηρία. Όπως επίσης θα δείτε, προηγείται το πρόβλημα από το όνομα. Όπως πριν λίγα χρόνια λέγαμε, Αλβανός κακοποιός και είδαμε και πάθαμε για να λέμε, κακοποιός από την Αλβανία, τώρα λέμε ο τυφλός Αλέξης Γεωργούλης. Όχι ο Αλέξης Γεωργούλης που έχει πρόβλημα τύφλωσης. Προηγείται πάντα το πρόβλημα.

Γιατί στόχος των δελτίων ειδήσεων είναι να δημιουργήσουν μία φόρτιση συναισθηματική στον τηλεθεατή, μια φόρτιση που θα τον καθηλώσει να μην κάνει το ζάπινγκ και φύγει από το κανάλι και πάει στο άλλο . Δεν έχουμε καμιά δυσκολία πια να τα λέμε όλα αυτά, γιατί τα γνωρίζουμε όλοι.

Και επειδή ο πόνος πουλάει, τον πόνο των ανθρώπων με αναπηρία δυστυχώς τον εμπορευόμαστε είτε συνειδητά, είτε από άγνοια.. Από άγνοια μιλούν με τους ανθρώπους με αναπηρία χωρίς να λογαριάζουν το βάρος της προσωπικότητας ή το δείκτη νοημοσύνη τους, τους προσεγγίζουν, τους ακουμπούν δήθεν το γόνατο, τους ακουμπούν στην πλάτη και αυτό αναπαράγει ένα φαύλο κύκλο περιθωριοποίησης των ανθρώπων που έχουν πρόβλημα αναπηρίας, αλλά δεν έχουν πρόβλημα ουσίας.

Στον «ΑΘΗΝΑ 9,84» που έχω την τιμή να διευθύνω, είχαμε τον καλύτερο παραγωγό που έχω γνωρίσει ποτέ, τον Γιάννη Αντωνόπουλο που δυστυχώς τον χάσαμε πέρσι από έμφραγμα. Δούλεψα μαζί του για τέσσερα χρόνια και είχα μείνει άφωνος με τον ταλέντο του το ραδιοφωνικό, τη σύλληψη που είχε για τα πράγματα, την πειθαρχία που είχε στη δουλειά, στα ωράριά του. Δεν άργησε ποτέ στην εκπομπή του, δεν ήταν ποτέ αδιάβαστος, δεν ήταν ποτέ έξω από το θέμα. Μου προκαλούσε τεράστιο θαυμασμό, ποτέ δεν είπε, άργησα γιατί είχε κίνηση στο δρόμο, όπως λέμε όλοι οι άλλοι.

Πρέπει να πω για να είμαι δίκαιος με τους δημοσιογράφους, ότι η έλλειψη παιδείας μας χαρακτηρίζει σε όλα τα θέματα με τα οποία ασχολούμαστε, δεν είναι μόνο το θέμα των ανθρώπων με αναπηρία, το οποίο προσεγγίζουμε με στρεβλώσεις.

Αν κάνουμε μία αναδρομή πίσω στη λογοτεχνία και την ξένη και την ελληνική λογοτεχνία θα βρούμε τέτοιες παραμορφώσεις και στρεβλώσεις σπουδαίων διανοουμένων. Να θυμίσω μόνο «Το Ζητιάνο» του Καρκαβίτσα, ο οποίος εμφανίζεται να προκαλεί ο ίδιος την αναπηρία του και να την εκμεταλλεύεται για βιοποριστικούς λόγους.

Ακόμη και στους ήρωες των Κόμικς τα άτομα με φυσικές αναπηρίες ή παραμορφώσεις άκρων παρουσιάζονται στην πλειονότητά τους ως οι κακοί της παρέας. Είναι μία στρέβλωση δεκαετιών και αιώνων στη λογοτεχνία, η οποία όμως μπορεί να μείνει εκεί. 

Σε μια σύγχρονη κοινωνία δεν νοείται οι δημοσιογράφοι, μια που για αυτούς μιλάμε, να μην έχουν την ειδική γνώση για το πώς να προσεγγίζουν τα άτομα με αναπηρία και το πώς να αναδεικνύουν τα ταλέντα και τις δυνατότητές τους.

Το ψυχοπονιάρικο και το αγαπησιάρικο πρέπει να τελειώσει οριστικά. Και αν δεν τελειώσει με την ευθύνη των δημοσιογράφων ας τελειώσει με ευθύνη της Πολιτείας. Ας μας δώσει τους κανόνες, που δεν είναι δουλειά της, γιατί οι δημοσιογράφοι πρέπει να αυτορρυθμίζονται και αυτό το πιστεύω απόλυτα.  Στο θέμα όμως των ατόμων με αναπηρία, εάν μόνοι μας δεν βρούμε τη λύση, προσωπικά, δεν θα με ενοχλήσει. Τους κανόνες να τους επιβάλει η Πολιτεία.

Τελειώνοντας θέλω να πω, κάτι που είπα και πέρσι για τους Δημάρχους όλης της Ελλάδας. Η Τοπική Αυτοδιοίκηση με την οποία όλοι ασχολούμαστε τα τελευταία 30 χρόνια και την νταντεύουμε και όσο πιο μικρός είναι ο Δήμος και όσο πιο μικρή είναι η κοινότητα ακόμη χειρότερα τα πράγματα, γιατί είναι κακό χωριό τα λίγα σπίτια, δεν έχουν καμία σχέση και είναι πολύ μακριά από τις ανάγκες των ανθρώπων που έχουν προβλήματα.

Οι ράμπες στα πεζοδρόμια γίνονται όλο και χειρότερα. Μπορεί στην πόλη της Αθήνας και λόγω ολυμπιακών αγώνων  να έγιναν και να γίνονται εντατικά βήματα,  αν περιοδεύσετε σε όλη την Ελλάδα, δεν υπάρχει καμία διευκόλυνση, οι δε Δήμαρχοι δεν έχουν καμία σχέση με το θέμα αυτό και κανένας δεν τους εξηγεί και πώς να το κάνουν.

Είναι τέτοια η ταλαιπωρία των ανθρώπων που χρειάζεται να πάνε στα χωριά τους ή να κάνουν λίγες μέρες διακοπές το καλοκαίρι, που εγώ αν ήμουνα στη θέση τους θα έμενα στο σπίτι μου στην Αθήνα. Είναι απίστευτες οι δυσκολίες, όπως είναι και απίστευτη η απρέπεια της πλειονότητας των  Νεοελλήνων οι οποίοι καταλαμβάνουν τις ράμπες και δεν διευκολύνουν. Ερχόμουνα χθες με ένα πλοίο από την Κύθνο και ήταν ένας άνθρωπος με αναπηρία, επειδή θα έκανα αυτή την ομιλία παρατηρούσα με προσοχή αν θα υπάρξει κάποιος που θα του δώσει τη σειρά του. Πιστέψτε με βγήκε τελευταίος.

Και όταν για κάτι λέμε Ελληνάρας και συγνώμη που μιλάω αργκό, εννοούμε αυτό. Είμαστε απαίδευτος λαός σ' αυτά τα θέματα. Δεν ξέρω αν έχουμε ταμπεραμέντο ως φυλή, αν είμαστε καταφερτζήδες, αν  τα καταφέρνουμε, αν πάμε και διαπρέπουμε στο εξωτερικό και όλα αυτά που λέμε κατά καιρούς για την Ελλάδα, πάντως είμαστε πίσω σε αυτό το ευαίσθητο κομμάτι.

Συγνώμη που χρησιμοποίησα αιχμηρό λόγο, αλλά θεωρώ ότι αυτή είναι η αλήθεια. Σας ευχαριστώ πολύ.

 

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Σας είχα προειδοποιήσει, θα ήταν μια ενδιαφέρουσα ομιλία, η ομιλία του κ. Πολίτη. Ακολουθεί ο συνάδελφος ο κ. Παπαδόπουλος.

 

Τ. ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ: Περπατώντας την περασμένη εβδομάδα στη Βασιλίσσης Σοφίας στο ύψος της Αμερικάνικης Πρεσβείας και επιχειρώντας να διαβώ έναν κάθετο δρόμο, διαπίστωσα ότι ένα αυτοκίνητο είχε φράξει τη διέλευσή μου, έχοντας παρκάρει ανάμεσα στα κάγκελα του δρόμου και σε ένα όχημα που βρισκόταν μπροστά σε αυτό, με αποτέλεσμα να χρειαστεί να μπω Μέσα στο στενό, να βρω κάποιο στενό πέρασμα, ανάμεσα σε δύο άλλα αυτοκίνητα για να περάσω και να συνεχίσω το περπάτημά μου στο πεζοδρόμιο του κεντρικού δρόμου.

Εκεί, μπροστά στο εμπόδιο που είχε δημιουργήσει το αυτοκίνητο, υπήρχε η ράμπα για άτομα με αναπηρία, την οποία αγνόησε αυτός που άφησε το αυτοκίνητό του. Θα μου πείτε, ότι σας λέω πράγματα, τα οποία τα ζείτε καθημερινά. Όμως εκείνη τη στιγμή εξοργίστηκα, βλέποντας αυτό το θέαμα μια και ούτε εγώ μπορούσα να περάσω απ' αυτό το δρόμο, πολύ περισσότερο ένα άτομο με κινητικά προβλήματα. Και αυτό δείχνει την  αναλγησία πολλών συμπολιτών μας.

Και δεν είναι μόνο αυτό το θέμα. Αν πάει κάποιος σε άλλους δρόμους, υψηλής κυκλοφορίας, για παράδειγμα στην περιοχή που μένω στο Χαλάνδρι, στην οδό Παπανικολή, θα διαπιστώσει ότι υπάρχουν  ράμπες, αλλά ο Δήμαρχος ή το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. δεν είχαν την ευαισθησία να φτιάξουν τα πεζοδρόμια, με αποτέλεσμα να μην μπορούν να περπατήσουν, ούτε   άνθρωποι χωρίς κινητικά, ή άλλα προβλήματα.

Άρα για ποιο σεβασμό μιλάμε; Μιλάμε για ένα επίπλαστο σεβασμό, μιλάμε για μια δυσάρεστη πραγματικότητα  που ξεκινάει από εμάς ως άτομα και φτάνει μέχρι τους δημοτικούς άρχοντες ή το Υ.ΠΕ.ΧΩ.Δ.Ε. που έχουν την ευθύνη για τους δρόμους και τα πεζοδρόμια.

Το ερώτημα, λοιπόν, είναι πόσο αυτή η ανεύθυνη συμπεριφορά ορισμένων συμπολιτών μας στους δρόμους των πόλεων, ευαισθητοποιεί τους ανθρώπους των ΜΜΕ, αφενός για να τη στηλιτεύσουν και αφετέρου για να την αναδείξουν ως ένα θέμα που προσβάλει τον πολιτισμό της  εποχής μας.

Γιατί κακά τα ψέματα, τα ΜΜΕ και ειδικότερα τα ηλεκτρονικά, διαθέτουν αναμφισβήτητα τεράστια δύναμη. Αν οι άνθρωποι που τα υπηρετούν ευαισθητοποιηθούν, επιδεικνύοντας ταυτόχρονα διάθεση αποδοκιμασίας όσων με τις πράξεις και τις παραλείψεις τους δεν διευκολύνουν τον διπλανό τους, ενδεχομένως τα πράγματα θα γίνουν καλύτερα, κάνοντας τη ζωή όλων των ανθρώπων με αναπηρία ευκολότερη.

Όμως την πραγματικότητα  δεν μπορούμε να την αμφισβητήσουμε.  Αυτή η εικόνα της καθημερινής ζωής προσβάλλει τον πολιτισμό μας. Δεν μπορούμε να λέμε, να αυτοί είναι οι κακοί και οι υπόλοιποι  ανταποκρίνονται, άρα βοηθούν τους ανθρώπους με αναπηρία να ζουν κανονικά ανάμεσά μας.

Αυτό, που πρέπει να αποβάλουν κοινή γνώμη και διαμορφωτές της, που είναι τα ΜΜΕ, είναι αισθήματα  λύπης,  συμπόνιας και  οίκτου που στερεοτυπικά έχουν κατασταλάξει Μέσα μας. Έχουμε βιώσει και  βιώνουμε τέτοιες συμπεριφορές. Οι άνθρωποι αυτοί δεν διαφέρουν από εμάς και δεν πρέπει να τους εμφανίσουμε ούτε ως ήρωες, που αποτελεί υπερβολή, όπως επισημάνθηκε νωρίτερα, αλλά ούτε ως άτομα μειωμένης αντίληψης.

Το θέμα και το πρόβλημα είναι πώς μπορεί η τηλεόραση στην προκειμένη περίπτωση, που είναι το πλέον διεισδυτικό μέσο και αποδείχτηκε και από την έρευνα που παρουσιάστηκε, να παίξει τον ουσιαστικό της ρόλο προς αυτή την κατεύθυνση.

Πέρα από την απλή και εύκολη ανάγνωση, που προτρέπει σε μια καμπάνια που θα αναφέρεται σε ευπαθείς κοινωνικά ομάδες και θα επιδιώξει να ενεργοποιήσει  και να ευαισθητοποιήσει  αντίστοιχα τους πολίτες απέναντί τους, υπάρχουν και άλλες προσεγγίσεις που  μπορεί να προσφέρουν ένα πιο ουσιαστικό αποτέλεσμα.

Θα μπορούσε για παράδειγμα σε κάποιες από τις πλέον δημοφιλείς τηλεοπτικές σειρές, να συμμετέχουν άτομα με αναπηρία, σε ουσιαστικό ρόλο και Μέσα από αυτή την ενσάρκωση να παρουσιαστεί ένα πρότυπο και ένα σύγχρονο  μοντέλο σχέσεων. Η συμπεριφορά όλων να χρειάζεται να αλλάξει. Και να πάψουν να  παρουσιάζονται οι άνθρωποι αυτοί ως άτομα εξωραϊσμένα και εκτός πραγματικότητας, όπως  έχει γίνει συχνά στο παρελθόν.

Υπάρχουν βεβαίως και άλλα είδη εκπομπών, όπως για παράδειγμα τα τηλεοπτικά παιχνίδια, στα οποία οι παραγωγοί μπορούν να συμπεριλάβουν άτομα με αναπηρία, όχι ως κάτι ξεχωριστό, ιδιόμορφο και περίεργο, αλλά ως ισότιμες συμμετοχές ανθρώπων σαν κι εμάς, που παίρνουν μέρος  σε όλες τις εκφάνσεις της καθημερινής μας ζωής.

Γιατί τα ΜΜΕ κινούνται συνήθως, από πλευράς μοντέλων ζωής, ανάμεσα στο άσπρο και το μαύρο, όχι στους τόνους του γκρι, που βρίσκεται  η ρεαλιστική πραγματικότητα. Αυτές οι εικόνες μπορεί να εξυπηρετούν εμπορικούς σκοπούς, δημιουργούν όμως  στερεότυπα και μετατρέπουν τον τηλεθεατή σε ένα παθητικό δέκτη μιας ζωής, που απέχει πολύ από την πραγματικότητα.

Αυτή τη λάθος κατεύθυνση οφείλουμε να δούμε και αυτή να αντιμετωπίσουμε εντάσσοντας  στη ζωή όλους, χωρίς αποκλεισμούς και εξαιρέσεις.

Το τελευταίο διάστημα, θα το επισημάνω, μολονότι ακούστηκε και νωρίτερα, είδαμε να χρησιμοποιούνται άνθρωποι με προβλήματα από την τηλεόραση με διάθεση γελοιοποίησης και με φόντο πολυτελή σκηνικά, μουσικές και φανφάρες, που στην ουσία μετέφεραν στους τηλεοπτικούς δέκτες, εικόνες ωραιοποιημένες βεβαίως, που βλέπαμε στο παρελθόν σε γειτονιές και σε επαρχιακές πόλεις, όταν υπήρχε η γνωστή καζούρα στον λεγόμενο «τρελό του χωριού».

Επομένως στην πραγματικότητα κάποιοι, όχι μόνο δεν σέβονται αυτούς τους ανθρώπους, αλλά τους χρησιμοποιούν με μοναδικό στόχο την  τηλεθέαση και στην ουσία τους γελοιοποιούν. Πρόκειται για μια συμπεριφορά που οφείλουμε όλοι δημόσια να καταγγείλουμε.

Μπορεί να υπάρξει κάποιος αντίλογος, που προβάλλει το επιχείρημα της ψυχαγωγίας, της διασκέδασης και της οικειοθελούς προσέλευσης. Η προσέγγιση αυτή είναι επιδερμική και άκρως υποκριτική. Πολλοί υποστηρίζουν ότι η τηλεόραση είναι καθρέφτης της κοινωνίας. Συχνά όμως, εμπορικά και άλλα συμφέροντα, επιδιώκουν να στρεβλώσουν αυτή την εικόνα και να της προσδώσουν χαρακτηριστικά ευτράπελα, προσεγγίζοντας ελαφρά τη καρδία, εκείνους που αντιμετωπίζουν κάθε μορφής και λογής προβλήματα.

Ορισμένοι εκφράζουν την άποψη, ότι για όλα οφείλει να παίρνει θέση το Εθνικό Συμβούλιο Ραδιοτηλεόρασης και να επιβάλλει  ποινές και αρνητικά μόρια στο φάκελο αδειοδοσίας του κάθε σταθμού. Όμως αυτή η προσέγγιση μετακυλύει το πρόβλημα στους ώμους τρίτων και παράλληλα αγνοεί ή ξεχνάει το ρόλο και τη λειτουργία του δημοσιογράφου.

Μετατρέπουμε λοιπόν τον δημοσιογράφο σε άβουλο ον, που υλοποιεί απλώς τις επιθυμίες των ιδιοκτητών του Μέσου που εργάζεται και οι οποίες συχνά πυκνά συγκρούονται με την δεοντολογία και τους κανόνες ηθικής; Έχω μια εντελώς διαφορετική άποψη, από αυτήν που κυριαρχεί, μια και θεωρώ ότι ο δημοσιογράφος έχει και προσωπική και συλλογική ευθύνη των πράξεων και των παραλείψεών του. Έχει έναν άλλο ρόλο στην κοινωνία και οφείλει να τον αναδείξει, να τον υποστηρίξει και εν τέλει να απεμπλακεί από την όποια σκοπιμότητα  υπηρετεί απλά και μόνο οικονομικά συμφέροντα. Ως άτομο οφείλει να αντισταθεί στις σειρήνες που τον θέλουν να  μην σέβεται την κοινωνική αποστολή του.

Ακούστηκε από προηγούμενους ομιλητές, ότι οι τηλεμαραθώνιοι προβάλουν περισσότερο αυτούς που τους διοργανώνουν, παρά το θέμα και τα πρόσωπα χάριν των οποίων πραγματοποιούνται. Κι αυτό είναι  αλήθεια.

Για να το υποστηρίξω θα παραθέσω, ένα παράδειγμα που συνέβη στο πρόσφατο παρελθόν. Κανάλι για εμπορικούς σκοπούς έκανε έκκληση στους τηλεθεατές να προσφέρουν είδη ένδυσης και  πρώτης ανάγκης, όπως φαγητά, προκειμένου αυτά να ανακουφίσουν τον πληθυσμό του Ιράκ, κατά τη  στην διάρκεια της έναρξης των εχθροπραξιών πριν από τέσσερα χρόνια.

Οι τηλεθεατές ανταποκρίθηκαν με ένα τρόπο συγκινητικό.  Τα τρόφιμα και τα ρούχα  δεν πήγαν όμως ποτέ στο Ιράκ. Η τηλεθέαση και οι εμπορικές σκοπιμότητες επέβαλαν αυτό το ανούσιο show. Οι τηλεθεατές που έσπευσαν να βοηθήσουν μεταβλήθηκαν σε ακούσιους κομπάρσους. Δεν υπάρχει κανένας σεβασμός μπροστά στην τηλεθέαση κι αυτό είναι που ενοχλεί.

Υπάρχουν όμως συλλογικά όργανα, που είναι οι Δημοσιογραφικές Ενώσεις και  έχουν υποχρέωση να βλέπουν όλα αυτά που συμβαίνουν στα κανάλια. Να προσεγγίζουν τα προβλήματα με ανάλογη ευαισθησία και να αποτελούν ταυτόχρονα  το ανάχωμα προστασίας κάθε δημοσιογράφου, που αντιστέκεται στις πιέσεις των εργοδοτών και ασυμβίβαστα προσεγγίζει μεγάλα  κοινωνικά προβλήματα.

Οι Ενώσεις οφείλουν με δικές τους πρωτοβουλίες να υποστηρίζουν τέτοιες ανυπότακτες συμπεριφορές, γιατί αυτή είναι η πεμπτουσία της λειτουργίας  των Δημοσιογραφικών Ενώσεων. Ακούμε συχνά να μας λένε ότι τα συλλογικά δημοσιογραφικά μας όργανα έχουν και πνευματικό ρόλο. Αυτόν οφείλουν να αναδείξουν, αυτόν οφείλουν να κάνουν πράξη, πέρα από τις επιτυχείς διαπραγματεύσεις στις εκάστοτε συλλογικές συμβάσεις εργασίας.  Δεν είναι μόνο αυτό το ζητούμενο, υπάρχουν και άλλα θέματα, όπως αυτά που έχουν να κάνουν με τον κώδικα ηθικής και την δεοντολογία. 

Αλλά και η κρατική μηχανή δεν πρέπει  να εφησυχάζει. Οφείλει να κινείται δραστήρια και αυτά τα Συνέδρια νομίζω ότι παίζουν έναν σημαντικό ρόλο, σε μια προσπάθεια διαρκούς κινητοποίησης, γύρω από  θέματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία. Υπάρχουν και οι χρηματοδοτήσεις  από την Ευρωπαϊκή Ένωση. Το θέμα, και το πρόβλημα είναι πόσο πιάνει τόπο αυτή η χρηματοδότηση και πόσο παραγωγικά ενισχύεται από το ίδιο το κράτος.

Με δυο λόγια κλείνοντας, για να μη σας κουράσω περαιτέρω, κατά την εκτίμησή μου το δημοσιογραφικό δέον συνοψίζεται, στην εγρήγορση, ευαισθητοποίηση και ανάλογη παρουσίαση των θεμάτων και των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν συμπολίτες μας με κινητικές δυσκολίες, με σκοπό, αφενός να τους κάνουμε τη ζωή τους πιο εύκολη και αφετέρου να τους εντάξουμε ανάμεσά μας, με στόχο  να τους κάνουμε να νιώσουν ότι δεν διαφέρουν από εμάς.

Η μέτρηση που είδαμε, πριν από λίγο, αποδεικνύει ότι δεν είναι επαρκώς συνειδητοποιημένη η κοινή γνώμη, ούτε  θεωρεί και πιστεύει ότι έχουν γίνει όσα έπρεπε να γίνουν. Κι αυτό πρέπει να μας προβληματίσει.

Μόνο έτσι, θα υπερβούμε τα στερεότυπα, φτιάχνοντας μια κοινωνία ανοχής της ιδιαιτερότητας των άλλων, χωρίς ιδιότυπους ρατσισμούς, μια κοινωνία που θα σέβεται αληθινά και όχι υποκριτικά, αυτούς τους ανθρώπους, μια κοινωνία που θα αγκαλιάσει όλους, χωρίς εξαιρέσεις και αποκλεισμούς, από τους κόλπους της.

Σας ευχαριστώ.

 

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Ευχαριστούμε τον αγαπητό συνάδελφο, τον κ. Παπαδόπουλο. Ο κ. Πολίτης δυστυχώς είναι υποχρεωμένος να φύγει, διότι έχει ανειλημμένη υποχρέωση στις 2:00 η ώρα στην ΕΡΤ.

Ήρθε η ώρα να ακούσουμε τις απόψεις του καλού συναδέλφου, του κ. Μανδραβέλη.

 

Π. ΜΑΝΔΡΑΒΕΛΗΣ: Γεια σας. Λέγομαι Πάσχος Μανδραβέλης, είμαι αρθρογράφος στην εφημερίδα «ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ». Και εγώ όποτε σκέφτομαι τη δουλειά που κάνουν τα ΜΜΕ σε διάφορους τομείς οργίζομαι. Όταν μιλώ γι' αυτά γκρινιάζω.

Η ελληνική δημοσιογραφία δυστυχώς σπανίως ξεφεύγει από τα κοινωνικά, πολιτικά, ιδεολογικά στερεότυπα και ποτέ δεν εμβαθύνει. Παρουσιάζει εικονικές πραγματικότητες, ακολουθεί μόδες και είναι προκατειλημμένη για μια σειρά θεμάτων.

Το χειρότερο όμως δεν είναι καν αυτό. Το πρόβλημα της ελληνικής δημοσιογραφίας είναι ότι δεν συζητά σε ορθολογική βάση τα προβλήματα που προαναφέρθηκαν, δεν τα συζητά ούτε τώρα που ο χώρος μπαίνει σε κρίση. Όλα φταίνε για την κρίση της δημοσιογραφίας και κάποιοι μόνο λίγοι είναι οι αλήτες ρουφιάνοι, ενώ οι πολλοί είμαστε δημοσιογράφοι.

Υπό το πρίσμα αυτό, το γεγονός ότι άνοιξε μια συζήτηση στο δημοσιογραφικό χώρο για θέματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία είναι καλό. Θα ήταν πολύ καλύτερο όμως -και θα έδειχνε και την υγεία του κλάδου- αν αυτή η συζήτηση δεν άνοιγε από έναν κρατικό φορέα, αλλά από τα συλλογικά μας όργανα.

Η λέξη που χαρακτηρίζει την δουλειά μας, κάθε φορά που ασχολούμαστε με θέματα ατόμων με αναπηρία, είναι η λέξη που αναφέρεται πολύ ορθά στο εγχειρίδιο που εξέδωσε το ΓΓΕ- ΓΓΕ: «αμηχανία». «Αμηχανία άγνοιας» θα προσέθετα.

Πραγματικά δεν ξέρουμε πώς να χειριστούμε αυτά τα θέματα. Και δεν θα μπορούσαμε να μάθουμε αν δεν ανατρέχαμε σε ξένες βιβλιοθήκες, σε άρθρα δεοντολογίας ξένων δημοσιογραφικών φορέων σχολών. Αυτό είναι κάτι που επίσης δεν κάνουμε. Δηλαδή ποτέ δεν ανατρέχουμε στην ξένη εμπειρία για δεοντολογικά θέματα.

Για την ακρίβεια δεν ανατρέχουμε και στην ελληνική εμπειρία, αλλά για το συγκεκριμένο θέμα πού να ανατρέξουμε; Υπάρχουν σποραδικές δημοσιεύσεις, αλλά πουθενά συγκεντρωμένες.

Είναι θετικό, λοιπόν, που αυτό το εγχειρίδιο, δημοσιογραφικός οδηγός - Θέματα Αναπηρίας και Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης υπάρχει στο διαδίκτυο. Πιθανώς πρέπει να εμπλουτιστεί και με άλλο υλικό, για να έχουμε τουλάχιστον σε αυτό τον τομέα μια πλήρη βιβλιοθήκη.

Εγώ θα πρότεινα και κάτι περισσότερο, ο οργανωμένος αναπηρικός χώρος να κάνει κάτι σαν το Παρατηρητήριο των Μέσων Μαζικής Ενημέρωσης για θέματα που αφορούν τα άτομα με αναπηρία. Να βαθμολογεί δημοσιεύματα και εκπομπές, να επισημαίνει λάθη ή αθλιότητες. Και να επιβραβεύει δια της δημοσιοποίησης τα καλά.

Άκουσα και πριν και είδα και μια δημοσκόπηση την οποία έκανε το έντυπο «ΙΣΟΤΙΜΙΑ». Το 24% των ατόμων με αναπηρία ζητά κρατικό έλεγχο στη δημοσιογραφική δουλειά σε ότι αφορά τα θέματα που τους αφορούν. Αναρωτιέμαι πώς θα μπορούσε να γίνει αυτό; Δηλαδή μπορεί δια νόμου να επιβληθεί ένας κανόνας ότι δεν πρέπει να προηγείται το «τυφλός» από το «Γιώργος». Αλλά το ψυχοπονιάρικο ύφος που χρησιμοποιούν οι ρεπόρτερ όταν αναφέρονται σε άτομα με αναπηρία πώς θα μετράται από τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας -Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης; Πως θα ξεχωρίζει το «πολύ ψυχοπονιάρικο» για να επιβάλλεται πρόστιμο, από το «λίγο ψυχοπονιάρικο» το οποίο δεν τιμωρείται;

Δεν νομίζω, ότι αυτά τα θέματα που αφορούν την ευαισθησία των ΜΜΕ σε διάφορες ομάδες ατόμων μπορούν να ρυθμιστούν με διοικητικές πράξεις. Εδώ δεν μπορούμε ακόμη να ρυθμίσουμε δια του Εθνικού Ραδιοτηλεοπτικού Συμβουλίου τα τηλεοπτικά πράγματα, θα μπορέσουμε να μετρήσουμε την ευαισθησία των δημοσιογράφων και να κάνουμε και κανόνες πάνω σ' αυτά τα ζητήματα;

Γι' αυτό, λοιπόν, εγώ πιστεύω ότι είναι δουλειά του οργανωμένου αναπηρικού χώρου και μόνο να ελέγχει την δουλειά που κάνουν τα ΜΜΕ σε θέματα ΑμεΑ. Έπραξε πολύ καλά η ΓΓΕ-ΓΓΕ που άνοιξε τη συζήτηση, αλλά επ' ουδενί δεν θα ήθελα έναν κρατικό φορέα να βαθμολογεί έστω και σ' αυτά τα θέματα τη δημοσιογραφική δουλειά.  Για ένα απλό λόγο: και αμερόληπτος να είναι αυτός ο κρατικός φορέας δεν θα μοιάζει αμερόληπτος.

Η κριτική της δουλειάς όσων κρίνουν, πρέπει να είναι έργο της κοινωνίας των πολιτών. Ο οργανωμένος αναπηρικός χώρος πρέπει να γίνει τοις πράγμασι ο «Συνήγορος των ατόμων με αναπηρία» για τα ΜΜΕ. Ένα αίτημα το οποίο συγκεντρώνει πολύ υψηλά ποσοστά σύμφωνα πάλι με την ίδια έρευνα που έκανε το περιοδικό «ΙΣΟΤΙΜΙΑ». Σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ:  Ευχαριστούμε τον κ. Μανδραβέλη. Πρέπει πάντως να πω, ότι η εικόνα του δημοσιογράφου ως μιας ύπαρξης σχεδόν τερατικής, η οποία μπορεί να κάνει τα πάντα χωρίς τελικά να μπορεί να κάνει και τίποτα, είναι μια εικόνα που απέχει από το γεγονός ότι εμείς οι δημοσιογράφοι είμαστε σε τελευταία ανάλυση άνθρωποι.

Δεν ξέρω αν η λύση στο πρόβλημα που συζητάμε είναι η αυτορρύθμιση, η απομυθοποίηση του δημοσιογραφικού επαγγέλματος, νομίζω όμως ότι χρειάζεται μια ισορροπία στον τρόπο με τον οποίον προσεγγίζουμε το πρόβλημα και στις μεθόδους που θα πρέπει να μηχανευτούμε για να το επιλύσουμε.

Παρακαλώ τον αγαπητό φίλο, τον κ. Νικόλαο Βουλέλη, αγαπητό συνάδελφο να ανέβει στο βήμα.

 

Ν. ΒΟΥΛΕΛΗΣ: Κατ' αρχήν θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμώς εκ μέρους του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων τη Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας και τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης για την πρόσκληση να συμμετάσχουμε σε αυτό το Συνέδριο. Ομολογώ ότι η πρόσκληση να αναπτύξω αυτό το θέμα μού δημιούργησε μια εσωτερική σύγκρουση. Έπρεπε να συμβιβάσω, να συνθέσω αν θέλετε, την τελείως αρνητική εικόνα του ελληνικού δημοσιογραφικού τοπίου-έτσι τουλάχιστον όπως το αντιλαμβάνονται ορισμένοι άνθρωποι των Μέσων σε αυτόν τον τόπο, ανάμεσά τους και εγώ - με την τελείως θετική διάθεσή μου να συμβάλλω και εγώ στη διαμόρφωση του δημοσιογραφικού δέοντος, όπως είναι ο τίτλος της συζήτησής μας, για την υπέρβαση των στερεοτύπων που αναφέρονται στα άτομα με αναπηρία.

Έπρεπε δηλαδή να συνδυάσω την απαισιοδοξία του νου με την αισιοδοξία της καρδιάς, για να χρησιμοποιήσω, σε άλλο πλαίσιο βέβαια, την περίφημη φράση του Γκράμσι. Γιατί η πραγματικότητα είναι αμείλικτη και είναι καλύτερα να μην την εξωραΐζουμε. Πώς να ενδιαφερθείς για αρχές και δεοντολογικούς κανόνες, πώς να ενσταλάξεις ευαισθησία και φροντίδα στα ΜΜΕ για ένα σημαντικό τμήμα της κοινωνίας μας, τα άτομα με αναπηρία, όταν τα Μέσα Ενημέρωσης - κυρίως τα τηλεοπτικά - συναγωνίζονται στην πλειονότητα τους από τη μια πλευρά για την ανάδειξη και προβολή του θεματικά χυδαίου, του εντυπωσιακά λαμπερού και από την άλλη επιδίδονται σε έναν εξίσου σκληρό ανταγωνισμό, με την αποχαυνωτική προβολή και αποθέωση του πιο ηλίθιου κουτσομπολιού, των υπερφυσικών υποτίθεται δυνατοτήτων κάποιων, μαζί με τον εξευτελισμό ποικίλων ατόμων που υποτίθεται πάλι ότι αναδεικνύουν έτσι τις ξεχωριστές ικανότητές τους; Όταν, λοιπόν, το συνολικό τοπίο των Μέσων Ενημέρωσης είναι απογοητευτικό, όταν ολόκληρος ο χώρος πάσχει, δεν είναι μόνο τα στερεότυπα που πρέπει να ξεπεραστούν ή μάλλον να ανατραπούν. Απαιτούνται ριζικές αλλαγές στη λειτουργία και τη νοοτροπία των Μέσων Ενημέρωσης και των ανθρώπων που τα υπηρετούν, απαιτούνται ενδεχομένως θεσμικές παρεμβάσεις από τις δημοσιογραφικές ενώσεις, χρειάζεται ίσως κάτι που θα συγκλονίσει τους δημοσιογράφους για να καταλάβουν ότι έχουν να κάνουν με το 10%, ή και περισσότερο με ισότιμους και με τα ίδια απολύτως δικαιώματα συμπολίτες τους. Με αυτή την έννοια, νομίζω ότι η υπέρβαση των στερεοτύπων ίσως να γίνει ευκολότερη, αν απορριφθούν προηγουμένως ορισμένες πρακτικές και νοοτροπίες, που έχουν σχεδόν κυριαρχήσει τις τελευταίες δεκαετίες, με την καταθλιπτική ηγεμονία των τηλεοπτικών μέσων και ιδίως των ιδιωτικών. Πρόκειται σε τελική ανάλυση για τη θέση και τη μεταχείριση που έχει ο άλλος, ο διαφορετικός στα σύγχρονα ΜΜΕ. Εδώ νομίζω ότι ίσως να χρειάζεται μια μεγάλη και ουσιαστική έρευνα στο χώρο των Μέσων Ενημέρωσης και όχι απλώς αυτή που παρουσίασε σήμερα ο Ροδόλφος Μορώνης από το Ινστιτούτο Οπτικοακουστικών Μέσων, για να εντοπιστούν οι αιτίες που έχουν δημιουργήσει αυτό το κλίμα, αυτή την άρνηση, αυτή την απόρριψη απέναντι στον άλλο, το διαφορετικό, το γείτονα και αν το προεκτείνουμε τον ξένο, τον μετανάστη, τον ανάπηρο.

Μπορεί να είναι τελείως διαφορετικές κατηγορίες ανθρώπων, με διαφορετική καταγωγή και διαφορετικές ανάγκες, αλλά σχεδόν όλες υφίστανται την ίδια ή ανάλογη αντιμετώπιση, που εκτείνεται από την αδιαφορία και την αποσιώπηση της ύπαρξής τους ή των προβλημάτων τους και φτάνει στην πλήρη απόρριψη και την αναγόρευσή τους ως ενοχλητικών, επικίνδυνων ή ακόμη και εχθρών της κοινωνίας, του έθνους, της χώρας - ανάλογα με την περίπτωση...

 

Αναμφίβολα, τα Μέσα Ενημέρωσης δεν διαμορφώνουν μόνα τους την κοινωνική πραγματικότητα, αλλά αναπαράγουν τις κυρίαρχες αντιλήψεις και αντανακλούν βαθιά ριζωμένες συλλογικές πεποιθήσεις και στερεότυπα .Διαμεσολαβούν όμως στη σύγχρονη εποχή, ανάμεσα στο ξεχωριστό άτομο ή τις κατηγορίες ατόμων και την κοινωνία, επιλέγουν τι να προβάλουν, προωθούν φοβικά σύνδρομα απέναντι σε ολόκληρες κατηγορίες συνανθρώπων μας και συχνά αδιαφορούν για οποιοδήποτε ηθικό ή άλλο κανόνα, ενώ ταυτόχρονα εμφανίζονται ως άτεγκτοι προστάτες των ηθών και του περί δικαίου αισθήματος των πολιτών.

Ο Δημόσιος λόγος που εκφέρεται στα περισσότερα Μέσα Ενημέρωσης - και εδώ είναι το τεράστιο πρόβλημα, γιατί είναι κυρίως στα ραδιοτηλεοπτικά - είναι ένα μείγμα κοινοτοπιών, γενικεύσεων, προκαταλήψεων και στερεοτύπων, που μεταλλάσσονται εύκολα σε οργίλο και καταγγελτικό λόγο, ο οποίος καταλήγει συχνά να μετατρέπει το Μέσο σε οιονεί δικαστήριο που εκδίδει τελεσίδικες αποφάσεις.

Η ουσιαστική επιχειρηματολογία, αυτή που δεν επιδιώκει δηλαδή μια εντυπωσιακή "ατάκα", έχει περίπου εξοστρακιστεί, ή γίνεται σπανίως ανεκτή ως κάτι το παράξενο, αλλά αναγκαίο για χάρη, υποτίθεται, του πλουραλισμού.

Νομίζω ότι εκτιμώντας συνολικά τα σημερινά ελληνικά Μέσα Ενημέρωσης, μπορούμε να πούμε ότι ελάχιστα ανταποκρίνονται στο ρόλο τους ως Μέσα όχι μόνο πληροφόρησης, αλλά και ευαισθητοποίησης των πολιτών.

Δεν παύουν, ωστόσο, να θεωρούνται αξιόπιστα από ένα μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης και είμαστε συνεπώς υποχρεωμένοι να αναζητήσουμε τρόπους παρέμβασης, ώστε με πλήρη συναίσθηση της επικρατούσας κατάστασης να αποκαταστήσουμε - όσο γίνεται βέβαια - κάποιες αξίες και αρχές, να ενεργοποιήσουμε κάποιους κανόνες και να ευαισθητοποιήσουμε κάποια Μέσα Ενημέρωσης.

Αν ρίξουμε μια ματιά στους Κώδικες δημοσιογραφικής δεοντολογίας, που έχουν διαμορφώσει οι Ενώσεις Συντακτών πολλών χωρών, αλλά και στους Οδηγούς γραφής μεγάλων εφημερίδων, δημοσιογραφικών συγκροτημάτων ή πρακτορείων ειδήσεων, θα δούμε ότι έχουν περιληφθεί - εδώ και χρόνια - συγκεκριμένες αναφορές για τα άτομα με αναπηρία.

Ανανεώθηκαν, δηλαδή, κείμενα που ανταποκρίνονταν σε παλαιότερες αντιλήψεις και ανάγκες, με αναφορές σχετικά με τα άτομα με αναπηρία, μετά από προβληματισμό και συνεννόηση με τις αρμόδιες οργανώσεις που τους εκπροσωπούν σε εθνικό ή σε διεθνές επίπεδο. Βλέπουμε, με διάφορες παραλλαγές, να τονίζεται η ανάγκη να αποφεύγονται τα στερεότυπα που έχουν σχέση με τη φυλή, το φύλο, την ηλικία, τη θρησκεία, την ηθική ή γεωγραφική καταγωγή, το σεξουαλικό προσανατολισμό, την αναπηρία, τη φυσική εμφάνιση ή την κοινωνική τάξη. Αυτές είναι μερικές από τις αναφορές του αμερικανικού και του βρετανικού κώδικα.

Για παράδειγμα η βρετανική εφημερίδα «Guardian» στον Οδηγό γραφής για τους συντάκτες της, τονίζει ότι πρέπει να αποφεύγονται προκατειλημμένες ή μειωτικές αναφορές στη φυσική ή διανοητική ασθένεια ή αναπηρία και ότι πρέπει επίσης να αποφεύγονται λεπτομέρειες για τη φυλή, το χρώμα, τη θρησκεία, το σεξουαλικό προσανατολισμό, τη φυσική ή διανοητική ασθένεια ή αναπηρία ενός ατόμου, εκτός αν συνδέονται άμεσα με την υπόθεση που περιγράφεται.

Ο γερμανικός Κώδικας προσθέτει κάτι παραπάνω, ότι η φυσική και διανοητική ασθένεια και αναπηρία εμπίπτουν στη σφαίρα των εμπιστευτικών πληροφοριών του ατόμου, αυτό που λέμε προσωπικά δεδομένα. Άρα, για λόγους σεβασμού της ιδιωτικής ζωής αυτού του προσώπου και της οικογένειά του, τα Μέσα Ενημέρωσης πρέπει να αποφεύγουν να δημοσιεύουν ονόματα και φωτογραφίες σε αυτές τις περιπτώσεις, καθώς και να αποφεύγουν τη χρήση υποτιμητικών χαρακτηρισμών, έστω και εάν τέτοιοι χαρακτηρισμοί συναντώνται στην καθημερινή ομιλία.

Τέτοιες ευαισθησίες δεν αποτυπώθηκαν στον υποτυπώδη Κώδικα δεοντολογίας της Ένωσης Συντακτών Ημερησίων Εφημερίδων Αθηνών, που ήταν ενσωματωμένος στο παλαιό καταστατικό τού 1978 με τη μορφή υποχρεώσεων των μελών (άρθρο 7), αλλά κάποιες διατυπώσεις υπάρχουν στον ανανεωμένο Κώδικα που υιοθετήθηκε 20 χρόνια αργότερα, το 1998, αλλά και αυτές χρειάζονται αναθεώρηση, μιας και αναφέρονται σε "πρόσωπα με αναπηρία" ή σε πολίτες "που έχουν εμφανές ψυχικό πρόβλημα" (άρθρο 2).

Ο Οδηγός γραφής του Αθηναϊκού Πρακτορείου Ειδήσεων, ένα χρήσιμο βοήθημα για εσωτερική χρήση των συντακτών του ΑΠΕ, πρωτοπόρος σε αρκετά σημεία των αρχών δεοντολογίας που περιέχει, διαμορφώθηκε και αυτός πριν πολλά χρόνια και δεν περιλαμβάνει ειδική αναφορά στα άτομα με αναπηρία.

Ωστόσο ο προβληματισμός που αναπτύχθηκε εδώ με αφορμή το 1ο Διεθνές Συνέδριο για τα Άτομα με αναπηρία, μας οδήγησε στην υιοθέτηση των συστάσεων που διατυπώθηκαν στο περσινό Συνέδριο. Έχουμε βέβαια και στην εξειδικευμένη ιστοσελίδα με τίτλο «Υγεία», αρκετά κείμενα σχετικά με τα προβλήματα των ατόμων με αναπηρία.

Όσο και αν φαίνεται εύκολο να υιοθετηθούν ορισμένες βασικές αρχές, στην πράξη φαίνεται η τεράστια δυσκολία να κλονιστούν και να παραμεριστούν τα στερεότυπα. Εκείνη η φοβερή φράση «καθηλωμένος στον καροτσάκι του», ξέφυγε και από ομιλητή στο προηγούμενο "πάνελ" ή η άλλη «καταδικασμένος να ζει με..» και εκεί προστίθεται η αναπηρία, έρχονται σχεδόν αυτομάτως στο στόμα ή στη γραφίδα των περισσότερων δημοσιογράφων.

Ξέρετε - για να φέρω ένα άσχετο παράδειγμα - πόσα χρόνια επιμένω να συνιστώ σε συναδέλφους να μην χρησιμοποιούν την έκφραση «έγχρωμος» για τους ανθρώπους (είναι η ανόητη μετάφραση του colored από τα αγγλικά). Λες και οι άνθρωποι είναι ριγέ ή με βούλες! Ή να αποφεύγουν το "νέγρος" και άλλα πολλά. Ή ακόμη η άλλη, η κάκιστη συνήθεια που έχουμε στην ελληνική δημοσιογραφία, με τη μεταφορά ορολογίας από το χώρο της αναπηρίας για να χαρακτηριστούν αρνητικά και απαξιωτικά άλλες καταστάσεις: για "διπλωματικό αυτισμό" κατηγορούσε πριν λίγες μέρες ένας την κυβέρνηση ή την αντιπολίτευση, δεν έχει σημασία...

Όμως τώρα έχουμε ένα χρήσιμο βοήθημα, σε αυτό αναφέρθηκε ήδη ο συνάδελφος Πάσχος Μανδραβέλης, που νομίζω ότι μπορεί να αποτελέσει την πυξίδα κάθε δημοσιογράφου και κάθε Μέσου, που θέλουν να ξεφύγουν από τις προσβλητικές κοινοτοπίες ή τα αρνητικά και εξίσου αποκρουστικά στερεότυπα. Είναι ο δημοσιογραφικός οδηγός με τίτλο «Θέματα αναπηρίας και ΜΜΕ» που εξέδωσε πέρσι η Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας - Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης. Μία ακόμη πιο συνοπτική έκδοσή του, (γιατί οι δημοσιογράφοι είναι και τεμπέληδες, μην το ξεχνάτε), με ενσωματωμένα περισσότερα συγκεκριμένα παραδείγματα θα μπορούσε να γίνει απαραίτητο εργαλείο για τα μέλη όλων των δημοσιογραφικών ενώσεων.

Επισημαίνω την καίρια παρατήρηση που γίνεται στη σελίδα 20 για τη λέξη-κλειδί, τον «αυτοπροσδιορισμό». Για να αντιμετωπιστεί η αμηχανία, που νιώθουν οι καλοπροαίρετοι βέβαια δημοσιογράφοι, μπροστά στα ζητήματα των ατόμων με αναπηρία και για να ξεφύγουν από το φόβο μήπως προσβάλλουν τον άνθρωπο με αναπηρία και τα δικαιώματά του, προτείνεται ο αυτοπροσδιορισμός, δηλαδή πώς τα ίδια τα άτομα με αναπηρία ορίζουν τη σχέση τους με τα Μέσα ενημέρωσης και λένε τι θέλουν απ' αυτά.

Εδώ, αν θα μπορούσε να μου επιτραπεί μια παρέκβαση, θα έλεγα μακάρι αυτή η έννοια του αυτοπροσδιορισμού να γινόταν αποδεκτή και να καθόριζε τις σχέσεις μας και με άλλες ομάδες, κατηγορίες ανθρώπων, σε τομείς τελείως διαφορετικούς από το σημερινό μας θέμα...

Στα επιμέρους κεφάλαια του Οδηγού αναλύονται και επεξηγούνται διεξοδικά όλες οι πλευρές του ζητήματος. Συμφωνώ απολύτως με τις "Προτάσεις-Αντί επιλόγου" στο τέλος, αλλά θέλω να προσθέσω μερικές σκέψεις όσον αφορά την εφαρμογή τους. Η αξιοποίηση του 0δηγού αυτού, αν αφεθεί στην ευαισθησία και την ευσυνειδησία των δημοσιογράφων, θα έχει αναμφίβολα κάποια, περιορισμένα όμως, αποτελέσματα. Αμφιβάλλω άλλωστε αν το σύνολο των συντακτών και των διευθυντικών στελεχών γνωρίζουν σήμερα την ύπαρξή του και το περιεχόμενό του.

Άρα, εδώ χρειάζεται μια καθοριστική παρέμβαση από τις ίδιες τις Ενώσεις των Συντακτών για την προβολή του Οδηγού. Το ίδιο ισχύει και για τις προτάσεις που περιλαμβάνει για συγκεκριμένους χώρους και χρόνους εξειδικευμένης παρουσίασης ή για τους δημοσιογράφους που θα εξειδικευτούν σε θέματα αναπηρίας. Απαιτείται δραστική παρέμβαση και συνεννόηση, κατά τη γνώμη μου πάντα, με τους φορείς και τις οργανώσεις των ατόμων με αναπηρία.

Νομίζω ότι πέρα από τις γενικότερες προσπάθειες για την αλλαγή νοοτροπίας και συνηθειών - επειδή ο χώρος των Μέσων Ενημέρωσης είναι αρκετά ανθεκτικός στις αγκυλώσεις του - ένας αποτελεσματικός τρόπος είναι να επικεντρωθεί η εκστρατεία ευαισθητοποίησης, ας τη βαφτίσουμε έτσι, σε μία-δύο εφημερίδες, σε ένα-δύο ραδιοσταθμούς, ενδεχομένως σε ένα-δύο τηλεοπτικούς σταθμούς ή ακόμη να επιλεγούν δυο-τρεις μεγάλες πόλεις της περιφέρειας για μια πιλοτική εφαρμογή.

Σε κάθε περίπτωση νομίζω ότι η προσπάθεια θα πρέπει να είναι συντονισμένη και να αξιοποιηθούν άνθρωποι της τέχνης, του πολιτισμού και του αθλητισμού, σε οποιαδήποτε εκστρατεία ενημέρωσης.

Και για να μην έχουμε αυταπάτες για την εποχή μας και τα Μέσα Ενημέρωσης που της αναλογούν, θα πρέπει να συνυπολογίσουμε σε κάθε προσπάθεια ότι θα πρέπει να αναδειχθούν και τα υλικά κίνητρα και τα οφέλη για τα Μέσα Ενημέρωσης, γιατί αυτά είναι ικανά μερικές φορές να παραμερίσουν τελείως προκαταλήψεις και στερεότυπα δεκαετιών. Όσο για μας, στο ΑΠΕ, με τις λίγες δυνάμεις μας, θα συνεχίσουμε με περισσότερη επιμονή και φροντίδα τη συμβολή μας σε αυτή την προσπάθεια, το δημοσιογραφικό δέον να υπερβεί τα στερεότυπα. Σας ευχαριστώ.

ΣΥΝΤΟΝΙΣΤΗΣ: Κρατώ απ' τους πέντε προλαλήσαντες και κλείνοντας αυτό το γύρο των συζητήσεων, την εμπειρία του κ. Davies τον οποίο ευχαριστούμε για μια ακόμα φορά, την αυστηρότητα του καλού συναδέλφου του κ. Πολίτη, τον ορθολογισμό του κ. Παπαδόπουλου, την καταπληκτική κατά την προσωπική μου γνώμη πρόταση του συναδέλφου Πάσχου Μανδραβέλη για το Παρατηρητήριο των ανθρώπων με αναπηρία και τέλος, την ανάγκη του σοκ που επεσήμανε ο φίλος Νικόλας Βουλέλης, σαν μια έκρηξη ευθύνης που θα μπορούσε να υπάρξει στην ελληνική δημοσιογραφία, για να φύγουμε επιτέλους κάποια στιγμή απ' αυτά τα στερεότυπα.

Θα συνεχίσουμε στις 15.00 με θέμα «πως τα ΜΜΕ μορφώνουν  και διαμορφώνουν: Η περίπτωση των ΑΜΕΑ». Ευχαριστώ.